Íslendingar eru menntuð þjóð og velferðarríki, fáar þjóðir standa þeim frama á sviði fiskveiða. Íbúarnir á Madagaskar búa hinsvegar við menntunarskort, mikla fátækt og atvinnuvegir þeirra eru frumstæðir. Meginatvinnuvegir þeirra eru landbúnaður og fiskveiðar, sem stundaðar eru meðal annars í stæsta stöðuvatni eyjarinnar, Alotra.

Við þetta vatn búa um eitt hundrað þús. manns 40 þorpum. Vatnið er fiskauðugt en aflinn er rýr, því að menn kunna lítt til veiða og verkunaraðferðir þeirra eru jafn frumstæðar. Íslendingar beðnir að leggja fram það fé sem dugir til að fiskimennirnir við Altora-vatn fái plastbáta til veiða sinna í stað feyskinna eintrjáninga, nælonnet í stað baðmullarneta og bambusstanga, er fljótt ganga úr sér og þeim verði síðan kennd meðferð þessara nýju tækja, jafnframt því, sem þeim væri kennt að nýta betur þann stórum meiri afla, sem á land bærist.

Leggi Íslendingar þetta fé fram, sem enginn efast um að óreyndu, getur það valdið samværilegri byltingu í fiskveiðum á Madagaskar og til koma kraftblakka og fiskileitartækja hefur valdið í síldveiðum okkar á síðustu árum. Íbúum á svæðinu við Alotra-vatnið yrði bjargað frá næringarskorti, afkoma þeirra myndi stórbatna, aðrir íbúar eyjarinnar myndu njóta góðs af og sennilega myndi þessi tækniaðstoð Íslendinga hafa varanlega áhrif á bættar og auknar fiskveiðar eyjarskeggja.

Eru menn ekki sammála um,  að þetta sé verðugt verkefni fyrir íslenzku þjóðina? Eru menn ekki sammála um, að vel fari á því, að Einbúinn í Atlantshafi komi til liðs við Einbúann í Indlandshafi?

"Hér þarf betri verkunaraðferðir"

Þetta er gott dæmi um viðhorf vesturlandabúa á þessum tíma um sjálfsbjargarhætti “þróunarríkjanna” sem ríkja enn þann dag í dag. Þegar þróunaraðstoðin berst er hún sjaldnast í þágu íbúanna sjálfra heldur til að auka framleiðslu til fyrirtækja sem selja svo afurðirnar úr landi. Í þessu tilfelli felst þróunarhjálpin í uppfærslu veiðarfæra en oft eru aðfluttar dýrategundir settar í vistkerfi svæðisins sem í mörgum tilfellum endar með hörmungum.

Þessi meðvitaða jafnvægisröskun af hálfu mannsins gagnvart vistkerfinu verður honum alltaf að falli. Hvort sem árásin sé tækninýjung sem endar með ofveiði eða aðfluttur risavaxinn fiskur sem étur upp allar aðrar tegundir þá skilur það eftir sig brunasár sem er ólæknanlegt.

Atburðurinn sjálfur snerist hins vegar ekki um mannrán heldur baráttu bænda gegn ákvörðun yfirvalda um að leyfa niðurrif á helsta götumarkaði bæjarins og úthluta WalMart verslunarkeðjunni byggingarleyfi á lóðinni. Markaðurinn sem um ræðir nefnist Belisario Domguez og er í bænum Texcoco um 25 km frá Mexíkóborg. Í Mexíkó er rík hefð er fyrir götumörkuðum (Tianguis) sem er stjórnað af íbúum hvers svæðis fyrir sig og má rekja tilvist þessara markaða allt aftur til tíma Asteka. Bændur selja þar afurðir sínar og handverksfólk selur handgerða listmuni en hvort tveggja er þáttur í að viðhalda þeirri menningu sem ríkir á svæðinu.

Þann 3.maí 2006 mættu u.þ.b. 60 blómabændur og settu upp söluborð við markaðinn. Eftir að hafa neitað að hlýða fyrirmælum lögreglu og yfirgefa svæðið voru þeir beittir alvarlegu ofbeldi af hálfu lögreglunnar. Í kjölfarið slógust fleiri bændur í hópinn og settu þeir upp götuvirki í helstu götu bæjarins til að hindra för lögreglu. Fréttirnar bárust á milli eins og eldur í sinu því meðal blómabændanna voru meðlimir FPDT (People’s Front in Defense of the Land) sem lengi höfðu barist gegn byggingu alþjóðlegs flugvallar fyrir Mexíkóborg á landi íbúa San Salvador Atenco. Tugir særðust í átökunum og einn lét lífið en þeim lauk með því að íbúum tókst að hrekja lögreglu á brott.

Það var ekki fyrr en morguninn eftir sem hörmungarnar hófust. Þann morgunn, klukkan 6:30, þrömmuðu rúmlega 3000 lögregluþjónar inn í bæinn og gengu berserksgang um allt sem varð á vegi þeirra. Lögreglan skaut táragashylkjum í höfuð fólks á stuttu færi, braut niður hurðir og dró fólk úr rúmum sínum og út á götur. Ein þeirra var talsmaður mannréttindasamtaka sem hafði talað fyrir opnum tjöldum á degi verkalýðsins 1.maí í Mexíkóborg, og sparkaði hópur lögregluþjóna síendurtekið í klofið á henni. Fréttamenn á svæðinu voru einnig handteknir og síðar lamdir með kylfum meðan þeir sátu í varðhaldi. Óskað var eftir aðstoð frá Rauða krossinum í nærliggjandi borgum en þegar starfsmenn hans komu á svæðið var þeim meinaður aðgangur af lögreglu.

Talið er að allt að þrjúhundruð manns hafi verið handteknir þann dag en lögreglan nefnir aðeins 109 í sínum skýrslum. Af þeim voru 47 konur og þrjátíu þeirra var nauðgað í varðhaldi. Að sögn eins fórnarlambs lögregluofbeldisins tók það sex klukkustundir fyrir lögreglu að flytja þau í varðhald en venjulega tekur aðeins tvær klukkustundir að keyra þá leið. Á leiðinni voru þau látin liggja í blóðpolli félaga sinna og konum nauðgað ítrekað. Enn hafa 18 einstaklingar ekki fundist eftir innrás lögreglunnar og 14 ára drengur var skotinn í brjóstkassann af stuttu færi með haglabyssu. Tvær stærstu fjölmiðlasamsteypur landsins höfnuðu óskum mótmælenda um viðtöl en tóku hinsvegar við frétttilkynningu lögreglunnar og birtu hana.

Fyrr á árinu höfðu borgarbúar haldið fulltrúum Menntamálaráðs fylkisins í fundarherbergi eftir að yfirmaður menntamála í fylkinu hafði ítrekað hunsað ósk borgarbúa um fund vegna vanrækslu í menntamálum í borginni. Þeim var þó sleppt nokkrum tímum síðar ómeiddum. Fjölmiðlar blésu upp atvikið og varð mannrán rauði þráðurinn í gegnum frásögnina frá átökunum í Atenco en mannrán eru tíð í Mexíkó og hræðsla mikil meðal almennings. Þetta birti gríðarlega ranga mynd af atburðinum og dró úr mögulegri samstöðu innanlands.

Mannréttindaráð Mexíkó (CNDH) hrinti af stað rannsókn sem stóð yfir í fimm mánuði og lýsti átökunum sem hörmungum yfir íbúum Atenco. Borgar- og alríkislögreglan hefði misnotað vald sitt og skotvopn. Í skýrslunni kemur einnig fram að:

* 207 manns (þar af 10 undir lögaldri) urðu fyrir grimmilegri, ómannúðlegri og niðurlægjandi meðferð.
* 145 manns voru handteknir með ólögmætum hætti
* 26 konum sem voru í varðhaldi var nauðgað af lögreglumönnum
* 5 einstaklingar með erlent ríkisfang voru beittir ofbeldi og sendir ólöglega úr landi

Að þessu frátöldu sagði Mannréttindaráðið að lögreglan hafi brotist inn á heimili, brotið þar allt og bramlað, rænt verðmætum, dregið fólk úr rúmum sínum og misþyrmt börnum, eldra fólki og fötluðum. Átökunum lauk með handtöku 12 manns sem voru ákærð fyrir skipulagt mannrán á starfsmönnum menntamálaráðs fyrr á árinu og þátttöku sína í mótmælunum í Atenco þann 3.maí. Þau voru dæmd í 31 – 112 ára fangelsi. Dómnum var áfrýjað til hæstaréttar landsins sem felldi hann niður og sagði að sönnunargögn gegn þeim væru ólögmæt. “Þó fólkinu hafi verið haldið í stuttan tíma er ekki hægt að skilgreina það sem skipulagt mannrán.”, sagði Juan Silva Meza, einn hæstaréttardómaranna í málinu. Hann sagði einnig að “þetta [liti] út fyrir að vera tilraun til að gera almenn mótmæli að glæpsamlegu athæfi”.

Enn hefur lögreglan ekki þurft að svara fyrir það ofbeldi sem hún beitti gegn þúsunda friðsamra íbúa bæjarins og enginn lögregluþjónn hefur verið dæmdur fyrir þátttöku sína í aðgerðinni.

Yfirvöld í Mexíkó eru ekki þau einu sem reyna að svipta borgara frelsi sínu til lífstíðar vegna pólitískra skoðana þeirra og aðferðum við að láta þær í ljós. Eins og flestir hafa eflaust tekið eftir í fjölmiðlum undanfarna mánuði þá reynir skrifstofa Alþingis og íslenskt ákæruvald að feta í fótspor héraðsdómstóls Mexíkófylkis með því að kæra 9 einstaklinga fyrir árás á Alþingi með möguleika á lífstíðardómi.

Ætlun Svartsokku er ekki að setja samasem merki milli atburðanna tveggja en eftirmálarnir eru hinsvegar nákvæmlega eins. Stjórnvöld* velja nokkra einstaklinga úr hópi þúsunda og gera tilraun til að fjarlægja þá úr samfélaginu með því að bera upp á þá sakir sem standast ekki skoðun og tengist athæfinu ekki á nokkurn hátt.

Skýringar á framferði lögreglunnar í Atenco hinn 4.maí 2006 eru djúpstæðari en svo að einungis hafi verið um að ræða ofbeldisfullar löggur sem komist upp með glæpi vegna spillingar í samfélaginu. Líklegt þykir að þessar misþyrmingar lögreglu hafi verið fyrirskipaðar af stjórnvöldum sem liður í úthugsuðum aðgerðum gegn pólitískum andstæðingum ríkisstjórnarinnar. Aðilar tengdir FPDT hreyfingunni, sem á var minnst hér að ofan, hröktu bæjarstjóra Atenco á brott árið 2002 og náðu bænum á sitt vald við það. Með því minnkuðu snarlega völd ríkisstjórnarinnar yfir bænum, sem er staðsettur í útjarði Mexíkóborgar, en í öðru fylki. Áætlanir þáverandi forseta landsins, Vicente Fox, um að um að starfrækja þar alþjóðlegan flugvöll mætti því harðri andspyrnu. Einnig hafa tengsl FPDT og Zapatista hreyfingarinnar, EZLN, haft sitt að segja. En EZLN náði fylkinu Chiapas í suðurhluta landsins á sitt vald árið 1994 í baráttu sinni fyrir réttindum frumbyggja og hefur haldið sjálfstjórn þar síðan. Nokkuð ljóst er að stjórnvöld hafa tekið þá ákvörðun að láta ekki annað Chiapas eiga sér stað í bakgarði Mexíkóborgar.

* Í tilfellinu á Íslandi var það skrifstofa alþingis sem kærði en vegna meints þrýstings frá forseta alþingis.

