„Klósettpappírinn er búinn. Eigum við nokkuð fleiri eintök af Kaupmannahafnarsamkomulaginu?“

Skjöl frá Wikileaks sýna fram á hvernig mútur og hótanir voru notuð af hálfu stórveldanna á loftslagsráðstefnu Sameinuðu þjóðanna í desember á síðasta ári, í þeim tilgangi að fá þróunarlönd til að samþykkja hið svokallaða Kaupmannahafnarsamkomulag (Copenhagen Accord). Sá samningur er álitinn af mörgum vera leið stórveldanna til að viðhalda nokkurn veginn óbreyttri stefnu í losun gróðurhúsalofttegunda og gæta hagsmuna stórfyrirtækja umfram hagsmuni almennings eða náttúru.

Einnig sýna skjöl Wikileaks fram á að stórveldin reyndu að sniðganga þjóðir sem reyndust þeim óþægur ljár í þúfu. Samkvæmt democracynow.org kemur fram í skjölunum að loftslagsfulltrúi ESB, Connie Hedegaard og ráðgjafi Hvíta hússins, Michael Froman, hafi hist og rætt það hvernig hægt væri að „vinna í kring um“ ósamvinnuþýðar þjóðir á borð við Venesúela og Bólivíu. Froman talaði þar um leiðir til að taka úr umferð, sniðganga eða fá til samvinnu þessi og önnur lönd líkt og Níkaragva, Kúbu og Ekvador. Stuttu síðar skáru Bandaríkin niður styrki til umhverfisverkefna í Bólivíu og Ekvador.

Einnig hefur vakið athygli eftir COP15 fundinn á síðasta ári, hvernig fulltrúar Maldív-eyja skiptu snögglega um skoðun og ákváðu að styðja Kaupmannahafnarsamkomulagið, þrátt fyrir að hafa áður lýst því yfir að þeir myndu hvergi hvika í afstöðu sinni á loftslagsráðstefnunni. Eins og þekkt er munu Maldív-eyjar verða meðal fyrstu fórnarlamba loftslagsbreytinga, haldi þær áfram með óbreyttum hætti. Þar til nú hefur ekki verið vitað hvað hafði þau áhrif að fulltrúar eyjanna ákváðu að breyta um afstöðu og styðja Kaupmannahafnarsamkomulagið en í skjölunum sem birt voru af Wikileaks kemur fram að Bandaríkin hafi boðið þeim tugi milljarða dala fjárhagsaðstoð fyrir að skrifa undir plaggið.

Nú í desember, ári eftir COP15, virðist sagan vera að endurtaka sig á 16. loftslagsráðstefnu SÞ, þar sem fulltrúar stórveldanna beita þróunarríkin þrýstingi til þess að þau fallist á hina viðskipta- og gróðamiðuðu leið Vesturlanda þegar kemur að lausn á loftslagsvandanum. Stórveldin þrýsta mjög á að Kaupmannahafnarsamkomulagið verði samþykkt sem löggilt plagg af Sameinuðu þjóðunum, en með því myndi það ná sambærilegri stöðu og Kyoto-bókunin. Fulltrúar ýmissa þróunarlanda telja aftur á móti að þetta muni þýða endalok Kyoto-bókunarinnar og þar með þess loforðs að ríkari lönd heims dragi stórlega úr losun gróðurhúsalofttegunda. Þess í stað muni markaðnum vera gefinn laus taumurinn til þess að halda áfram losun koltvísýrings og braski með loftslagsheimildir.

Sjá meira á:

www.democracynow.org

Smelltu hér til að hlusta.

