Tilraunir gerðar til að hagnast á eymd Haitibúa
24/1/10 • Flokkur: Fréttir
Bið eftir mataraðstoð. Mynd frá Guardian.
Líkt og flestum er kunnugt um varð mjög harkalegur jarðskjálfti á Haiti nýlega. Viðbrögð allflestra við slíkum fréttum eru samstundis samúð með fórnarlömbum skjálftans og aðstandendum þeirra og hefur ákalli um neyðaraðstoð verið sinnt vel víðast hvar. Á sama tíma eru þó alltaf einhverjir sem eru tilbúnir til að hagnast á ástandinu og notfæra sér það í vil, annað hvort í efnahagslegum eða pólitískum tilgangi. Nú kemur upp sú hætta að þessir óprúttnu aðilar geri slíkt hið sama í eftirleik jarðskjálfans og komi óvinsælum efnahags“umbótum“ í gegn á meðan aðrir eru of uppteknir við að aðstoða fórnarlömbin til að fylgjast með hvað á sér stað.
Haiti er eitt af fátækustu ríkjum heims sem veldur því að það á afar erfitt með að takast á við jarðskjálfta af þessari stærðargráðu. Ástæður þessarar fátæktar má rekja til gjörða fyrrum þrælahaldara og nýlenduherra á svæðinu, Frakklands, Bandaríkjanna og Bretlands. Til að bæta gráu ofan á svart kemur hreðjatak Bretton Woods stofnananna í veg fyrir möguleika landsins til að vinna sig upp úr fátæktinni. Rétt eftir skjálftann bauðst Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn (IMF) til að veita Haiti skilyrt lán til uppbyggingar. Skilyrðin hefðu að öllum líkindum falið í sér hækkað rafmagnsverð og bann við launahækkunum ríkisstarfsmanna. Í raun hefði sjóðurinn með þessu verið að nýta sér eymd eyjarskeggja til þess að koma í gegn efnahagsstefnu að sínu skapi. Vegna mikillar andstöðu við þetta frá almenningi víðs vegar um heiminn virðist þó sem sjóðnum hafi snúist hugur og hafa borist fréttir um að IMF hafi í stað lánsins boðist til að veita styrk til Haiti.
Þetta breytir þó ekki því að Haiti þarf enn að burðast með skuldir fyrrum þrælahaldara sinna og nýlenduherra (sjá hér) þrátt fyrir að hafa borgað upp um sextíu prósent skuldarinnar. Þessi skuld var reyndar tilkomin vegna þess að Haiti búar urðu að borga Frökkum skaðabætur fyrir að vera leystir úr ánauð, m.ö.o kaupa sér frelsi til þess eins að enda í skuldaánauð í staðinn.Reglulega hafa borist fréttir af matarskorti á Haiti, en sjaldnar fylgir sögunni að hann má rekja beint til þeirrar efnahagsstefnu sem var neytt upp á landið af IMF. Vegna skulda frá nýlendutímanum neyddist landið til að fara í gegnum formgerðaraðlögunarstefnu IMF (Structural Adjustment Program) þar sem Haiti var bannað að halda uppi innflutningstollum á matvælum á borð við hrísgrjón. Vegna stórfellds innflutnings á niðurgreiddum hrísgrjónum frá Bandaríkjunum fóru innfæddir hrísgrjónabændur umvörpum á hausinn. Þegar svo verð á hrísgrjónum og öðrum matvælum frá Bandaríkjunum hækkaði var innlend fæðuframleiðsla svo illa sett að endurtekinn fæðuskortur átti sér stað.
"A woman wipes her eye after being sprayed with tear gas by UN troops". Mynd frá Guardian.
Til að bíta hausinn af skömminni, og eins og ekki sé nóg lagt á eina þjóð en það sem frá hefur verið getið hér, þá hafa ýmis hægrisinnuð öfl og aðrir ofstækismenn borið fram tillögur um að notfæra sér ástandið til að hafa áhrif á bæði efnahag og stjórnmál Haiti, sjálfum sér til hagsbóta. Áhrifaríkir þankatankar á borð við The Heritage Foundation stukku til og hvöttu Bandaríkjastjórn til þess að nýta það tækifæri sem gæfist í kjölfar skjálftans til að koma „löngu tímabærum“ stjórnarfarsbreytingum í gegn á Haiti. Og fyrst bandaríski herinn væri á annað borð kominn til Haiti, gæti hann allt eins nýtt tímann (í stað þess að hjálpa bágstöddum) í það að trufla kókaínsendingar til Haiti frá Venesúela, reyna að minnka pólitísk áhrif frá Hugo Chavez, sem og að koma í veg fyrir að Haitibúar fari frá eyjunni til Bandaríkjanna á óöruggum bátum. Með þessu er líklega átt við að bandaríski herinn eigi að skjóta á allt sem hreyfist út frá strönd Haiti, því trúlega er örðugt að þekkja mun á saklausum fiskimönnum og stórhættulegum kókaínsmyglurum.
Það hljómar kannski óþarflega mikið eins og hér sé um hræðsluáróður að ræða, að Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, áhrifamiklir aðilar í Bandaríkjunum og stórfyrirtæki ætli sér að græða á ástandinu en því miður hefur sagan sýnt fram á að þetta á sér iðulega stað. Hér er hægt að nálgast meira efni um það.
Meira lesefni:
http://www.agoracosmopolitan.com/home/Frontpage/2008/07/21/02479.html
http://www.huffingtonpost.com/naomi-klein/the-shock-doctrine-in-act_b_77886.html