Skófla er skófla, kúgun er kúgun

Umhverfishreyfingin Saving Iceland lýsir yfir fullri samstöðu með sakborningunum níu í Reykjavík (RVK9), sem eiga á hættu allt frá eins árs til sextán ára fangelsisvist fyrir að nýta lýðræðislegan rétt sinn til að mótmæla skammarlegu þjóðþingi, 8. desember 2008.

Þessir níumenningar hafa verið valdir úr þeim þúsundum manna sem felldu fyrri ríkisstjórn með mótmælum sínum, ríkisstjórn sem vegna spillingar og getuleysis bar ábyrgð á þeirri sögulegu kreppu sem enn þjakar íslenskt samfélag. Skýrsla hinnar sérstöku rannsóknarnefndar (SIC – viðeigandi skammstöfun) hefur nú staðfest að þessi ríkisstjórn lék lykilhlutverk í þeirri valdníðslu sem hafði í för með sér algjört hrun hins íslenska hagkerfis og var lykilafl í þeirri alvarlegu spillingu, lýðræðisbresti og siðferðiskreppu sem síðan hefur komið í ljós að voru duldar orsakir hins algjöra lánleysis íslensks lýðræðis.

Að stimpla pólitíska andstæðinga sem glæpamenn, jafnvel þá sem beita ofbeldislausri, borgaralegri óhlýðni, er gömul aðferð til að afvegaleiða, notuð af kúgunarríkjum um allan heim. Þessi pólitíska kúgunaraðgerð er í æpandi mótsögn við hræsnisfullar yfirlýsingar um að ‘axla ábyrgð’ og ‘læra af reynslunni’ sem flokkarnir sem bera ábyrgð á kreppunni hafa gefið. Svo sagan endurtaki sig ekki, ættu Íslendingar að taka mjög alvarlega þá kerfisbundnu misbeitingu valds sem hefur orðið uppvíst að er rótföst í valdakerfinu og ekki láta beina sök þeirra að níumenningunum og öðrum mótmælahreyfingum.

Enn sem komið er hefur ekki einn einasti einstaklingur úr stjórnmálum eða viðskiptalífi verið dreginn fyrir dómstóla, þó að margir þeirra hafi frá öllum hliðum verið tilnefndir sem sökudólgar kreppunnar. Sú staðreynd að hinir ungu níumenningar séu fyrstu einstaklingarnir fyrir rétti í kjölfar kreppunnar sýnir svo ekki verður um villst það andrúmsloft afneitunar sem nú gegnsýrir íslenskt samfélag, og hneykslanlega tregðu íslenska ríkisins og stjórnmálastéttarinnar til að taka á sig ábyrgð eða draga lærdóma af orsökum kreppunnar.

Málaferlin gegn níumenninngunum eru blygðunarlaus afvegaleiðsla sem framkvæmd er af algerlega ábyrgðarlausu valdakerfi í fullkominni afneitun gagnvart þeim smánarlegu aðstæðum sem íslenskt lýðræði er nú komið í. Við horfum upp á kerfi sem rúið er trausti reyna að búa til sökudólga úr fólki fyrir að mótmæla þingi sem hefur verið einum rómi fordæmt fyrir að vera spillt, getulaust og vanhæft. Saving Iceland spyr hvort íslenska ríkið muni endurheimta nokkra virðingu fyrir stofnunum þess, sér í lagi þegar það legst á eitt með leggja í rúst líf þessara níu einstaklinga og fjölskyldna þeirra?

Alvarlegir misbrestir í íslensku samfélagi eru engar nýjar fréttir fyrir Saving Iceland hreyfinguna. Þegar íslenskt samfélag var í heljarklóm þeirrar ofsagræðgi sem leiddi til hrunsins vorum við meðal þeirra sárafáu sem stigu fram til að afhjúpa þróuninna og stemma stigu við henni. Af því leiddi bæði óhróðursherferðir í fjölmiðlum og pólitískar ofsóknir af hálfu dómstóla og lögreglu.

Núverandi ‘vinstristjórn’ heldur ekki einungis áfram hinni pólitísku kúgun, heldur eykur hana verulega. Nú hyggur ríkið á hefndir með þungum fangelsisdómum.  Það er í hefndarskyni fyrir það sem í raun var einungis sakleysisleg og ofbeldislaus borgaraleg óhlýðni. Hin dulda réttlæting þessarar kúgunar er sú að hindra frekari borgaralega óhlýðni.

Saving Iceland vill vekja tafarlausa athygli alþjóðlegra mannréttinda- og borgararéttindasamtaka á þessari árás á lögfest réttindi mótmælenda á Íslandi. Þau réttindi eru lögfest bæði í stjórnarskrá og alþjóðlega.

Jafnvel þó að menn hafi nýlega komist að því að skrifstofa alþingis ber ábyrgð á málsókn og ákærum gegn níumenningunum, hefur forseti þingsins haldið því fram að málið sé komið úr höndum löggjafarvaldsins og komið í ‘öruggar’ hendur dómsvaldsins. Hvílík kaldhæðni! Á Íslandi er ekki að finna skýr mörk á milli dómsvalds og ríkisvalds. Enn er það svo að íslenskir dómstólar (héraðsdómur og hæstiréttur) hafa kerfisbundið verið byggðir upp af klíkulimum Sjálfstæðisflokksins. Þetta er í samræmi við hinar tíðu ásakanir um að Ísland sé ekkert annað en ‘bananalýðveldi’. Dómskerfið á Íslandi er nákvæmlega jafn ótrúverðugt og pólitíska kerfið og fjármálageirinn.

Maður hlýtur að álykta að óreiðunni sem hingað til hefur fylgt málflutningnum í máli níumenninganna, þar sem jafnvel hefur komið til uppþota, hafi verið leyft að magnast svo mjög vegna þess að það sé hluti af meðvitaðri og kaldrifjaðri tilraun kerfisins til að skapa pólitískann óstöðugleika í kringum málið og auk þess neikvæða mynd af hinum ákærðu. Ítrekaðir dómgreindarbrestir dómarans virðast staðfesta þennann grun, þeir hafa sífellt aukið spennuna og bætt í farsakennt inntak réttarhaldanna.

Þetta sést greinilega á því hvernig fjölmiðlar, sem enn er stýrt nánast eingöngu af nýfrjálshyggjuöflum, hafa stöðugt kynnt málið. Íslenskir fjölmiðlar hafa ítrekað kallað eftir þungum dómum yfir hinum ákærðu og jafnan lýst yfir augljósri sekt þeirra. Þetta hefur gengið svo langt að Ragnar Aðalsteinsson hefur lýst yfir því að níumenningarnir eigi enga möguleika á sanngjörnum réttarhöldum.

Þegar Ríkisútvarpið um síðir fékk aðgang að og sýndi öryggisupptökur af því þegar sakborningar fóru inn í þinghúsið varð augljóst að ákærurnar um ofbeldi og líkamsmeiðingar gegn starfsfólki þingsins voru með öllu tilhæfulausar.

Ein meginröksemdin sem íslenskir fjölmiðlar hafa borið fram gegn hinum ákærðu var að þeir hefðu innleitt ofbeldi í íslenskar mótmælaaðgerðir og því þyrfti að taka á þeim af festu. Þrátt fyrir mikið vægi málsins þögðu þessir sömu refsiglöðu fjölmiðlar sem fastast þegar Ríkissjónvarpið bar fram óhrekjanleg gögn sem sýna að ofbeldisákærurnar byggjast á hreinum lygum. Þetta er æpandi dæmi um tregðu íslenskra fjölmiðla (sem Rannsóknarnefnd Alþingis setti alvarlega ofan í við fyrir að vera viljugir þjónar þeirra sem báru ábyrgð á kreppunni) til að læra sína lexíu og og axla ábyrgð sína fyrir að hafa vanrækt siðareglur blaðamennskunnar og lýðræðisskyldur sínar árum saman.

Við viljum einnig vekja athygli á þeim hefndarhug sem felst í ákærunum á hendur níumenningunum. Hann styrkist við þá staðreynd að Samfylkingin, sem á að heita flokkur vinstra megin við miðju og leiðir nú ríkisstjórnina, deildi völdum með Sjálfstæðisflokknum í þeirri ríkisstjórn sem mótmælahreyfingin hrakti frá völdum.  Innan núverandi ‘vinstristjórnar’ er hefndarhug þessara tveggja flokka friðþægt með því að halda til streitu ákærunum gegn níumenningunum.

Augljóst er að Vinstri grænir, sem komust til valda fyrir tilstilli mótmælahreyfingarinnar og deila nú völdum með Samfylkingunni, munu ekki af neinni alvöru þrýsta á samstarfsflokk sinn um að draga ákærurnar til baka. Svo virðist sem fórna eigi mótmælendunum til þess að friða þá sem engjast í hinu alþjóðlega sviðsljósi fyrir ábyrgð sína á kreppunni. Þetta eru fullkomin svik við kröfuna um virkara lýðræði og siðlegri stjórnmál sem fleytti Vinstri grænum til valda árið 2009.

Saving Iceland ítrekar yfirlýsingu sína um fullkomna samstöðu með níumenningunum og fjölskyldum þeirra. Einstaklingar innan Saving Iceland hreyfingarinnar þekkja ágætlega tilfinninguna sem fylgir því að vera glæpgerður og dreginn í gegnum réttarsali fyrir uppblásnar eða vísvitandi falsaðar ákærur fyrir að taka þátt í ofbeldislausri, borgaralegri óhlýðni. Við höfum lært að það er eitt af duldum markmiðum ríkisins að beita slíkum réttarhöldum til þess að rústa lífi okkar og ástvina okkar með því að kasta skugga á framtíð okkar. Þetta er meðvituð og kerfisbundin aðferð sem miðar að því að kæfa raddir okkar og draga úr okkur kjark. Það skiptir öllu að samfélagið átti sig á að eðli þessarar ríkisreknu aðferðar, að ofsækja pólitíska andstæðinga með glæpastimplun, sé svo sannarlega kaldrifjað pólitískt kúgunartæki.

Aðgerðir níumenninganna gegn Alþingi Íslendinga 8. desember 2008 gengdu mikilvægu hlutverki í að herða á mótmælum almennings gegn spilltri ríkisstjórn og stuðluðu verulega að falli hennar. Þessi staðreynd ein og sér ætti að sannfæra Íslendinga um að þeir ættu að vera þakklátir fyrir það hugrekki sem níumenningarnir sýndu, að þeir ættu að taka afstöðu gegn því að níumenningarnir séu dregin í gegnum langdregin réttarhöld og fái hugsanlega fangelsisdóma. Því skorum við á Íslendinga að styðja hina ákærðu með ráðum og dáð og stöðva það svívirðilega réttarofbeldi sem felst í þessu máli.

Saving Iceland mælist til þess einnig að alþjóðasamfélagið og samtök á vettvangi borgararéttinda og mannréttinda taki málið þegar í stað til rannsóknar og grípi til aðgerða sem fyrst til þess að stöðva þessar pólitísku ofsóknir.

Saving Iceland krefst þess að lokum að ákærur gegn níumenningunum séu þegar í stað dregnar til baka, og ennfremur, að Alþingi og íslenska ríkið sendi frá sér opinberar afsökunarbeiðnir til sakborninga og fjölskyldna þeirra fyrir þessa hreinræktuðu pólitísku kúgunaraðgerð.

English version:

http://www.savingiceland.org/0629/a-spade-is-a-spade-repression-is-repression/

Hvernig fjölmiðar og aðrir dómarar götunnar hafa dæmt nímenningana fyrirfram.