Tilvitnanir úr þættinum:

• “Margir voru sárir fyrir að hafa ekki verið látnir vita, því allir hefðu viljað vera með”
• “Presturinn tók að sér hlutverk ljósmyndara”
• “Ánægjulegt andrúmsloft, fólk var með börn sín og allir voru
  glaðir og ánægðir. Fólk taldi sig ekki vera að vinna
  glæpaverk heldur gott og þarft verk”
• “Síðar sýndi sagan svo að fólkið hafði rétt fyrir sér.”
• “Okkur fannst það ekki vera lögbrot að eyðileggja stíflu sem
  hindraði silunginn í að komast upp ána”.
• “Það sem einkenndi andrúmsloftið var þessi skæruliðalega vissa”
• “Þetta byrjaði nú á því að mistakast því það voru ekki vanir menn
  sem handlöguðu sprengiefnið”
• “Á endanum tókst það nú og þegar hún sprakk var þetta mikil
  tilfinningastund”
• “Það voru allir tilbúnir að standa saman og taka afleiðingunum”
• “Við hugleiddum ekki að lögregla myndi koma á staðinn. En
  stemninginn var nú bara þannig að lögreglunni hefði ekki verið
  hleypt að til að stoppa verkið”.
• “Við höfðum svolítið af dínamíti svo að við vorum viss um að fá
  nokkuð rennsli í gegn”
• “Ungir námsmenn tóku umfjöllunina upp á sína arma og það varð
  okkur gríðarlega mikilvægt”.
• “Laxárdeilan snerist fyrst um hagsmuni en síðar um andóf gegn
  yfirgangi Landsvirkjunar”
• “Við fengum þá ráðleggingu frá Gissuri lögfræðing að svara sem
  minnst. Að segja að við vissum það ekki eða mundum það ekki.”
• “Dramatískasta sagan í þessum yfirheirslum var frá einum bóndanum
  í Vogum. Hann sagðist hafa heyrt ána kalla “ég er frjáls, ég er
  frjáls”
• “Við leituðum til mannréttindanefndar í Brussel en það tókst ekki”
• “Þessi hópur var búinn að ákveða það að Laxárstíflann yrði ekki
  reist og hann var reiðubúinn að halda áfram ef þessi aðvörun
  dygði ekki”
• “Stíflan var byggð án löglegs leyfis og það notuðum við sem vopn
  í baráttunni”
• “Ég trúi því ekki að slík vopn séu til staðar í dag í baráttunni gegn Kárahnjúkum og öðrum virkjunum”.

Í gær (12. janúar) fór fram fyrirlestur á vegum umhverfisráðuneytisins um árangur COP15 (loftslagsráðstefnu sameinuðu þjóðanna) í síðastliðnum mánuði. Það sem var athyglisvert við þessa samkomu var hversu vel hún endurspeglaði hina stærri loftslagsráðstefnu í Kaupmannahöfn, þar sem leiðtogar fá að tjá sig óáreittir á meðan almúginn er barinn niður.

Á fundi þessum var sungin lofgjörð um nauðsyn alþjóðlegrar samvinnu leiðtoga stærstu ríkja heims, kurteislega klappað fyrir framsögumönnum og hlegið í vinsemd að tæknilegum örðugleikum. Það sem fram kom var hins vegar hið venjubundna innihaldsrýra froðusnakk um nauðsyn þess að sameinast um að minnka losun og að hluta lausnarinnar væri að finna í viðskiptakerfi með loftslagsheimildir, þar sem einungis væri um smávægilega spillingu að ræða innan þessa viðskiptakerfis (sjá hér). Einnig var rætt um áhrif loftslagsbreytinga á Íslandi, en lítið rætt um önnur lönd. Að þessu loknu var rætt um nauðsyn þess að halda jöfnu kynjahlutfalli í umræðum um loftslagsvandann.

Allt var þetta gott og blessað, kurteislega var komist að orði og var samkundan að mörgu leyti áþekk hinni stærri ráðstefnu, þar sem fagmannlega var sleppt að tala um allt sem skipti máli, þ.e því að ekki sé hægt að viðhalda efnahagskerfi sem grundvallast á hagvexti, olíu og vopnaframleiðslu, og á sama tíma minnka losun gróðurhúsalofttegunda. Eins var með öllu sleppt að minnast á óréttláta skiptingu heimsins í þróuð lönd og þróunarlönd og hversu mikla ábyrgð við berum á því hvernig staðan er í dag. Farið var með fögrum orðum um það að Ísland hefði ekki beðið um framlengingu hins vandræðalega sérákvæðis um aukna stóriðju því til allrar hamingju hefðu náðst samningar um að við yrðum hluti af viðskiptakerfi ESB með loftslagsheimildir og því getum við haldið áfram að byggja upp stóriðju hér svo framarlega sem mengun dragist saman annars staðar í Evrópu.

