Svartsokka

Þann 20. september setti Ban Ki-moon aðalritari Sameinuðu þjóðanna fund með 140 þjóðarleiðtogum til að ræða um þúsaldarmarkmiðin. Þúsaldarmarkmiðin (ÞAM) eru 8 markmið sem allar 192 aðildaþjóðir Sameinuðu þjóðanna og 23 samtök óháð-ríkisvaldi* (NGO) samþykktu að ná fyrir árið 2015. Í Veftímariti um þróunarmál er farið yfir árangur ÞAM og lesendum bent á skýrslur og greinar sem eru ekkert nema einhliða yfirlýsingar um gríðarlegan árangur frá því markmiðin voru kynnt og samþykkt árið 1996 af nefnd innan OECD. Þegar markmiðin voru samþykkt voru engir fulltrúa þróunarríkjanna viðstaddir samþykktina.

Ein greinin sem Vefritið hvetur fólk til að lesa er eftir hagfræðinginn Jeffrey Sachs en hann skipulagði hamfara-kapítalismann í Argentínu, Bólivíu og Rússlandi sem Naomi Klein nefnir í bók sinni The Shock Doctrine. Hugmyndinni fylgir einkavæðing fyrirtækja og auðlinda eftir forskrift Alþjóðagjaldeyrissjóðsins á tímum náttúru- eða pólitískra hamfara eins og glögglega má sjá á Íslandi í dag og Haítí eftir jarðskjálftan þar. Í kjölfarið hefur atvinnuleysi og fátækt aukist og möguleikar fólks á að afla sér lífsviðurværis með öðrum hætti horfið vegna landtöku markaðarins undir stóriðjulandbúnað. Fátækt er ekkert annað en skipulagðar hamfarir framkvæmdar af stjórnvöldum.

Jeffrey Sachs segir að „mikill sigur hefur verið unninn“ og að „vegna reynslu, skuldbingar og framrásar hafi bölsýni vikið fyrir von“ (þýð. Svartsokku). Í greininni lofsamar hann útþenslustefnu Kínverja og áhrif þeirrar stefnu á hagvöxt í Afríkulöndum en nefnir ekki fátækt, matarskort, menningarmorð og tortímingu vistkerfa sem stefnunni fylgir, eins og kemur m.a. fram í skýrslu frá samtökunum International Rivers. Hann setur einnig fram lygilegar fullyrðingar eins og að eyðnissmitum hafi fækkað en lætur enga heimild fylgja þeirri vitleysu. Allar tölur sem Svartsokka hefur skoðað sýna fram á útbreiðslaukningu og fjölgun smita.

Með því að lofsama Þúsaldarmarkmiðin er Utanríkisráðuneytið að viðurkenna þær aðferðir sem á að nota til að ná þeim. Sameinuðu þjóðirnar telja að það sé möguleiki að 2 af 8 markmiðum sé hægt að ná. Annað þeirra er að minnka þá hópa um helming sem ekki hefur greiðan aðgang að hreinu drykkjarvatni og lifa á undir $1.25 á dag. Að ná fyrra markmiðinu mun þó duga skammt því brunnarnir sem notaðir eru fara hverfandi vegna stórlandbúnaðar og loftslagsbreytinga. Útlitið er heldur
ekki gott hvað síðara markmiðið varðar því verð á hrísgrjónum, baunum, korni og öðrum matvælum hefur hækkað. Árið 2009 var talað að um 1 milljarður hafi verið vannærður sem er það allra hæsta sem mælst hefur frá upphafi. Á meðan flestar tölur sýna aukningu hungursneyðar á heimsvísu þá sýna aðrar að á síðustu 10 árum hefur hungursneyð minnkað um 0.5% en ekki 50% sem er ómerkilegur árangur.

Ölmusur og samúðar-mont þeirra sem standa að fjárstyrkjunum munu seint gefa fólki tækifæri til að skapa sitt eigið samfélag. Þúsaldarmarkmiðin hafa verið mikið gagnrýnd fyrir að hafna tillögum að raunverulegum lýðræðilegum lausnum þar sem íbúar hafa áhrif á þróunarstefnunna. Reynt er að setja löndum markmið án þess að löndin sjálf hafi fengið að taka þátt í hvernig þetta færi allt saman fram. Til að reyna að ná þessum markmiðum með hamfara-kapítalisma Alþjóðagjaldeyrissjóðsins og Alþjóðabankans þarf að auka framleiðslu Afríkulanda um næstum helming. Ætli mannréttindi, lágmarkslaun og vinnuöryggi hafi verið forgangsatriði eins og annars staðar þar sem stórfyrirtæki fá lausan tauminn?

Tilgangur innrásar stórfyrirtækja í samfélög og náttúru er vegna arðsemissjónarmiða. Arðsemi fæst ekki með því að viðhalda gildum sem nota ekki hagvöxt sem stuðul fyrir hamingjusemi. Þúsaldarmarkmið skipulögð af alþjóðafjármálastofnunum og OECD ríkjum eru dæmd til að mistakast ef á sama tíma þau ætla sér að virða grundvallarmannréttindi samhliða. Þúsaldarmarkmiðin eru merkingarlaus því þau stefna að því að ná vissum markmiðum fram, markmið sem hljóma vel en er ekki hægt að ná fram nema með stórfelldum kerfisbreytingum, en að breyta kerfinu er einmitt það sem OECD ríki og alþjóðafjármálastofnanir eru ekki tilbúnar til að gera.

Heimildir:

RORG / Þróunarsamvinnustofnun / Lifeworth / IMF / Avert