Þann 8. desember 2008 fóru þrjátíu manns inn í Alþingishúsið. Tveir einstaklingar, af sitthvoru kyni, fóru upp á þingpalla og hvöttu þingmenn til að koma sér út úr húsi sem þjónaði ekki tilgangi sínum lengur. Aðrir voru stöðvaðir í stigaganginum, þeim var hótað piparúðun og lentu síðar meir sumir í stimpingum við lögreglu og þingverði. Nokkrir voru handteknir, yfirheyrðir og svo sleppt – þinghald tafðist um klukkustund. Rúmu ári seinna var níu einstaklingum – undirritaður þar með talinn – stefnt af Láru V. Júlíusdóttur, settum ríkissaksóknara, meðal annars fyrir árás gegn sjálfræði Alþingis. Refsiramminn sem héraðsdómaranum Pétri Guðgeirssyni er gert að dæma okkur eftir, er eins árs til lífstíðarfangelsi.

Mikil umræða hefur átt sér stað um ákærunnar; í dagblöðum, sjónvarpsstöðvum, fréttavefjum, spjall- og bloggsíðum, á götum úti og á Alþingi. Viðbrögð Héraðsdóms við þeim fjölda fólks sem vill fylgjast með málaferlunum hafa reynst sem olía á eld: að láta lögreglu vakta yfir og stjórna þannig réttarhöldunum – og ekki dregið úr umræðunni. Umræðan um málaferlin – og sérstaklega um atburðinn í þinghúsinu þennan desemberdag 2008 – hefur verið miklum annmörkum háð. Ég sé mig tilneyddan til að hrekja eitthvað af þeim rangfærslum og lygum sem komið hafa fram, og benda um leið á það plan sem íslenska umræðan virðist vera föst á.

Áttundi desember tvöþúsund og átta!

Í greininni „Hvaða réttlæti?“, sem birtist í DV þann 14. maí sl., gagnrýnir Illugi Jökulsson dómsmálið, auk framgöngu dómsstjóra og dómara. Greinin er ágæt en þegar Illugi ætlar sér að útskýra atvikið sem við eru ákærð fyrir, segir hann að „í miðjum rústunum“ hafi átt „að bjóða þjóðinni upp á gælumál Heimdallar,“ það er umræðu um frumvarp um sölu á léttvíni í matvöruverslunum „Þá hófst búsáhaldabyltingin, og þá urðu þeir atburðir þegar fólkið braut sér leið inn í þinghúsið.“ Það er rangt. Og það er líka rangt að þúsundir manna hafi staðið á Austurvelli þegar við fórum inn á Alþingi, eins og kom ranglega fram í viðtali sem Catharine Fulton tók við okkur fyrir maí-tölublað The Reykjavík Grapevine.

Daginn eftir að grein Illuga kom út, birtist grein fyrrum framkvæmdastjóra Stúdentaráðs Háskóla Íslands, Jóhanns Más Helgasonar, á vefritinu Deiglunni, þar sem hann fer ítrekað með rangt mál um réttarhöldin og ástæður þeirra. Jóhann endar greinina á því „þegar nokkrir mótmælendur sem gengu um með appelsínugul bönd, gengu á milli og byrjuðu að verja lögreglumennina fyrir grjótkasti og öðrum aðskotahlutum“. Sá atburður átti sér stað aðfaranótt 22. janúar 2009 – einum og hálfum mánuði eftir að hin meinta árás okkar á Alþingi átti sér stað. En þar sem Jóhann virðist ekkert vita um efni greinar sinnar segir hann svo: „Fólkið sem mun þurfa að mæta örlögum sínum fyrir dómi eru þeir sem köstuðu grjótinu.“

Að því er ég best veit hefur enginn verið handtekinn eða ákærður fyrir grjótkast þetta umrædda janúarkvöld. Hitt veit ég með vissu, að ekkert okkar þrjátíu sem fórum inn í Alþingi í desember 2008, hafði grjót meðferðis.

Liggjandi slasað fólk

Höldum okkur við grein Jóhanns því af nógu er þar að taka. Hann segir okkur níu hafa farið „hvað mestu offari í mótmælunum sjálfum“ – og á þá við það tímabil sem oft er kallað búsáhaldabyltingin – og þess vegna séum við nú dregin fyrir dómsstóla. Hann segir frá slösuðum þingvörðum og bætir svo við: „Þá eru ótaldir þeir lögreglumenn sem meiddust illa í mótmælunum og hafa þurft að fara í aðgerðir eða leita læknishjálpar og eru ekki ennþá búnir að ná fullum bata.“ Ég hef ekki heyrt af lögreglumönnum sem slösuðust illa þann 8. desember þó í ákærunni á hendur okkur sé minnst á einstaka „eymsli“, „mar“ og „tognun“.

Þessar ýkjur eru þó engin nýmæli og Jóhann er síður en svo að finna upp hjólið. Í Fréttablaðinu, þann 22. janúar þessa árs – stuttu eftir að upphaflega var sagt frá ákærunni – sagði stórum stöfum við frétt um málið að ríkissaksóknari hafi ekki heimild til að fella niður mál „þar sem sjö liggja slasaðir vegna ofbeldis.“ Með þessu orðalagi – að fólk liggi slasað vegna ofbeldis – gaf Fréttablaðið tóninn fyrir þá fjölmiðlaumræðu sem ríkt hefur í kringum málið; umræðu sem byggist á óvissu og skorti á vitneskju um það sem raunverulega átti sér stað í þinghúsinu, en er fyllt upp í með ýkjum og alhæfingum.

Þannig hefur til að mynda ítrekað verið fullyrt að við höfum ruðst inn í þinghúsið en ekki gengið inn í það eins og annað fólk gerir (t.d. Fréttablaðið 21.01, 11.03., 13.05. og Morgunblaðið 22.01., allt 2010). Egill Helgason sagði á bloggsíðu sinni þann 30. apríl að honum finnist „ekki forsvaranlegt að ráðast með valdi inn í þinghúsið, slást við lögreglu og þingverði“ og í annað skipti minntist hann – eins og Jóhann – á það þegar hópur fólks kastaði grjóti að lögreglumönnum við Stjórnarráðið. „Daginn eftir klæddist fjöldi mótmælenda appelsínugulum lit til marks um að þeir kærðu sig ekki um ofbeldi. Þrátt fyrir að mikið hafi legið við, ríkti varla undanþága fyrir ofbeldi þessa daga“ sagði Egill, þó sá atburður sem hann skrifaði um – „árásin á Alþingi“ – hefði ekkert með uppruna appelsínugulu mótmælabylgjunnar að gera.

Í samtali við Hönnu G. Sigurðardóttur í útvarpsþættinum Vítt og breytt á Rás 2 þann 17. maí, sagði Jón Ólafsson, heimspekingur og kennari við Háskólann á Bifröst, að ekki væri hægt að leggja það að jöfnu að „slá mann í rot“ og „berja bumbur fyrir framan þinghúsið“. Þetta sagði hann í kjölfar umræðu um undirskriftalista sem hundruð manna hafa skráð nöfn sín á og lýst yfir samsekt varðandi „árás á Alþingi“ vegna mótmælaaðgerða, stundum lögbrota, við þinghúsið veturinn 2008 – 2009. Jón hefur þó engin orð um það hvaða umræddi maður var sleginn í rot, eða hvar og hvenær.

Íkveikjur, eignaspjöll og saurpokar

Svona heldur þetta áfram. Björn Bjarnason segir okkur hafa ráðist á Alþingi. Í umræðum á Alþingi 14. maí sl., var rædd þingsályktunartillaga þingmanns VG um að málið gegn okkur yrði fellt frá. Sama dag gaf Jón Gunnarsson, þingmaður Sjálfstæðisflokksins til kynna að hinn 8. desember hafi allt verið „brotið og bramlað“ í þinghúsinu. Sama tón kvað við í bloggfærslu annars Sjálfstæðismanns, Jóns Magnússonar,  þar sem segir að „óeirðarfólk“ hafi valdið eignaspjöllum í eða á þinghúsinu og þess vegna séu þau – við – sótt til saka. Ritstjórar Morgunblaðsins voru svo hrifnir af skrifum hins síðari Jóns að þeir birtu bloggfærslu hans í heild sinni undir yfirskrift Staksteina, þann sama dag og fyrri Jón fór með sínar lygar á Alþingi.

Hægrisinnaða vefritið AMX birtir reglulega nöldur undir nafninu Fuglahvísl og hefur það síðustu vikurnar oft á tíðum snúið að dómsmálinu. Smáfuglarnir sjálfstæðu fjalla undantekningarlaust um „árásina á Alþingi“, fólkið sem beit og beitti ofbeldi, slasaði þingverði og lögreglumenn og þar fram eftir götunum. Á frjálshyggjuritið Vefþjóðviljann er skrifað í sama stíl. Þann 13. maí fjallaði pistlahöfundur síðunnar um fyrrnefnda þingsályktunartillögu og setti svo upp uppskáldaða dæmisögu af manni sem mislíkar störf Vinstri grænna. Hún hljóðar svo:

„Hann fer niður á Suðurgötu og kastar grjóti inn um glugga á skrifstofu VG. Hann er með slíka háreysti tímunum saman að menn heyra ekki eigin hugsanir. Hann ryðst inn á skrifstofuna og slasar starfsmenn sem óska þess góðfúslega að hann hafi sig á brott. Á leiðinni út ber hann eld að útidyrum hússins. Hann er svo handtekinn síðar um daginn þegar hann er aftur á leið niður á Suðurgötu með sekk sem í er allt sem gengið hefur niður af honum þann daginn.“

Þarna er hvað lengst gengið í ýkjunum og lygunum. Með dæmisögunni – sem á að vera mótvægi við málflutning þeirra sem sjá fjarstæðuna í málaferlunum á hendur okkur níu – er framkomu okkar í þinghúsinu þann 8. desember 2008, líkt við rúðubrot, íkveikjur og (að því er virðist) áætlanir um að fleygja saur á fólk. Einnig er okkur gefið að hafa truflað þingstörf tímunum saman. Vissulega voru brotnar rúður í byggingum stofnana ríkisins í janúar 2009, eldur borinn að útidyrahurð Alþingis og þingstörf trufluð dögunum saman. Sögur gengu einnig um að lögreglumenn hafi handtekið einstaklinga í nánd við mótmælin í janúar, sem hafi haft saur í pokum. En ekkert af þessu hefur neitt með ákærurnar á hendur okkur að gera. Þann 8. desember voru engar rúður brotnar, enginn eldur kveiktur og enginn illa lyktandi saur borinn á borð – að undanskildum stjórnmálunum sem stunduð voru í þinghúsinu sem töfðust í rúma klukkustund. Ef menn ætla sér raunverulega að gagnrýna mótmælaaðferðir, málstað þeirra eða stuðning við hann – hvers vegna ekki að hafa staðreyndirnar á hreinu til að byrja með?

Meintir stuðningsmenn, alvarlegar sprengjur og alvald Álfheiðar

Margt annað umhugsunarvert hefur komið fram í umfjöllun af málinu. Blaðamaður Morgunblaðsins sá sig til að mynda knúinn til að gera stuðningsmenn að „stuðningsmönnum“ í gæsalöppum, þegar hann sagði frá því er hundruð manna komu saman í Héraðsdómi Reykjavíkur við fyrirtöku í dómsmálinu þann 12. maí. Ég hafði samband við hann til að spyrjast fyrir um gæsalappirnar – vitandi um þann raunverulega stuðnings sem fólkið sem þarna var viðstatt sýndi okkur, hinum ákærðu þennan dag – og fékk þau svör að þó augljóslega hafi einhverjir stuðningsmenn verið á svæðinu hafi þó verið þarna hópur fólks kominn til þess eins að knýja fram ólæti við lögregluna. Þetta veit blaðamaðurinn auðvitað ekkert um.

Ritstjórar sama blaðs lugu svo stórum stöfum, þann 1. maí, þegar leiðari blaðsins bar heitið „Sprengjur í héraðsdómi“ og fjallaði um atvik sem átti sér stað eftir fyrirtöku í dómsmálinu daginn áður. Þeir Davíð og Haraldur bentu reyndar á að „sprengjurnar“ hafi verið litlar, „sennilega svokallaðir kínverjar“, en að málið væri engu að síður alvarlegt. Í sömu grein erum við sögð hafa reynt að hafa áhrif á störf Alþingis með ofbeldi og gefið til kynna, að það eitt, að engin leið hafi verið að fullyrða um meinleysi „innrásinnar“ í Alþingi þegar hún átti sér stað, sé nógu góð ástæða til að rétta yfir okkur.