Hin raunverulega ásýnd fundarins kom ekki fram fyrr en opnað var fyrir spurningar, en þar passaði fundarstýra sig á því að skauta fagmannlega fram hjá þeim sem hún taldi sig vissa um að væru ekki sammála froðusnakkinu og væru líklegir til þess að spyrja óþægilegra spurninga eða segja frá vandræðalegum staðreyndum. Varaði hún sig einnig á að horfa einungis í annan hluta salarins, þar sem hina prúðari gesti var að finna og hærra hlutfall þingmanna og annarra þekktra andlita sem fengu óáreittir að spyrja langra spurninga með mörgum aukasetningum.

Loks er ein óánægjurödd fékk orðið reyndi fundarstýra eftir fremsta megni að grípa fram í og stöðva málflutninginn og upphófst við þetta mikil háreysti, þar sem nokkrir fundargestir tóku þátt í því að þagga niður óánægjuröddina, á meðan aðrir horfðu forviða á. Var að lokum gerð sú hótun að henda út vissum aðilum. Segja má að þessi uppákoma hafi verið smækkuð mynd þeirrar sem átti sér stað hinn 16.desember sl, þegar gerð var tilraun til þess að þagga niður í óánægjuröddum grasrótarsamtaka og þau gerð útlæg frá Bella Center en þó var þeim ekki leyft að komast út og ekki leyft að tala við fjölmiðla. Með öðrum orðum átti sér stað algjör þöggun því þau voru ekki að segja það sem leiðtogunum hentaði.

Á sama tíma er athyglisvert að skoða viðbrögð almennings við slíkri þöggun. Vitanlega eru þau mismunandi eftir því um hvern ræðir, en allt of oft eru þau hliðholl þeim sem kæfir niður andófið. Það er vegna þess að fólk samsamar sig samfélaginu sem það býr í og öll gagnrýni sem beint er að samfélaginu er álitin persónuleg árás á viðkomandi. Um er að ræða óþægilega vitneskju sem flestir vilja ekki heyra því þær þýða það að róttækra breytinga er þörf og þeim nenna margir ekki að standa í vegna þess að þrátt fyrir allt lifum við ágætlega þægilegum lífum. Um leið finnst fólki óþægilegt hvernig gagnrýnin er sett fram og þar af leiðandi  lokar það öllum skilningarvitum og kýs að hlusta ekki á boðskapinn. Við erum alin upp í kerfi sem metur hlýðni og kurteisi ofar réttlætiskennd. Þess vegna stuðar það okkur meira ef einhver er óhlýðinn heldur en ef hann hagar sér gagnstætt sannfæringu sinni. Umfram allt viljum við að samskipti manna gangi smurt fyrir sig, að við geymum tilfinningar okkar þar til í myrkvuðum herbergjum um nætur þar sem við getum loks opnað hjörtu okkar bara til þess að loka þeim og læsa er birtir á ný. Þess vegna púum við á fólk sem hagar sér ekki svona, sem stendur upp á fundum og lætur tilfinningarnar stýra sér, hefur réttlætiskennd að leiðarljósi og neitar að láta þagga niður í sér. Er það ef til vill vegna þess að þannig langar okkur líka að vera en þorum því ekki? Vegna þess að við erum hrædd við álit annarra ef við sýnum okkar raunverulegu tilfinningar?

Aðfaranótt 16.desember var málningu slett á sendiráð Íslands í Kaupmannahöfn. Einnig voru máluð slagorð á borð við “Græn orka – tær lygi”, og “virkjanir og jarðorka fyrir álver ≠ græn orka”. Þetta er til að vekja athygli á því að það sé ekki til neitt sem heitir græn orka og síst af öllu sé orka “græn” ef hún er einungis notuð fyrir stóriðju.

