Svartsokka

Þessi setning var hluti af auglýsingu á msn.com í nokkra mánuði en það sem gerir hana athyglisverða er hversu vel hún afhjúpar hin raunverulegu skilaboð markaðarins og hinnar skilyrðislausu undirgefni sem hann krefst. Í þessari einu litlu setningu endurspeglast þrældómur nútímakonunnar: HLÝDDU! ANNARS VERÐURU LJÓT! Ánauð markaðshyggjunnar á sér margar birtingarmyndir en ein tegund hennar er fegurðarþrælkun. Andstætt hefðbundinni þrælkun er fegurðarþrælkun ekki bundin við sérstakar staðsetningar, þrælarnir eru ekki beittir líkamlegum refsingum nema með óupplýstu samþykki sínu, og ólíkt hefðbundinni þrælkun er möguleikinn á að öðlast frelsi með hlýðni og undirgefni ekki til staðar. Yfirgnæfandi meirihluti fegurðarþræla eru konur.

Fegurðarþrælkun felst í því að markaðurinn skapar mót fyrir okkur til að vera steypt í og mörg eigum við í mestu erfiðleikum með að brjótast út úr. Ánauðin er fólgin í þeim áróðri sem dynur á okkur stanslaust, allt frá barnsaldri, að höfuðdyggð konunnar sé fólgin í því að vera falleg. Hinn skemmtilegi snúningur í þessu öllu saman er að þeirri fegurð verður aldrei náð. Takist einhverjum dugmiklum einstaklingum að ná því markmiði með þrotlausri vinnu og sársaukafullum aðferðum þá kemur enn skemmtilegra „twist“: það endist ekki! Öll eldumst við á endanum og ýmsar lífsnauðsynlegar leiðir til að viðhalda mannkyninu, til að mynda að ganga með börn og fæða þau, eru til þess fallnar að koma í veg fyrir að konur geti nokkurn tímann náð öllum markmiðum feguðaráróðursins.

Fegurðariðnaðurinn veltir 160 milljörðum bandaríkjadala á ári, þökk sé þrælslund okkar. Mest af gróðanum má rekja til þess að sjálfsmynd kvenna er kerfisbundið brotin niður allt frá barnæsku. Frá unga aldri er því haldið að okkur í gegn um auglýsingar og afþreyingariðnað að við munum enda sem einmana lúserar nema við spilum með. Afþreyingariðnaðurinn, og ekki síst hin svokölluðu kvennablöð, eru byggð upp með gríðarlegum auglýsingatekjum frá snyrtivöru-, megrunar-, og lýtalæknaiðnaðnum, sem hóta að hætta að auglýsa séu þeir gagnrýndir.

Um miðbik áttunda áratugarins grenntust fyrirsætur í tískublöðum að meðaltali um 6 kíló, sem var nóg til að umbylta sjálfsmynd meðalkonunnar og endurskilgreina eðlilega vaxna konu sem „of feita“. Um leið sköpuðust möguleikar til gróða á ýmsum megrunarvörum. Það að fá konur til að finnast þær of feitar, og leiðin til að minnka fitu sína (að svelta sig), gerir þær meðfærilegar, því vannærð manneskja með lágt sjálfsálit er ekki líkleg til að hafa orku í að stofna til byltingar. Og áfram heldur áróðurinn því ekki er nóg að vera grönn og meðfærileg. Allt frá brjóstum til píka má „lagfæra og fegra“, allt fyrir rétt verð. Möguleikarnir á því sem hægt er að troða inn í líkamann, eða skera burt af honum eru óendanlegir – og skiptir þá engu máli hvaða fórnir manneskjan færir til þess. Þó tilfinningin í kynlífinu minnki sökum fyllinga og afskurða þá er talið mikilvægara að manneskjan hafi hátt sjálfsálit, sem hún fær að sjálfsögðu aðeins með stórum brjóstum og fylltum vörum.

Snyrtivöruiðnaðurinn er ekki mikið skárri, en allt frá bensíni til mannsfóstra hefur fundist í snyrtivörum. Undanfarið hefur verið vakin athygli á þessu og fólk hvatt til að kaupa fremur „grænar“ snyrtivörur. Þar eru framleiðendurnir þó alveg jafn mikið að notfæra sér bága sjálfsmynd margra kvenna og hagnast á henni. Hvernig væri fremur að frelsa sjálfa sig og hætta að ausa pening í fegurðariðnaðinn? Líkt og kom fram áðan er ekki hægt að losna undan fegurðarþrælkun með hlýðni og undirgefni, því ávallt sækir ljótleikinn að á ný. Eina leiðin til að losa sig úr ánauðinni er að hætta að hlýða markaðinum og skilgreina upp á nýtt hvað telst fallegt. ÓHLÝÐNASTU! ÞÁ VERÐURU FRJÁLS!