Í Morgunblaðinu þann 22. janúar, var því haldið fram að atvikið í þinghúsinu eigi sér enga hliðstæðu. Það er ekki alls kostar rétt. Eins og kemur fram í þingsályktunartillögunni fyrrnefndu hafa mótmæli oft átt sér stað á áhorfendapöllum þinghússins: „Þegar EES-samningurinn var formlega samþykktur á Alþingi mættu fulltrúar ungliðahreyfingar eins stjórnmálaflokksins meira að segja á þingpalla með eftirlíkingar af hríðskotabyssum og lýstu því yfir að um valdatöku væri að ræða án þess að nokkrum kæmi til hugar að kæra hópinn fyrir árás á þingið.“ Einnig segir þar að í einum af þeim fjölda mótmæla sem hafa verið á pöllunum hafi einn núverandi ráðherra tekið þátt. Sá heitir Össur Skarphéðinsson og lýsti hann því í sjónvarpsviðtali við vefsíðu Morgunblaðsins, hinn 9. desember 2008 – daginn eftir að meint árás okkar átti sér stað – hvernig hann hafi þrumað yfir þingheim, varinn af fjölda félaga sinna. Til viðbótar við þetta hefur því markvisst verið haldið fram, meðal annars af hægri sinnuðu vefmiðlunum sem nefndir eru hér að ofan og Birni Bjarnasyni, að Álfheiður Ingadóttir, þingmaður og núverandi ráðherra, hafi haft eitthvað að gera með þessi mótmæli – jafnvel stjórnað þeim. Þetta á reyndar við um mótmæli umrædds vetrar almennt og er goðsögnin ekki einungis runnin undan rifjum vefmiðlanna heldur einnig frá lögreglunni, en akkúrat ári eftir atburðinn umrædda skrifaði lögreglumaðurinn Gylfi Guðjónsson grein í Morgunblaðið, þar sem hann sagði Álfheiði hafa hvatt „fólk þetta [mótmælendur] til dáða í stórhættulegum athöfnum og afbrotum.“ Einn okkar níu ákærðu hefur einnig verið spurður af lögreglunni hvort hann og Álfheiður hafi skipulagt „árásina“ saman. Smáfuglar AMX bættu um betur hinn 2. maí sl. og sögðu frá því þegar Álfheiður „fylgdist vel með árásinni á alþingishúsið og leiðbeindi mótmælendum úr síma, þar sem hún stóð við glugga í Kringlu þinghússins.“

Ég ætla ekki að fjölyrða um persónulegar skoðanir Álfheiðar á mótmælum, enda þekki ég hana ekki og man ekki eftir því að hafa átt orðaskipti við hana nokkurn tíma, í nokkurn síma. Það má vel vera að hún hafi stutt mótmælin og átt stuðningsmenn meðal mótmælenda, en dómarar götunnar ættu kannski að athuga hversu margir nímenninganna eru flokksbundnir VG eða yfirhöfuð stuðningsmenn þeirra – hvað þá að einhver eigi í persónulegum samskiptum við þingmenn flokksins. Ég tala ekki fyrir hönd annarra en ég tel ólíklegt að þeir finni einn slíkan meðal okkar. Og jafnvel þó svo væri, er ekkert sem bendir til þess að okkur hafi verið stjórnað eins og tuskudúkkum í andófi okkar, þó þeir sem haldi því fram þekki kannski ekki og vilji ekki sjá annars konar vinnubrögð en það þegar einn eða nokkrir aðilar stýra hegðun fjöldans.

Orð gegn orði

Sönnunargögnin sem nú þegar liggja fyrir í málinu sína ekki fram á meintar sakir okkar. Myndband úr eftirlitsmyndavél í bak-andyrri þinghússins, því sem við gengum inn um, sýnir stimpingar en ekkert ofbeldi. Það sýnir meira að segja þegar einn þingvarða togar í eitt okkar níu, með þeim afleiðingum að sá hinn sami lendir á öðrum þingverði sem svo lendir á ofni. Fyrri þingvörðurinn á ekki yfir höfði sér áralanga fangelsisvist og skaðabótagreiðslu upp á tæpa milljón króna vegna atviksins – heldur einn nímenninganna.

Í lýsingum þingvarða í þeim gögnum sem fylgja ákærunni kemur margoft fram að við höfum hvorki beitt ofbeldi og afli, né hótunum um ofbeldi – þvert á það sem segir í sjálfum ákærunum og er svo magnað upp í fjölmiðlaumfjölluninni. Minnst er á minniháttar pústra. Einhverjir þingverðir segja frá stimpingum og minnast á að hafa fengið hné í lærið. Eða reyndar fékk einn þeirra eitthvað, hugsanlega hné, í lærið. Armbandsúr eins þingvarðar brotnaði. Þumall tognaði. Nú er þumallinn sagður vera 8% öryrki en eigandi hans virðist ekki geta útskýrt tildrög slysins. Einn þingvörður átti erfitt með svefn. Sumir fóru til sálfræðings. Löggur segjast hafa verið bitnar en læknar sáu engin bitför. Hreyfigeta fingra er eðlileg. Lögreglumaður sá mótmælanda gera sig „líklegan til að bíta“ lögreglumann og annar „missti af því andartaki er hann náði að vinda sér fram og bíta“. Einn nímenninganna sagðist ekki mæla með því að þingvörður réðist á sig. Lögga fann fyrir verkjum í hné en var reyndar fyrir með eymsli í hné um árabil. Fáir þingverðir og lögreglumenn virðast muna eftir því að hafa gefið okkur nokkur fyrirmæli.

Þetta stendur allt í málsgögnum og kemur fram í myndbands- og hljóðupptökum sem málinu fylgja. Í viðtölum á vefsíðu Morgunblaðsins, stuttu eftir atburðinn, lýstu fjórir þingmenn sem voru í salnum, því hversu saklaus og minniháttar „árásin“ var. Það voru Einar K. Guðfinnsson, Grétar Mar Jónsson, Guðjón Arnar Kristjánsson og fyrrnefndur Össur. Enginn þeirra er Vinstri grænn, sem hefði annars verið svo auðveld ástæða til þess að hundsa orð þeirra. Hinn síðastnefndi sagðist meira að segja hafa haft gaman að. Ekkert af þessu virðist þó stöðva fjölmiðla og aðra dómara götunnar í því að gera ráð fyrir sekt okkar. Lögfræðingurinn og einn verjanda okkar, Ragnar Aðalsteinsson, hefur lýst yfir áhyggjum af því að vegna þeirrar hlutdrægni sem ríki í umfjölluninni sé ómögulegt fyrir okkur að fá réttláta málsmeðferð hér á landi.

Mismarktæk vísa réttarríkisins

Í kjölfar handtöku og gæsluvarðhalds nokkra bankamanna, vegna rannsóknar sérstaks saksóknara á hruni íslensks efnahags haustið 2008, spratt allt í einu upp umræða um réttarríkið. Hæstaréttarlögmaðurinn Heimir Örn Herbertsson skrifaði til dæmis grein í Morgunblaðið þann 12. maí sl. til að minna á að réttarríkið hvíli „á þeim grunni að sakborningar séu raunverulega álitnir saklausir þangað til sekt þeirra sannast.“ Reglur um réttindi sakborninga, segir Heimir, ber öllum íbúum samfélagsins lagalega og siðferðisleg skylda til að umgangast af virðingu – „sama hversu sterkar tilfinningar þau mál, sem til umfjöllunar eru, vekja hjá okkur.“

Ritstjórar Morgunblaðsins tóku í sama streng í leiðara og sögðu það þýðingarmikið „að ekki sé neinn réttur brotinn á þeim mönnum sem í hlut eiga.“ Ólafur Þ. Stephenssen, ritstjóri hins Morgunblaðsins, sá sömuleiðis ástæðu til að minna á þann grunn sem Heimir Örn sagði réttaríkið hvíla á, enda seint nógu oft ítrekað að mati Ólafs. „Handtaka, gæzluvarðhald eða ákæra er ekki endanlegur dómur.“ Það er umhugsunarvert hvers vegna öllum þessum mönnum finnst svo brýnt að tönnlast á þessu í tilfelli fyrrum þjóðhetjanna úr Kaupþing, en ekki þegar augljós kúgun á sér stað af hendi ríkisins, á þeim sem þorðu að segja satt um stjórnmála- og samfélagsástandið í desember 2008; og ákváðu að láta á það reyna að brjóta múrana á milli valdhafa og valdalausra – koma skýrum skilaboðum til þingheims, milliliðalaust.

Þvert á móti fullyrðir Ólafur í leiðara þann 3. maí, að við níu höfum truflað störf Alþingis með látum og slasað fólk og hvetur okkur til að líta í eigin barm áður en við gagnrýnum ofbeldisfullt ríkisvald. Tónn leiðarans og flest umfjöllun Fréttablaðsins um réttarhöldin yfir okkur, eru svo sannarlega ekki í takt við vísuna sem Ólafi finnst aldrei of oft kveðin. Við erum ofbeldismenn, en ekki meintir ofbeldismenn. Við framkvæmdum árás á Alþingi, en erum ekki grunuð um meinta árás á Alþingi. Við stefndum sjálfræði þings í hættu, en erum ekki talin hafa stefnt því í hættu. Við slösuðum þingverði – svo nokkrir „liggja slasaðir“ – en erum ekki talin hafa slasað þingverði. Svona er umfjöllunin og virðist ritstjórum fréttablaðanna, sem og öðrum þeim sem fullyrða sífellt um glæpsamlega hegðun okkar níu, standa á sama þann alvarleika sem felst í hótun um mögulegt lífstíðarfangelsi. Ég endurtek: Lífstíðarfangelsi!

Að lokum

Réttarhöldin yfir okkur níu eru varla hafin. Nokkrar fyrirtökur og kröfubeiðnir hafa farið fram, og loks höfum við öll lýst því yfir að sakargiftirnar séu rangar. Samt sem áður hefur ótrúleg umræða átt sér stað og bendir ekki til annars en að eftir því sem líður á málið, verði umræðan meiri. Að öllum líkindum verður hún líka skiptari – bilið milli andstæðra fylkinga kemur til með að breikka. Nú er af alvöru rætt um að sýna beint frá réttarhöldunum á vefsíðu héraðsdóms, sökum þess fjölda fólks sem krefst þess að réttarhöldin verði opin en ekki lokuð af með lögregluborðum.

Rétt eins og réttarríkið byggir á þeim grunni að fólk sé saklaust uns sekt er sönnuð, hlýtur almenn umfjöllun um dómsmálið að byggja á þeirri forsendu að staðreyndirnar séu á hreinu. Þá skiptir engu hvort um er að ræða stuðningsmenn okkar níu, andstæðinga, eða fólk einhvers staðar þar á milli. Kynnið ykkur málið. Leggið dagsetningar á minnið. Aðskiljið aðskildar uppákomur. Áttið ykkur á tímalínu búsáhaldauppreisnarinnar og heldur fátæklegri andófssögu hérlendis. Hættið að ljúga.

Þá færist umræðan vonandi á annað plan.

Snorri Páll Jónsson Úlfhildarson,

listamaður og einn hinna ákærðu nímenninga.