Hinar fölsku lausnir sem beint hefurverið að fólki í Kaupmannahöfn felast meðal annars í notkun „grænnar orku“. Græn orka veldur líka mikilli eyðileggingu á jörðinni en mikið er reynt að breiða yfir það til þess að hægt sé að halda áfram kapítalískri iðnvæðingu, sem heldur áfram að gleypa allt það líf sem fyrirfinnst.

Í fréttatilkynningu á indymedia kemur fram að á COP15 megi greinilega sjá að grænt sé ekki litur náttúrunnar, heldur felulitur kapítalismans. Endar hún á viðvörun til Íslendinga um að misgjörða þeirra verði hefnt.

Nánari upplýsingar um falskar lausnir og “græna orku” er að finna hér.

Örstutt um fréttaflutning:

Athyglisvert er að skoða frétt rúv um málið, þar sem indymedia er átalið fyrir að taka fréttina beint upp úr fréttatilkynningu þeirra sem að verknaðinum stóðu. Benda má á að það er alls ekki einsdæmi að fréttir séu teknar nær beint upp úr fréttatilkynnningum. Það er einnig gert á rúv. Nokkrum dögum síðar er þar flutt frétt um að álverð fari hækkandi og því bætt við: “Þetta eru góð tíðindi fyrir Ísland”. Þetta er ágætt dæmi um það hversu gagnrýnislaus fréttaflutningur er ef hann kemur frá yfirvöldum og ráðandi orðræðu, en á sama tíma er allt átalið sem ekki fellur þeim að skapi.

Siemens blaðran sem einnig auglýsir “Hopenhagen” mun verða tekin niður af Ráðhústorginu og smám saman mun hugur fólks reika að imbakassanum í leit að innihaldslausu lífi. Hvað kom út úr tveggja vikna stanslausum fundarhöldum, fyrirlestrum, auglýsingum, mótmælum, öskrum, slagorðum, bannerum, óeirðum, blóði, grjóti, táragasi?

Svarið er: nákvæmlega ekki neitt.

Ástæða þess er sú að þeir sem ráða munu alltaf taka gróða fram yfir lifandi verur. Það er þessi vitneskja sem sameinaði 513 hreyfingar frá 36 löndum í Kaupmannahöfn undanfarin misseri.

Um hvað snúast loftslagsviðskipti?

Kyoto bókunin var upphaflega sett fram til þess að hægt væri að minnka kolvísýring í andrúmsloftinu án þess að draga úr hagvexti. Sú leið sem var farin til þess að ná fram þessu markmiði var sú að stofna markað um losunarheimildir, þar sem þær gengu kaupum og sölum. Þetta átti að valda því að sum lönd gætu stundað áframhaldandi iðnvæðingu á sama tíma og koltvísýringslosun í heiminum sem heild myndi minnka.

Viðskipti með losunarheimilidir hefur valdið því að ábatasamur markaður hefur myndast, og rétt eins og í kvótabraski græða fyrirtækin oft meira á viðskiptum með losunarheimildirnar heldur en á raunverulegu framleiðslunni.  Þessi markaður virkar í stuttu máli á þann veg að áætlað er að koltvísýringslosun verði ákveðið mikil af hálfu einhvers aðila á vissu tímabili. Ef sá aðili mengar ekki eins mikið og til stóð fær hann annað hvort að menga meira á móti eða selja losunarheimild sínar til annars aðila.

Þetta er hugsað til þess að minnka koltvísýringslosun, en virkar í raun á þann hátt að fyrirtæki færi sig venjulega til landa þar sem auðveldara er að búa til losunarheimildir. Það er meðal annars gert með því að stórfyrirtæki kaupa upp stór svæði í þróunarlöndum og planta þar skógum. Gallinn við þetta er að trjátegundirnar sem eru notaðar eru ekki hentugar á svæðinu, sjúga upp í sig of mikið af vatni, sem veldur vatnsskorti, og taka yfir innfæddar tegundir sem hefur alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir náttúru, dýralíf og lifibrauð innfæddra.  Á sama tíma taka þau stór landsvæði af innfæddum sem hafa ekki annað lífsviðurværi en land sitt.

Í stað þess að viðskipti með losunarheimildir hafi náð að minnka koltvísýringslosun hefur hið gagnstæða gerst; koltvísýringur í andrúmsloftinu hefur aukist. Með því að beygja lögin tekst markaðsöflunum að braska með kvótann á þann hátt að hann er talinn tvisvar til þrisvar. Mest mengandi fyrirtækin tvöfalda þannig losunarheimildir sínar með bellibrögðum einum saman. Markmið þessara afla er ekki að hverfa frá tækni sem byggir á jarðeldsneyti heldur að SELJA MENGUNINA og dæla öllu því gasi og olíu upp úr jörðinni á meðan eitthvað er eftir. Markaðurinn átti að leysa loftslagsvandann en tókst í staðinn að gera hann enn verri. COP15 snýst ekki um að bjarga heiminum heldur að viðhalda því gallaða kerfi sem byggir á því að örfáir útvaldir græði á kostnað allra hinna.

Hvað með endurnýjanlega orku?

Ísland fékk undanþágu frá Kyoto bókuninni á þann hátt að því var í raun leyft að auka kolefnislosun sína. Þetta var gert á þeim forsendum að það væri gert með “endurnýjanlegri” orku og þar af leiðandi væri ferlið ekki eins mengandi og ef það væri gert annars staðar. Nú eru losunarheimilidr Íslendinga komnar upp í topp og rúmlega það með álverunum sem eru á kortinu. En vatnsaflsorka sem margir álíta vera lausnina er ekki eins sjálfbær eins og oft er haldið fram, bæði vegna þess að lónin fyllast með tíð og tíma, en einnig vegna þess að “[g]róðurinn sem fer undir lónstæði vatnsaflsvirkjanna rotnar, sem verður til þess að uppistöðulónin senda frá sér gróðurhúsalofttegundina metan sem er margfalt skaðlegri fyrir andrúmsloftið en koltvísýringur”, eins og kemur fram í þriðja tölublaði anarkistatímaritsins Svartur Svanur.

Eins er fáránlegt að skoða ekki þessa hugmyndafræði sem heild. Til dæmis má nefna að álfyrirtækin sem hafa notað hina “sjálfbæru” orku á Íslandi sem rök fyrir því að fá að framleiða meira áldrasl til hergagnaframleiðslu og annars óþarfa, menga á sama tíma gríðarlega stór landsvæði í löndunum þar sem báxítið er framleitt en það er nauðsynlegur þáttur álframleiðslunnar. Eins er ekki tekið tillit til mengunarinnar sem felst í því að flytja hráefni milli staða. Að lokum má benda á að ekki er minnst á óþarfann sem er fólginn í mestu af þessari framleiðslu en grunntilgangur hennar er að halda efnahagskerfum í sífelldum vexti.

En ef við kaupum bara umhverfisvæna hluti?

Annað dæmi um hinar fölsku lausnir sem okkur eru færðar er hin ímyndaða nauðsyn þess að kaupa “grænt”, til að mynda minna mengandi bíla, “grænar” snyrtivörur, lífrænt ræktaðan mat eða sparneytnar ljósaperur. Þetta er eins langt frá því að vera lausn eins og að taka verkjalyf við fótbroti. Tilgangur þess að hvetja fólk til þess að kaupa „grænt“ er fyrst og fremst sá að viðhalda hagvexti og veita fólki stundarfrið á sama tíma. Hagvöxtur mun hins vegar alltaf hafa neikvæð umhverfisáhrif vegna þess hversu mikið hann byggist á stöðugri og síaukinni neyslu.
Hin hliðin á þessari neyslumiðuðu lausn felst í því að öll ábyrgðin er sett yfir á einstaklinginn sem neytanda. Á sama tíma og fólk telur sig vera að kaupa umhverfisvænar vörur halda stórfyrirtækin áfram að menga náttúruna. Á sama tíma og Kók auglýsir „flösku fulla af von“ og segist vilja taka upp umhverfisvænni tegund af plastflöskum er fyrirtækið að menga grunnvatn á Indlandi. Shell setur fram lífefnaeldsneyti sem lausn, en mengar enn í Nígeríu. Alcoa segja betra að notast við íslenska „sjálfbæra“ raforku en kol, en á sama tíma er standa þau fyrir gríðarlega mengandi báxítvinnslu og skógareyðingu á Jamaica. Þetta eru einungis örfá dæmi um það að lausnirnar sem settar eru fram á COP15 eru falskar.
Allar tilraunir til þess að minnka áhrif loftslagsbreytinga eru dæmdar til þess að mistakast á meðan við búum við markaðsmiðað hagvaxtarhagkerfi. Kerfi sem er byggt upp á sífellt stækkandi hagkerfi mun í eðli sínu alltaf byggja á arðráni, bæði á fólki og náttúru. Þessvegna eru lausnirnar á COP15 lygi.
Ekki kaupa lygina!