Þann 8. desember 2008 hugðust þrjátíu manns fara á palla Alþingis þar sem fram fór þingfundur. Án þess að útskýra mál sitt hindruðu þingverðir för fólksins og héldu því föstu í stigaganginum, sem leiðir upp á pallana. Tveir einstaklingar komust þó framhjá, fóru alla leið og hrópuðu á þingheim að „drulla sér út“ úr húsi sem þjónaði ekki tilgangi sínum lengur. Fyrir vikið dró starfandi lögreglumaður Alþingis fólkið út af pöllunum og fleygði því niður stigann. Fljótt fylltist húsið af lögreglumönnum og á endanum voru sjö einstaklingar handteknir; einhverjir inni en aðrir fyrir utan. Dómsmál gegn níu af þeim þrjátíu sem inn í húsið fóru var fyrst þingfest 21. janúar,  svo dregið til baka, en þingfest á ný hinn 11. mars. Málaferlin halda áfram í héraðsdómi Reykjavíkur föstudginn 9. apríl og mun það svo standa yfir næstu vikur eða mánuði. Öll níu eiga yfir höfði sér eins til sextán ára fangelsisvist, verði þau fundin sek fyrir brot á 100. grein almennra hegningarlaga. Þessi grein er skrifuð af þremur hinna ákærðu.

Dómur fjórða valdsins
„Ég er ekki alveg viss um að öllum þeim sem réðust inn í Alþingi gangi gott til. Varla þeim sem beit lögregluþjónana. Í fyrradag gekk ég fram hjá einum þeirra sem ég sá að er ákærður þar sem hann gekk ásamt vini sínum í Austurstræti. Þegar ég var kominn steinsnar frá þeim heyrði ég þá muldra: „Á ég að pissa á andlitið á þér?““ Þetta voru ein fyrstu fjölmiðlaviðbrögð við dómsmálinu; orð Egils Helgasonar á bloggi sínu. Eiður Guðnason, fyrrverandi þingmaður og núverandi málfarsráðunautur var á svipuðum nótum, skrifaði um „skrílinn“ og „þetta lið“ sem „réðist inn í þinghúsið  (það voru ekki friðsamir mótmælendur) og limlesti starfsfólk og beit lögreglumann“.

Fjölmiðlamenn hafa verið sammála um það frá fyrsta degi að við, hin ákærðu, höfum ruðst inn í þinghúsið með hnefana á lofti og nýbrýndar tennur, til að berja þingverði og murka líftóruna úr þingmönnum og ráðherrum. Hetjunum í lögreglunni hafi bara rétt tekist að koma í veg fyrir valdarán. Fjölmiðlamenn hafa líka verið á einu máli um að við, hin ákærðu, séum ekki þess verð að ræða við. Frá því að kæra var fyrst lögð fram hefur enginn fjölmiðill haft frumkvæði að því að nálgast okkur. Fréttastofa RÚV hefur enn ekki svarað bréfi sem við sendum þangað 12. mars 2010, þar sem við buðum þeim að ræða við okkur um málið.
u222 að virðist vera hægt að afskrifa sakborningana í þessu máli sem „öfgafólk“ og „atvinnumótmælendur“ sem taki því ekki að gefa orðið. Raunveruleg atburðarás og okkar fyrirætlanir skipta engu. Klukkan tifar ennþá og á hverjum morgni grennist dagatalið um eina síðu. Kannski þau rétti að okkur hljóðnema þegar dómur fellur, þá sem dæmda glæpamenn – og hvað hafa dæmdir glæpamenn svo sem fram að færa í stofur landsmanna? Jafnóðum hafa fjölmiðlar verið sammála um að þingmenn og yfirmenn lögreglunnar séu þess verðir að ræða við. Þeim er treystandi til að setja hlutina fram á þann hátt að erfið frétt endi með þægilegri niðurstöðu.

Með þessari þríliða allsherjarsamþykkt fjölmiðla hefur tekist vel að veita upplýsinganeytendum landsins einhliða einmiðla… – afsakið – fjölmiðlaumfjöllun um málið. Því má spyrja: Er eitthvað því til fyrirstöðu að Páli Magnússyni, Davíð Oddssyni og Ólafi Þ. Stephenssen verði falið vald til að dæma í málinu? Það yrði í það minnsta þrískipt vald.

Árás á leiksviðið
Fulltrúalýðræðið hefur alið upp lítinn hóp fólks sem eyðir sínum tíma og okkar peningum í leiksýningu til að réttlæta að það striti við að koma í veg fyrir breytingar á handritinu – og stóran hóp fólks sem afhendir vald sitt, frelsi og ábyrgð með því að stíga reglubundið á sviðið og veita handritinu blessun sína. Þjóð, hagsæld, almannahagur, framfarir, velferð, stöðugleiki, friður og lýðræði – öllum þessum orðum er beitt til að viðhalda hugmyndinni um að allt sé best eins og það er – félagslegar breytingar séu í besta falli óþarfar en í versta falli hættulegar. Orðið „lýðræði“ vaknaði þannig einn daginn óvænt sem málaliði í herbú ðum andstæðinganna. Áttunda desember 2008 – og allan þann vetur – hrópuðu margir slagorðið „Lýðræði! Ekki kjaftæði!“ Krafa slagorðsins er skýr og fólst í þeim misskilningi að lýðræði fæli í sér að fólk móti samfélag sitt sjálft: Valdið til fólksins! Burt með pakkið!

Valdhafar eru stöðugt fyrir augum okkar og eyrum. Andlit þeirra mæta okkur í fréttablöðunum eins og mygluð morgunsól og kveðja okkur á kvöldin með samantekt sjónvarpsins á „best of“ úr orðagjálfri dagsins. Vald þeirra er sama eðlis og trúarbrögð: það þarfnast stöðugrar áminningar svo við gleymum því ekki. Einungis þannig getur það viðhaldist. Valdhafarnir sjálfir höndla hins vegar ekki að sjá okkur, hyskið, lýðinn, skrílinn – nema þegar við beygjum okkur og lútum höfði, valdi þeirra til dýrðar. Siv Friðleifsdóttur brá svo mikið við að heyra einhvern segja satt í þinghúsinu – „Drullið ykkur út, þetta hús þjónar tilgangi sínum ekki lengur!“ – að hún faldi sig bakvið  ræðupúltið. Handritið gerði ekki ráð fyrir þessu málfari, þessum skítuga þegn með þennan skítuga munn. Óþægð verður ekki liðin en líklega var það þó boðhátturinn sem gerði útslagið.

Haustið 2008 afhjúpaðist fyrir öllum að lýðræðið er kjaftæði. Mikilvægi þess að stíga inn í leikritið og rugla í handritinu var – og er – aðkallandi. Við þrjátíu sem trufluðum helgileikinn í þetta skiptið, hvorki vorum né erum ein um þá hugsun. Síðar meir þennan vetur átti fólk sem langþreytt var á sitjandi stjórnvöldum, valdníðslu þeirra og hroka, eftir að brenna í sundur sjónvarpskapla til að koma í veg fyrir að flokksformenn fengju að ljúga óhindrað í beinni útsendingu, hindra aðgang ráðherra að ríkisstjórnarfundum og koma loks í veg fyrir að þingfundir hæfust eftir að jólum stjórnmálastéttarinnar lauk þann 20. janúar 2009. Við vorum ekkert að elta neina peninga og vonum a ð við höfum ekki verið ein um það. Við mótmæltum ekki vegna efnahagsáfalla heldur vegna þeirrar valdníðslu sem framin hefur verið í þinghúsinu áratugum saman, undir yfirskini þess að þar eigi sér stað réttlætisbarátta fyrir betra samfélagi undir mislitum flöggum. Við stigum inná leiksviðið því það er gallað frá grunni.

Um leið og við stungum litlu tá inn fyrir, með þeim smávægilegu afleiðingum að leikritið frestaðist í örskamma stund, fór af stað varnaráætlun með sírenum og piparúða. Ógnin sem við erum sögð hafa skapað, sú sem gerði það að verkum að „sjálfræði Alþingis var hætta búin“, var einfaldlega sú að við – einstaklingar sem þurfum að lifa við geðþótta- og eiginhagsmunaákvarðanir þingheims – ákváðum einu sinni að leggja orð í belg, opna á okkur munninn, hætta að vera hlýðin.

Með valdi skal veru móta
Það er til náttúrulegt afl: Foss sem steypist niður kletta, verður að straumhörðu fljóti sem rennur eftir landinu og sameinast loks sjónum. Jarðflekar sem mæta hvor öðrum, skarast og móta þannig fjallgarða. Eldur sem þenur út bergið og spýtist út um jarðskorpuna. Það er til vald sem sést þegar lífvera eignast afkvæmi, elur það upp og kennir því allt það sem hún hefur lært af lífi sínu. En köllum það frekar ást og ábyrgð; þegar hún kennir afkvæminu hvernig best er að afla lífsnauðsynja, nauðsyn þess að huga að sér sjálfu og þeim sem því eru næstir, hvernig lesa má í umhverfið, leysa úr erfiðleikum, nota skynsemi og brjóstvit til að meta aðstæður, verða sterk og sjálfstæ 0  vera.

Valdabáknið sem við búum við á ekkert skylt við þessi öfl. Þau öfl sem stýra mannlegu samfélagi hafa vald sitt ekki frá náttúrunnar hendi. Það er ónáttúrulegt og því fátt eðlilegra en að við forðumst það, brjótumst undan því af fullum krafti. En það er ekki svo auðvelt. Uppeldisstofnunum ríkisins er gert að koma í veg fyrir að við getum flogið úr hreiðrinu og lifað á þann hátt sem okkur hentar eða langar. Þær veita okkur veganesti sem einungis nýtist okkur innan ramma kerfisins; í sandkassanum sem okkur er gert að lifa í. Þar megum við moka, byggja hús, borða sand, blanda með hori – jibbí! – en ekki voga okkur að taka upp á því af sjálfsdáðum að tæma kassann, brjóta hann, breyta l agi hans, byggja yfir hann – hvað þá að yfirgefa hann! Okkur er ætlað að vera þægir þegnar frá fæðingu til dauðadags.

Óþægð líðst ekki. Löngun til að skapa eigið líf og samfélag er ekki í boði. Líkamlegu andófi í krafti þeirrar löngunar er mætt af allri hörku ríkisins. Með ákærunum á hendur okkur er sett fordæmi um að ekkert andóf verði liðið, engin frávik séu leyfð. Refsingin vofir alltaf yfir; alltaf hörð. Þeim sem hlýða er hins vegar umbunað. Þau fá að vera samþykktir þegnar, sáttir þrælar, samkvæmt stimpluðu og samþykktu handriti. Þann 8. desember 2008, þegar okkur var meinaður aðgangur að þingpöllunum, kom í ljós að handritið er ekki bara lélegt, heldur er það endalaus og tilbrigðasnauður einleikur. Við sem bara búum hérna eigum að láta okkur nægja að klappa leikarann upp þrisvar e f hann tekur upp á því að hneigja sig og skrifa svo „hvað var gaman“ á spjallsíðum. Við getum klappað minna endrum og eins. Við getum jafnvel púað. En sviðið er frátekið og handritið stendur.

„Ofbeldisfullt öfgafólk“
Fordæming fjöldans á atburðunum 8. desember komst á fullt skrið eftir að einróma fjölmiðlar lögðust á árarnar. Annar hver bloggari virtist hafa fengið beina útsendingu af atburðarásinni í stofuna hjá sér. Vinstri græn sögðust skilja að fólk væri reitt og auðvitað hefðu allir rétt á að mótmæla, en ofbeldi væri ekki ásættanlegt. Hvaða ofbeldi? Eina ofbeldið sem átti sér stað í þinghúsinu þennan dag var þegar þingverðir meinuðu okkur stjórnarskráarsnepilsbundinn rétt okkar til að fara upp á þingpallana og þegar lögreglan tók við keflinu, hrinti fólki niður stiga þinghússins, handjárnaði, henti í gólfið og hindraði för þess.