“Refugees, Migrants – Welcome. Shut down fortress Europe. No one is illegal”

Loftslagsbreytingar sem markaðshyggjan hefur ollið er stærsta orsök fólksflutnings milli svæða og mun aukast mikið á næsta áratug. Það eru ekki loftslagsbreytingarnar sjálfar sem orsaka þennan mikla flutning fólks heldur losunarheimildamarkaðurinn sem dregur ekki úr notkun jarðeldsneytis heldur eykur hana.

Stórfyrirtæki taka yfir heilu landsvæðin til þess að eingöngu að fá úthlutaðar losunarheimildir sem þeir selja svo til umhverfisspillandi fyrirtækja annarstaðar. Fólkið er platað í að skrifa undir pappíra, þeim er lofað gull og grænir skógar ásamt atvinnu fyrir alla fjölskylduna en svo er engu fylgt eftir. Það ráfar svo um, án lands til að búa á, jarðvegs til að rækta né atvinnu. Allastaðar í kringum þau eru landamæri sem loka á þau og yfirvöld landa í kring fram við þau eins og afbrotamenn.

Aðferðirnar til að framleiða carbon-credit eru margar en Svartsokka mun fara ítarlega í losunarheimildir á næstu vikum.

Svartsokka gengur nú niður Amagerbro og er umkringd tugi þúsunda kvenna, karla, kynlausra, margkynja, verkamönnum, flóttamönnum, innflytjendum og öðrum sem neita að láta þagga niður í sér og berst nú með öllum þeim sem hafa verið arðrænd og eru óvelkominn hvert sem þau fara.

“AAA… AAANTI…. ANTI CAPITALISTA “

“WE ARE HERE, WE WILL FIGHT, FREEDOM OF MOVEMENT IS EVERYBODY´S RIGHT”

Margir mótmælendanna upplifa það að lausnirnar sem stjórnmálamennirnir vilja ræða séu falskar lausnir. Það eina sem ræða á eru leiðir til þess að lengja í hengingarólinni í stað þess að skera á hana, leiðir til að fá fólk til að kaupa “grænt” til að viðhalda neyslu og hagvexti. En eins og kemur fram hér þá er það engin lausn. Lausnina er ekki að finna nema með allsherjar afnámi kapítalismans og félagslegu réttlæti.

Enn lifir umræðan um það hvort loftslagsbreytingar séu raunverulegar og hvort hlýnun jarðar sé eins hröð eins og talið hefur verið. Þessi umræða lifir góðu lífi í kjölfar þess að upp komst um að vísindamenn sem stundað hafi loftslagsrannsóknir hafi hnikað til niðurstöðum rannsókna sinna.

Það skiptir þó ekki meginmáli því við vitum öll af eyðileggjandi áhrifum stóriðju á náttúruna og samfélög, til þess að öðlast þá vitneskju er nóg að draga andann og horfa í kring um sig. Við vitum af mengun stórfyrirtækja, af uppþornun drykkjarvatns af þeirra sökum og af áhrifum þeirra á eyðingu skóga. Við vitum líka að olíulindir klárast brátt og taki lífefnaeldsneyti við án nokkurra breytinga á neyslumunstrum muni það taka stór landsvæði af fólki sem hefur lifibrauð sitt af þeim.

Við vitum að hagvöxtur og umhverfisvernd mun aldrei fara saman og við vitum líka að sá stjórnmálamaður sem neitar að lofsyngja hagvaxtarguðinn nær ekki endurkjöri.

Við vitum þetta allt og þessvegna er Svartsokka á leiðinni til Kaupmannahafnar, grímulaus og berskjölduð, með vitneskjuna eina að vopni.

Nánar:

http://www.smugan.is/pistlar/adsendar-greinar/nr/2585

http://www.freedompress.org.uk/news/2009/11/29/cop15-notes-from-below/

Krúttlega shell netið veiðir allan vonda koltvísýringinn

Það getur verið afar athyglisvert að sjá það hvernig stórfyrirtæki nota svokallaðan grænþvott til þess að kaupa sér velvild. Svartsokka rakst nýlega á auglýsingu frá einu þekktasta grænþvottsfyrirtæki heims, shell, á vefsíðu tileinkaðri umhverfismálum. Þar reynir fyrirtækið að bæta ímynd sína, sem eins og margir vita, er ansi brotin eftir framgöngu Shell í Nígeríu, þar sem fyrirtækið varð uppvíst af margþættum umhverfisspjöllum og mannréttindabrotum.

Að sjálfsögðu vill olíufyrirtæki á borð við shell ekki að fólk hætti að nota olíu, því þá hættir fyrirtækið að græða. Þessvegna reynir það að láta fólk halda að það sé að reyna að gera eitthvað í því að minnka útblástur gróðurhúsalofttegunda, eins og sjá má hér. (Varúð; myndbandið getur valdið klígju).

Í grænþvottsherferðinni reynir shell að telja almenningi trú um það að lausnina á „eldsneytisvandanum“ (ofneyslunni) sé að finna í lífefnaeldsneyti, vökvagerðum kolum og hráolíu unna úr sandi og þykist fyrirtækið vera að „vinna að lausnum“ til að geyma kolefni neðanjarðar. Að sjálfsögðu munu svona fáránlegar „lausnir“ ekki breyta neinu þae sem hinar raunverulegu breytingar munu aðeins fást með því að ofurvald olíufyrirtækjana verði brotið á bak aftur en það vill olíurisinn að sjálfsögðu ekki.

Aukin notkun lífefnaeldsneytis mun einungis valda því að aukið landsvæði verður brotið undir ræktun hráefna í slíka framleiðslu. Á meðan er það landsvæði ekki notað í að rækta fæðu fyrir fólk sem auka mun hungur. Eins má ætla að hin aukna þörf fyrir landsvæði valdi eyðingu skóga, en eyðing skóga er álitin bera ábyrgð á 40% allrar aukningar kolefnis í andrúmsloftinu nú þegar. Það að vinna olíu úr sandi breytir að sjálfsögðu engu þar sem slík vinnsla er ekkert minna mengandi en annars konar olíuvinnsla og veldur mengun bæði í andrúmslofti og vatni, auk þess að auka magn gróðurhúsalofttegunda og valda aukinni eyðingu skóga.

Hér er því á ferðinni dæmigerður grænþvottur, reynt er að bæta ásýnd fyrirtækja með slæmt orðspor með því að notast við orðræðu um minnkun útblásturs, lausnir á hlýnun jarðar og svo framvegis en án þess að nálgast hina raunverulegu rót vandans.

Þann 27. nóvemer 2009 hjólum við af stað í þyrpingu frá Lækjartorgi kl. 17.00. Þetta er gert til þess að vekja athygli á hjólreiðum og benda á að þær eru samgöngumáti jafnháar bílum. Hjólað verður á götunum svo hjólreiðarnar verði vel sýnilegar. Tökum aftur göturnar okkar og sýnum að það er hægt að ferðast án þess að ráðast á umhverfið með útblæstri!

Fólksfjölgun dregst saman

Í þarsíðasta hefti The Economist[1] er fjallað um það að dómsdagsspár um að fólksfjölgun muni sliga jörðina og að mannkynið muni éta sjálft sig út á gaddinn séu ef til vill svartsýnni en ástæða sé til. Þar segir að hjá nánast helmingi jarðarbúa sé fólksfjölgun um 2,1 %, sem þýðir að mannfjöldi stendur í stað. Í löndum á borð við Brasilíu, Indónesíu og hluta Indlands hafi fólksfjölgun dregist mikið saman, en þetta eru einmitt lönd þar sem litið hefur verið á fjölgun sem mikið vandamál. Mannfjöldaspár gera þó ráð fyrir því að fólk muni ná 9 milljörðum áður en okkur tekur að fækka á ný.