Auðvitað voru þarna stympingar. Við afhentum lögreglunni ekki hendur okkar á silfurfati og buðum þeim að skella þröngum stálhringjum utan um þær. Nei, við brugðumst við ofbeldinu með því að standa staðföst og neita að fara. Það er borgaraleg óhlýðni á frumstigi. Það er kannski helst til marks um friðsemd okkar þennan dag, að lýsingar á meintum verkjum þingvarða eru af marblettum og „eymslum“ sem mennirnir gætu allt eins hlotið við að negla mynd upp á vegg. Það sér hver sem vill að ef þrjátíu manns hefðu ruðst inn á Alþingi til að láta handalögmál ráða, hefðu örfáir miðaldra þingverðir ekki haft mikið við því að segja.

Okkur er sagt að með viðveru okkar í þinghúsinu hafi sjálfræði Alþingis verið hætta búin – svo alvarleg hætta að rannsaka skal hvort við eigum ekki heima í skammarkróknum það sem eftir er. Þennan dag frestaðist þingfundur lítillega. Einum og hálfum mánuði seinna var þingfundi frestað um heilan sólarhring og dagana á eftir gekk svo erfiðlega að halda fundi, vegna mannmergðarinnar sem fyrir utan var, að ekki leið á löngu þar til sauð upp úr og boðað var til kosninga. Ekki óskum við þeim þúsundum sem á Austurvelli stóðu sömu málsmeðferðar og við göngum nú í gegnum, en það er vert að spyrja hvers vegna höfðað er mál gegn okkur níu, úr þúsunda manna hópi.

Er það vegna þess hversu auðvelt er að stimpla okkur sem ofbeldisfullt öfgafólk með grímur og hettur, „mótmælendur úr röðum anarkista“ eins og Morgunblaðið sagði,  góðkunningja lögreglunnar og skríl? Líkt og þau sem mótmæltu við Alþingi fyrir 61 ári þegar 100. gr. hegningarlaga var beitt í fyrsta og eina skipti til þessa. Er það vegna þess að í Búsáhaldavonbrigðunum voru þúsundir „venjulegra“ borgara og fullt af „frægu fólki“? Yrði því ekki tekið sem ofsóknum ef allt þetta fólk – sem vissulega truflaði þingstörf og gerði það að verkum að þingmenn þurftu að flýja í gegnum undirgöng til að komast af vettvangi – væri kært fyrir brot á hegningarlögum? Ef Hallgrímur Hel gason væri kærður fyrir árás á Geir Haarde? Ef Rassi Prump, Jónsi og austuríska barónessan (ef hún fór þá einhvern tíma niður af svölunum) yrðu kærð fyrir að vega að sjálfræði Alþingis? Eru ákærurnar gegn okkur einfaldlega eina leiðin sem saksóknari þorir að fara, eins og Mörður Árnason orðaði það, til að „ná sér loksins niður á pakkinu – fyrir hönd hinnar eilífu íslensku yfirstéttar“?

Uppgjöf eða upplausn?
Ákæran yfir okkur kristallar hatur og ótta yfirvalda í garð óhlýðni og afskipta. Hún er leið niðurlægðra valdastofnana til að klóra í bakkanna og halda reisn sinni. Refsa. Allt til að breiða yfir vangetu sína. Við, hin ákærðu, erum aðeins táknmynd fyrir óhlýðni og mótmæli þúsunda manna síðasta vetur. Verðum við fundin sek við lítil viðbrögð samfélagsins, þá er ekki bara búið að gefa tóninn, heldur er ægivaldið staðfest. En það er sama hvernig á málið er litið, niðurstaðan verður alltaf sú sama: Yfirvöld eru lúserar. Ósigur þeirra í þessu máli er óhjákvæmilegur.

Verðum við fundin sek bætumst við í stóran hóp fólks sem dæmt er fyrir hugsjónir sínar, fólk sem yfirvöld ofsækja. Og yfirvöld tapa. Ef við hljótum fangelsisdóma bætumst við í hóp fólks sem situr inni fyrir hugsjónir sínar og uppreisnir, þaggað er í og því refsað. Og yfirvöld tapa. Ef dæmt verður okkur í vil, þá er aðför yfirvalda gegn okkur það vanhugsuð að hún stenst ekki þeirra eigin lög. Og yfirvöld tapa. En við vinnum samt ekki. Eini mögulegi sigurinn í stöðunni er að þetta samfélag þori að standa uppi í hárinu gegn órétti og leggja til atlögu við lélegan leikara sem skelfur raunar nú þegar á beinunum. Þá vinnum við. Og yfirvöld tapa.

Andri Leó Lemarquis, Steinunn Gunnlaugsdóttir og Snorri Páll Jónsson Úlfhildarson

—–

Níumenningarnir eru kærðir fyrir brot á eftirfarandi lögum:

100. gr., 1. mgr.
Hver, sem ræðst á Alþingi, svo að því eða sjálfræði þess er hætta búin, lætur boð út ganga, sem að því lýtur, eða hlýðir slíku boði, skal sæta fangelsi ekki skemur en 1 ár, og getur refsingin orðið ævilangt fangelsi, ef sakir eru mjög miklar.

106. gr., 1. mgr.
Hver, sem ræðst með ofbeldi eða hótunum um ofbeldi á opinberan starfsmann, þegar hann er að gegna skyldustarfi sínu eða út af því, og eins hver sá, sem á sama hátt leitast við að hindra framkvæmd slíks starfa eða neyða starfsmanninn til þess að framkvæma einhverja athöfn í embætti sínu eða sýslan, skal sæta fangelsi allt að 6 árum. [Ef brot samkvæmt þessari málsgrein beinist að opinberum starfsmanni, sem að lögum hefur heimild til líkamlegrar valdbeitingar, má beita fangelsi allt að 8 árum.] [Beita má sektum, ef brot er smáfellt.]

107. gr.
Hafi verknaður, sem í 106. gr. getur, verið hafður frammi af mannsöfnuði, skal forgöngumönnum og leiðtogum upphlaupsins refsað með þyngri refsingu að tiltölu, og má þá beita allt að 8 ára fangelsi. [Aðrir þátttakendur upphlaupsins, sem ofríki hafa haft í frammi eða ekki hafa hlýðnast skipun yfirvalds er skorað hefur á mannsöfnuðinn að sundrast, skulu sæta fangelsi allt að 6 árum eða sektum ef brot er smáfellt.]

122. gr., 1. og 2. mgr.
Hver, sem hindrar það, að löglegur mannfundur sé haldinn, skal sæta sektum eða [fangelsi allt að 1 ári], eða fangelsi allt að 2 árum, ef miklar sakir eru, einkum ef ofríki eða ógnun í framferði hefur verið viðhaft. Raski nokkur fundarfriði á lögboðnum samkomum um opinber málefni með háreysti eða uppivöðslu, þá varðar það sektum eða [fangelsi] allt að 3 mánuðum.

231. gr.
Ef maður ryðst heimildarlaust inn í hús eða niður í skip annars manns, eða annan honum óheimilan stað, eða synjar að fara þaðan, þegar skorað er á hann að gera það, þá varðar það sektum eða [fangelsi]allt að 6 mánuðum. Þó má beita fangelsi allt að 1 ári, ef miklar sakir eru, svo sem ef sá, sem brot framdi, var vopnaður eða beitti ofbeldi eða hótun um ofbeldi eða brot er framið af fleirum saman.

Blóði stokkin bílrúða eftir skotárás ástralsks einkahers í Írak 2007. Tvær íraskar konur létu lífið í þessum leigubíl. E.C.A Programs segist ekki bera vopn eins og aðrir einkaherir. Þrátt fyrir það græðir fyrirtækið á því að stríð séu til staðar.

Töluvert hefur verið vísað í áfallakenningu Naomi Klein á þessari síðu, jafnvel svo mjög að Svartsokku sjálfri þyki nóg um, því engum er hollt að miða alla sína samfélagsgreiningu við eina bók. Þó er svo að þegar í bígerð eru tilkoma einkahers, einkavæðing háhitans og bygging álvers sem ekki er til nóg orka fyrir, allt á sama landsvæðinu, þá hringja óhjákvæmilega viðvörunarbjöllur undir tónfalli áfallakenningarinnar. Þegar líðandi stund er greind í ljósi hennar kemur í ljós kunnuglegt mynstur; verið er að spila með okkur eins og peð á taflborði. Það sem verra er: við spilum með undir styrkri stjórn „vinstrimanna“.

Hvað er áfallakenningin?

Fyrir þá sem ekki vita þá snýst áfallakenningin í stuttu máli um það að í kjölfar stórra áfalla, á borð við flóðbylgjur, jarðskjálfta, stríð eða efnahagshrun, þá sé auðveldara en ella að koma á óvinsælum efnahagsstefnum og einkavæða það sem áður var í sameign, í þeim tilgangi að afla skjótfengins gróða (og gjarnan til að hampa vinum og félögum). Kenningin felur í sér að vegna þess að almenningur sé í sjokki yfir áfallinu eigi hann erfiðara með að berjast á móti þessum breytingum.

Hér á landi virðist sem Suðurnesin ætli sér að verða fyrsta fórnarlamb áfallakenningarinnar. Áfallið virðist þó ekki hafa leitt til þess að almenningur sé of dofinn til að berjast á móti breytingunum heldur hleypur hann á móti þeim með opnum örmum. Æsingurinn í að selja auðlindir og tæma þær sem fyrst minnir helst á vitstola mann, sem í örvæntingu sinni selur botninn úr buxunum, í þeim tilgangi að geta keypt sér bætur fyrir gatið á hnénu.

Formúlan er vel þekkt víða um heim, og um hana hafa fleiri skrifað en Naomi Klein. Hún felst einna helst í því að sleppa markaðsöflunum lausum, lækka tolla og afnema innflutningshöft. Víðast hvar hefur þetta endað með miklu atvinnuleysi, oftast mun hærra en hér á landi, eða um og yfir 20%. „Lausnin“ á þessu hefur oftast verið áframhaldandi einkavæðing, sem sífellt verður ágengari. Sem dæmi má nefna er einkavæðing rafmagns í Suður-Afríku, og áform um einkavæðingu vatns í Bólivíu, sem reyndar tókst ekki vegna mikillar andstöðu heimamanna.

Hagvöxtur og stríð: eitruð blanda

Samkvæmt Naomi Klein er einkavæðing hermennsku angi þessarar þróunar og einnig með þeim ábatasamari. Hún snýst um það að útvista verkefnum hersins til einkafyrirtækja. Ef Írak er tekið sem dæmi þá var þar um að ræða innrás hannaða af Bush stjórninni, sem útvistaði svo verkefnum í „uppbyggingarstarfi“ og öryggisvörslu til einkafyrirtækja á borð við Halliburton, sem var að hluta til í eigu meðlima Bush stjórnarinnar. Fyrir þessi fyrirtæki helst gróðinn sívaxandi, því að framboðið á stríðum eykst í beinu hlutfalli við óréttlæti og skort sem þessi fyrirtæki taka þátt í að skapa.

Dæmið skýrist enn ef litið er til þess hvernig hagkerfi Bandaríkjanna er uppbyggt, en þar er hagvexti og háu atvinnustigi haldið uppi með viðvarandi vopnaframleiðslu. Til þess að réttlæta þessa vopnaframleiðslu er nauðsynlegt fyrir Bandaríkin að eiga óvini og fara í stríð af og til. Þegar demókratar eru við stjórn eru þessi stríð kölluð „friðargæsla“ og felast m.a í því að drita nokkrum bombum á Írak og Serbíu (Clinton) eða auka í heraflanum í Afganistan (Obama) til þess að auka „öryggi“. Þegar Repúblikanar eru við stjórn heitir þetta hins vegar „frelsisstríð“, „operation enduring freedom“ (Afganistan) eða „operation Iraqi freedom“ (Írak).