Hvers vegna er fólksfjölgun álitið vandamál?

Það er vissulega áhyggjuefni að mannkyninu muni fjölga um þriðjung, þar sem jörðin og lífheimurinn þjáist nú þegar vegna útþenslustefnu mannkyns og gegndarlauss ágangs okkar á náttúruna. Einnig er talið að mögulegt fæðuframboð sé ekki nægilegt til þess að fæða allan þennan mannfjölda og að þeim sem deyja hungurdauða muni því fjölga umtalsvert. Eins bendir The Economist á að ef hinir fátæku íbúar jarðar fylgi neyslumynstri Vesturlanda muni afleiðingar fyrir náttúrulegt umhverfi okkar verða hörmulegar. En er það ekki þar sem hundurinn liggur grafinn? Neyslumynstur Vesturlanda er slíkt að við getum ekki viðhaldið því. Í stað þess að snúa umræðunni á hvolf og segja að íbúar þróunarlanda megi ekki fylgja okkur eftir, því það hafi hörmulegar afleiðingar fyrir plánetuna, verðum við að nálgast raunveruleikann og viðurkenna að „við“ verðum að gefa eftir eitthvað af forréttindum okkar, því þau hafa nú þegar haft hörmulegar afleiðingar fyrir plánetuna og munu halda því áfram þar til við gefum þau eftir.

Það er athyglisvert að skoða í þessu samhengi umræðuna um fjölgun mannkyns. Alltaf er rætt um fólksfjölgun í þróunarlöndunum sem vandamál. Á sama tíma tala ráðamenn í Evrópu í áhyggjutón um lága fæðingartíðni því þeir vilja ekki að vinnuaflinu fækki. Það er því einungis fólksfjölgun annars staðar en hér sem er vandamálið. Og í stað þess að opna landamæri og leyfa fólki að flytja sig um set og finna sitt eigið jafnvægi í ójöfnum heimi, er þeim haldið eins lokuðum og hægt er. Með þessu verður fólksfjölgunarvandamálið litaskipt; það er vandamál þegar fólki sem er dökkt á hörund fjölgar, en að sama skapi er vandamál að hvítu fólki fækki? Er umræðan lituð af rasisma?

Og hver er lausnin?

Þegar kemur að lausnum fólksfjöldavandans getur Svartsokka að sjálfsögðu ekki tekið undir með hagfræðimiðlinum. Þar kemur fram að lausnina á umhverfisvandanum sé að finna í mannfjöldastjórnun, tækniframþróun og stjórnun (governance). Þarna er ekki einu orði minnst á það að það eru fyrst og fremst neysluhættir Vesturlanda og hegðun stórfyrirtækja sem bera ábyrgð á umhverfisvandanum. Því hlýtur lausnin að felast í því að draga saman neyslu á Vesturlöndum. Eins minnist hagfræðibleðillinn ekki á það að fátækt og valdaleysi eru helstu ástæður þess að fólk í þróunarlöndunum gengur á sitt náttúrulega umhverfi, ekki fjöldi þeirra einn og sér. Fólk missir aðgengi að frjósömum landsvæðum því stórfyrirtæki taka þau yfir og neyðast því til að lifa á landi sem gefur minna af sér, með tilheyrandi jarðvegseyðingu. Því er það ójöfnuðurinn sem hefur hin raunverulega umhverfisspillandi áhrif og hann er okkar sök.

Að sjálfsögðu er ekki um slíkt rætt meðal fjölmiðla á borð við Hagfræðinginn, því hin raunverulega lausn á vandanum myndi valda hruni hagkerfisins, sem byggir á sífelldri útþenslu og þarf því á stöðugri neyslu að halda. Það er því auðveldara að leita vandans í því að fólki í þróunarlöndunum fjölgi of mikið en að horfa í eigin barm.