Með því að fara til skiptis í stríð, rústa löndum, einkavæða náttúruauðlindir og einkavinavæða uppbyggingarstarf og öryggisgæslu er því hægt að hagnast mjög. Og rúsínan í pylsuendanum: þetta heldur bara áfram. Eyðilegging samfélagsins veldur líka innbyrðis átökum, með tilheyrandi eftirspurn eftir vopnum. Líkurnar á stríðum í aðliggjandi löndum eykst líka með tilheyrandi eftirspurn eftir vopnum. Og ef allt bregst má alltaf flytja sig í önnur lönd og aðra heimshluta með hernaðaríhlutunum og braski. Þetta veldur sífelldum hagvexti.

Og nú vilja Suðurnesjamenn, í samstarfi við Samfylkinguna, fá hluta af kökunni. Þótt tilvist E.C.A Program byggist á því að nóg framboð sé af stríðum breytir það engu. Þó fyrirtækið sé hluti af hinum gróðavænlega einkaherjabransa sem eykur eftirspurnina eftir stríðum, breytir það engu. Þó svo fyrirtækið sé hluti af hernaðar-bissnessnum, sem hagnast beint af því að sprengja upp hús fólks, hrekja það á vergang, drepa fólk og limlesta, eyðileggja lífsafkomu þess og græðir á því, breytir það engu. Við viljum atvinnu, hagvöxt og erlendar fjárfestingar. Sama hvað það kostar.

Að auki:

Eftir helgi á að samþykkja kaup Magma Energy á HS orku. Svartsokka bendir á greinina: http://svartsokka.org/greinar/magma-drepur/ fyrir frekari upplýsingar um Magma.

Paul kom til Íslands í byrjun árs 2008 stuttu eftir að kosningum lauk í Kenýa og ljóst var að yfirlýstir stuðningsmenn grasrótarflokksins ODM (Orange Democratic Movement) sem hann hafði unnið fyrir, væru í lífshættu. Þetta var þó ekki í fyrsta skipti sem hann steig niður fæti á Íslandi því árið 2005 vann hann hérlendis fyrir ABC Barnahjálp og fór í kjölfarið aftur til Kenía og starfaði þar fyrir samtökin. Í Kenía tók hann þátt í að stofna skóla með Íslendingum og var verkefnið stutt af Utanríkisráðuneytinu.

Þrátt fyrir að eiga barn sem fæddist á Íslandi og fjölskyldu sem hefur búið á landinu í 15 ár var honum synjað um stöðu flóttamanns. Það er kannski óþarft að nefna að Útlendingaeftirlitið braut með þessum hætti barnalög og barnasáttmála Sameinuðu þjóðanna sem kveður á um að barnið eigi rétt á samvistum við báða foreldra. Íslensk stjórnvöld vissu vel að stjórnvöld á Ítalíu ^[1]yrðu að taka við honum því Ítalía var fyrsta landið sem Paul nam innan Schengen svæðisins og þessvegna tóku íslensk stjórnvöld mál hans ekki fyrir. Hinsvegar hafa íslensk stjórnvöld fullt frelsi til þess að gera það ekki.

Hvað liggur að baki slíkri ákvörðunartöku?

Svartsokka ætlar sér ekki að fjalla nánar um mál Paul Ramses að svo stöddu. Mikið af greinum hafa verið skrifaðar um málið og auðvelt að verða sér út um þær. Hins vegar vill hún fjalla nánar um málið gegn þeim sem reyndu að koma í veg fyrir að Ramses yrði sendur úr landi.

Á morgun mun héraðsdómur fjalla um mál þeirra sem hlupu inn á flugbrautina og reyna að aðskilja ásetninginn frá aðgerðinni. Mennirnir tveir eru ákærðir fyrir húsbrot fyrir það að notfæra sér nærstaddar tunnur til að stökkva yfir girðingu. Einnig eru þeir ákærðir fyrir að raska flugvallaröryggi. Á sama tíma eru engar ákærur gerðar á hendur þeim sem brjóta á  mannréttindum fólks og barnalög með því að senda það úr landi, hugsanlega í opinn dauðann.

Þingmenn, aðstandendur, grasrótarhópar og fjölmiðlar fordæmdu synjunina á hælisumsókninni en létu þar við sitja. Hversu margir eru hins vegar tilbúnir til að sýna viljann í verki þegar réttlætiskenndin er annars vegar?

Í þessu máli eru mennirnir kærðir fyrir húsbrot, sem fólst í því að stökkva yfir girðingu. En skiptir ekki máli hver ásetningur húsbrotsins er? Eftir því sem næst verður komist álitu þeir Ramses vera í lífshættu með því að vera sendur úr landi. Mál þetta höfðar því til réttlætiskenndar okkar allra. Hægt er að taka hliðstætt dæmi um einstakling sem sæi einhvern vera í bráðri lífshættu nærri sér. Viðkomandi myndi hins vegar þurfa að brjótast inn til þess að bjarga lífi mannsins. Væri réttmætt að ákæra hann fyrir það ef verknaðurinn myndi að lokum leiða af sér eitthvað jákvætt, þ.e að bjarga lífi einhvers? Er rangt að stökkva yfir girðingu í þeim tilgangi að sameina fjölskyldur og reyna að veita þeim betra líf?

Lögin eru alltaf opin til túlkunar. Hvað telst vera húsbrot og hvað ekki? Er girðing líka hús? Hvenær er flugvallaröryggi ógnað og hvenær ekki? Er því ógnað þegar tveir vopnlausir menn stöðva flugvél með því að leggja engan nema sjálfan sig í hættu? Ekkert bendir til þess að öryggi neins farþega hafi verið í hættu, nema þá öryggi Ramsesar sjálfs, sem var ógnað af ákvörðunum útlendingaeftirlitsins. Ásetningurinn var að reyna að koma í veg fyrir að mannréttindabrot ætti sér stað og einnig brot á barnalögum SÞ.

Að lokum er vert að benda á grein eftir Hauk Má Helgason, þar sem hann segir Vesturlönd koma fram við flóttamenn eins og rusl, en hana má sjá hér.

^[1] Stjórnvöld á Ítalíu hafa lengi setið undir mikilli gagnrýni fyrir ómannúðlega framkomu við flóttafólk sem ekki fá málsmeðferð og eru oft send strax aftur til heimalandsins eftir að tekin er af þeim skýrsla. Starfsfólk SÞ gagnrýnir stjórnvöldin sérstaklega fyrir að hleypa ekki starfsfólki sínu inn í flóttamannabúðir til að kanna aðstæður.

OECD félagar í góðu glensi á G20

eftir: Ignacio Ramonet

Niðurbeygðir. Í lýðræðisríkjum nútímans finnst æ fleirum frjálsum einstaklingum þeir vera niðurbeygðir, límdir niður með klístraðri og allsráðandi hugmyndafræði sem er í óða önn við að gleypa í sig allar aðrar leiðir til að hugsa með því að innlima þær, trufla þær, lama þær eða þagga niður í þeim. Þessi hugmyndafræði er einnar hugmyndar kerfið, eina hugmyndin sem leyfð er af ósýnilegri en þó áþreifanlegri hugarfarslögreglu. [...]

Einnar hugmyndar kerfið er einungis nýtt heiti á hagsmunum samansafns auðmanna og efnahagslegra afla, sér í lagi þeirra afla sem tilheyra alþjóðlegu auðmagni. Þess má geta að einnar hugmyndar kerfið hafði þegar verið skilgreint og kynnt til sögunnar við stofnun Bretton Woods stofnananna árið 1944. Það stemmir einna helst frá stórum efnahags- eða fjármagnsstofnunum á borð við Alþjóðabankann og  Alþjóðagjaldeyrissjóðinn, OECD, GATT, Evrópuráðinu og Frakklandsbanka, svo dæmi séu nefnd. Með því að veita miklu fjármagni og öðrum styrkjum til rannsókna reynist þeim auðvelt að fá fjölda rannsóknarsetra, háskóla og sjóða á sitt band. Þessar stofnanir viðhalda svo og enduróma lofsönginn.

Þessi nafnlausa orðræða er svo endurunnin og tekin upp á arma þeirra sem eru ábyrgir fyrir því að miðla efnahagslegum upplýsingum. Þar má helst geta uppáhaldsblöðum bankamanna, verðbréfasala og fjárfesta; Wall Street Journal, The Financial Times, The Economist, The Far Eastern Review, Les Echos, Reuters, o.s.frv. Í flestum tilfellum eru þessir fjölmiðlar í eigu stórra fyrirtækja eða fjárfestingahópa. Og nánast alls staðar, í hagfræðideildum háskólanna, meðal blaðamanna, dálkahöfunda og stjórnmálamanna eiga þessi nýju boðorð upp á pallborðið og þreytast þeir aldrei á að notfæra sér þau og enduróma þau í gegn um fjölmiðla. Í samfélögum okkar, þar sem þekkingu er stjórnað af fjölmiðlum, er endurtekningin álitin sönnun.

Helsta forsenda einnar hugmyndar kerfisins er enn öflugri vegna þess að Marxistar (sem voru víst annars hugar) gerðu ekkert í því að rakka hana niður. Þessi forsenda felur í sér því að efnahagssviðið eigi að vera í forgangi fram yfir pólitíska sviðið [...]. Önnur lykilatriði einnar hugmyndar kerfisins er vel þekkt; markaðurinn, þessi guðlega sköpun sem stýrt er af „ósýnilegri hönd sem leiðréttir allar misfellur kapítalismans“, og þá umfram allt fjármálamarkaðir, sem gefa merki „sem leiðbeina og ákvarða hina almennu virkni efnahagskerfisins“, auk samkeppni sem „ýtir undir frumkvæði og straumlínulagar fyrirtæki með því að halda þeim í stöðugri framþróun“, landamæralaus frjáls viðskipti, „uppspretta óendanlegrar aukningar á viðskiptum og þar af leiðandi á þróun samfélagsins“, hnattvæðing á iðnvæddri framleiðslu, fjármagnshreyfingum og alþjóðlegri skiptingu vinnuafls, sem „heldur niðri kröfum verkalýðsins og lækkar launakostnað“, sterkt gengi „mikilvægur stöðugleikaþáttur“, minnkað regluverk, einkavæðing o.s.frv. „Minna og minna ríki“ og stöðugt er ýtt undir þá innkomu sem kemur í formi fjármagnstekna fremur en launatekna. Og algjör hundsun á afleiðingum fyrir umhverfið.

Þessi sífellda endurtekning á sömu klisjunni kemur fram í nánast öllum fjölmiðlum af nánast öllum stjórnmálamönnum, hvort sem þeir tilheyra vinstri eða hægri. Það er þessi endurtekning sem veitir hugmyndafræðinni það ógnandi vald sem kemur í veg fyrir allar tilraunir til þess að hugsa frjálst um hana, og gerir allri andstöðu gegn henni erfitt fyrir.

Maður gæti nánast haldið að hinar 17,4 milljónir atvinnulausra Evrópubúa, hrun miðborganna, hin algenga tilfinning óöryggis og jaðarstöðu, útbreidd spilling, óeirðir í sístækkandi fátækrahverfum stórborganna, dráp á náttúrunni, endurkoma trúarlegra, pólitískra og rasískra öfga, og aukning hinna útilokuðu, væru ofskynjanir sem trufli fyrir okkur tilhugsunina um hina nánast fullkomnu veröld sem er verið að byggja fyrir okkur og okkar ófagurfræðilegu huga af einnar hugmyndar kerfinu.

Greinin birtist fyrst í Le Monde Diplomatique.

Þýðing: Svartsokka. Hafa ber í huga að greinin er frá 1995 en á ekki síður við nú á tímum þegar innganga í ESB, eina af grundvallarstoðum einnar hugmyndar kerfisins, virðist vera þessari þjóð hugleikin.

Í gær (12. janúar) fór fram fyrirlestur á vegum umhverfisráðuneytisins um árangur COP15 (loftslagsráðstefnu sameinuðu þjóðanna) í síðastliðnum mánuði. Það sem var athyglisvert við þessa samkomu var hversu vel hún endurspeglaði hina stærri loftslagsráðstefnu í Kaupmannahöfn, þar sem leiðtogar fá að tjá sig óáreittir á meðan almúginn er barinn niður.

Á fundi þessum var sungin lofgjörð um nauðsyn alþjóðlegrar samvinnu leiðtoga stærstu ríkja heims, kurteislega klappað fyrir framsögumönnum og hlegið í vinsemd að tæknilegum örðugleikum. Það sem fram kom var hins vegar hið venjubundna innihaldsrýra froðusnakk um nauðsyn þess að sameinast um að minnka losun og að hluta lausnarinnar væri að finna í viðskiptakerfi með loftslagsheimildir, þar sem einungis væri um smávægilega spillingu að ræða innan þessa viðskiptakerfis (sjá hér). Einnig var rætt um áhrif loftslagsbreytinga á Íslandi, en lítið rætt um önnur lönd. Að þessu loknu var rætt um nauðsyn þess að halda jöfnu kynjahlutfalli í umræðum um loftslagsvandann.

Allt var þetta gott og blessað, kurteislega var komist að orði og var samkundan að mörgu leyti áþekk hinni stærri ráðstefnu, þar sem fagmannlega var sleppt að tala um allt sem skipti máli, þ.e því að ekki sé hægt að viðhalda efnahagskerfi sem grundvallast á hagvexti, olíu og vopnaframleiðslu, og á sama tíma minnka losun gróðurhúsalofttegunda. Eins var með öllu sleppt að minnast á óréttláta skiptingu heimsins í þróuð lönd og þróunarlönd og hversu mikla ábyrgð við berum á því hvernig staðan er í dag. Farið var með fögrum orðum um það að Ísland hefði ekki beðið um framlengingu hins vandræðalega sérákvæðis um aukna stóriðju því til allrar hamingju hefðu náðst samningar um að við yrðum hluti af viðskiptakerfi ESB með loftslagsheimildir og því getum við haldið áfram að byggja upp stóriðju hér svo framarlega sem mengun dragist saman annars staðar í Evrópu.

Hin raunverulega ásýnd fundarins kom ekki fram fyrr en opnað var fyrir spurningar, en þar passaði fundarstýra sig á því að skauta fagmannlega fram hjá þeim sem hún taldi sig vissa um að væru ekki sammála froðusnakkinu og væru líklegir til þess að spyrja óþægilegra spurninga eða segja frá vandræðalegum staðreyndum. Varaði hún sig einnig á að horfa einungis í annan hluta salarins, þar sem hina prúðari gesti var að finna og hærra hlutfall þingmanna og annarra þekktra andlita sem fengu óáreittir að spyrja langra spurninga með mörgum aukasetningum.

Loks er ein óánægjurödd fékk orðið reyndi fundarstýra eftir fremsta megni að grípa fram í og stöðva málflutninginn og upphófst við þetta mikil háreysti, þar sem nokkrir fundargestir tóku þátt í því að þagga niður óánægjuröddina, á meðan aðrir horfðu forviða á. Var að lokum gerð sú hótun að henda út vissum aðilum. Segja má að þessi uppákoma hafi verið smækkuð mynd þeirrar sem átti sér stað hinn 16.desember sl, þegar gerð var tilraun til þess að þagga niður í óánægjuröddum grasrótarsamtaka og þau gerð útlæg frá Bella Center en þó var þeim ekki leyft að komast út og ekki leyft að tala við fjölmiðla. Með öðrum orðum átti sér stað algjör þöggun því þau voru ekki að segja það sem leiðtogunum hentaði.

Á sama tíma er athyglisvert að skoða viðbrögð almennings við slíkri þöggun. Vitanlega eru þau mismunandi eftir því um hvern ræðir, en allt of oft eru þau hliðholl þeim sem kæfir niður andófið. Það er vegna þess að fólk samsamar sig samfélaginu sem það býr í og öll gagnrýni sem beint er að samfélaginu er álitin persónuleg árás á viðkomandi. Um er að ræða óþægilega vitneskju sem flestir vilja ekki heyra því þær þýða það að róttækra breytinga er þörf og þeim nenna margir ekki að standa í vegna þess að þrátt fyrir allt lifum við ágætlega þægilegum lífum. Um leið finnst fólki óþægilegt hvernig gagnrýnin er sett fram og þar af leiðandi  lokar það öllum skilningarvitum og kýs að hlusta ekki á boðskapinn. Við erum alin upp í kerfi sem metur hlýðni og kurteisi ofar réttlætiskennd. Þess vegna stuðar það okkur meira ef einhver er óhlýðinn heldur en ef hann hagar sér gagnstætt sannfæringu sinni. Umfram allt viljum við að samskipti manna gangi smurt fyrir sig, að við geymum tilfinningar okkar þar til í myrkvuðum herbergjum um nætur þar sem við getum loks opnað hjörtu okkar bara til þess að loka þeim og læsa er birtir á ný. Þess vegna púum við á fólk sem hagar sér ekki svona, sem stendur upp á fundum og lætur tilfinningarnar stýra sér, hefur réttlætiskennd að leiðarljósi og neitar að láta þagga niður í sér. Er það ef til vill vegna þess að þannig langar okkur líka að vera en þorum því ekki? Vegna þess að við erum hrædd við álit annarra ef við sýnum okkar raunverulegu tilfinningar?

Siemens blaðran sem einnig auglýsir “Hopenhagen” mun verða tekin niður af Ráðhústorginu og smám saman mun hugur fólks reika að imbakassanum í leit að innihaldslausu lífi. Hvað kom út úr tveggja vikna stanslausum fundarhöldum, fyrirlestrum, auglýsingum, mótmælum, öskrum, slagorðum, bannerum, óeirðum, blóði, grjóti, táragasi?

Svarið er: nákvæmlega ekki neitt.

Ástæða þess er sú að þeir sem ráða munu alltaf taka gróða fram yfir lifandi verur. Það er þessi vitneskja sem sameinaði 513 hreyfingar frá 36 löndum í Kaupmannahöfn undanfarin misseri.

Um hvað snúast loftslagsviðskipti?

Kyoto bókunin var upphaflega sett fram til þess að hægt væri að minnka kolvísýring í andrúmsloftinu án þess að draga úr hagvexti. Sú leið sem var farin til þess að ná fram þessu markmiði var sú að stofna markað um losunarheimildir, þar sem þær gengu kaupum og sölum. Þetta átti að valda því að sum lönd gætu stundað áframhaldandi iðnvæðingu á sama tíma og koltvísýringslosun í heiminum sem heild myndi minnka.

Viðskipti með losunarheimilidir hefur valdið því að ábatasamur markaður hefur myndast, og rétt eins og í kvótabraski græða fyrirtækin oft meira á viðskiptum með losunarheimildirnar heldur en á raunverulegu framleiðslunni.  Þessi markaður virkar í stuttu máli á þann veg að áætlað er að koltvísýringslosun verði ákveðið mikil af hálfu einhvers aðila á vissu tímabili. Ef sá aðili mengar ekki eins mikið og til stóð fær hann annað hvort að menga meira á móti eða selja losunarheimild sínar til annars aðila.

Þetta er hugsað til þess að minnka koltvísýringslosun, en virkar í raun á þann hátt að fyrirtæki færi sig venjulega til landa þar sem auðveldara er að búa til losunarheimildir. Það er meðal annars gert með því að stórfyrirtæki kaupa upp stór svæði í þróunarlöndum og planta þar skógum. Gallinn við þetta er að trjátegundirnar sem eru notaðar eru ekki hentugar á svæðinu, sjúga upp í sig of mikið af vatni, sem veldur vatnsskorti, og taka yfir innfæddar tegundir sem hefur alvarlegar afleiðingar í för með sér fyrir náttúru, dýralíf og lifibrauð innfæddra.  Á sama tíma taka þau stór landsvæði af innfæddum sem hafa ekki annað lífsviðurværi en land sitt.

Í stað þess að viðskipti með losunarheimildir hafi náð að minnka koltvísýringslosun hefur hið gagnstæða gerst; koltvísýringur í andrúmsloftinu hefur aukist. Með því að beygja lögin tekst markaðsöflunum að braska með kvótann á þann hátt að hann er talinn tvisvar til þrisvar. Mest mengandi fyrirtækin tvöfalda þannig losunarheimildir sínar með bellibrögðum einum saman. Markmið þessara afla er ekki að hverfa frá tækni sem byggir á jarðeldsneyti heldur að SELJA MENGUNINA og dæla öllu því gasi og olíu upp úr jörðinni á meðan eitthvað er eftir. Markaðurinn átti að leysa loftslagsvandann en tókst í staðinn að gera hann enn verri. COP15 snýst ekki um að bjarga heiminum heldur að viðhalda því gallaða kerfi sem byggir á því að örfáir útvaldir græði á kostnað allra hinna.

Hvað með endurnýjanlega orku?

Ísland fékk undanþágu frá Kyoto bókuninni á þann hátt að því var í raun leyft að auka kolefnislosun sína. Þetta var gert á þeim forsendum að það væri gert með “endurnýjanlegri” orku og þar af leiðandi væri ferlið ekki eins mengandi og ef það væri gert annars staðar. Nú eru losunarheimilidr Íslendinga komnar upp í topp og rúmlega það með álverunum sem eru á kortinu. En vatnsaflsorka sem margir álíta vera lausnina er ekki eins sjálfbær eins og oft er haldið fram, bæði vegna þess að lónin fyllast með tíð og tíma, en einnig vegna þess að “[g]róðurinn sem fer undir lónstæði vatnsaflsvirkjanna rotnar, sem verður til þess að uppistöðulónin senda frá sér gróðurhúsalofttegundina metan sem er margfalt skaðlegri fyrir andrúmsloftið en koltvísýringur”, eins og kemur fram í þriðja tölublaði anarkistatímaritsins Svartur Svanur.

Eins er fáránlegt að skoða ekki þessa hugmyndafræði sem heild. Til dæmis má nefna að álfyrirtækin sem hafa notað hina “sjálfbæru” orku á Íslandi sem rök fyrir því að fá að framleiða meira áldrasl til hergagnaframleiðslu og annars óþarfa, menga á sama tíma gríðarlega stór landsvæði í löndunum þar sem báxítið er framleitt en það er nauðsynlegur þáttur álframleiðslunnar. Eins er ekki tekið tillit til mengunarinnar sem felst í því að flytja hráefni milli staða. Að lokum má benda á að ekki er minnst á óþarfann sem er fólginn í mestu af þessari framleiðslu en grunntilgangur hennar er að halda efnahagskerfum í sífelldum vexti.

En ef við kaupum bara umhverfisvæna hluti?

Annað dæmi um hinar fölsku lausnir sem okkur eru færðar er hin ímyndaða nauðsyn þess að kaupa “grænt”, til að mynda minna mengandi bíla, “grænar” snyrtivörur, lífrænt ræktaðan mat eða sparneytnar ljósaperur. Þetta er eins langt frá því að vera lausn eins og að taka verkjalyf við fótbroti. Tilgangur þess að hvetja fólk til þess að kaupa „grænt“ er fyrst og fremst sá að viðhalda hagvexti og veita fólki stundarfrið á sama tíma. Hagvöxtur mun hins vegar alltaf hafa neikvæð umhverfisáhrif vegna þess hversu mikið hann byggist á stöðugri og síaukinni neyslu.
Hin hliðin á þessari neyslumiðuðu lausn felst í því að öll ábyrgðin er sett yfir á einstaklinginn sem neytanda. Á sama tíma og fólk telur sig vera að kaupa umhverfisvænar vörur halda stórfyrirtækin áfram að menga náttúruna. Á sama tíma og Kók auglýsir „flösku fulla af von“ og segist vilja taka upp umhverfisvænni tegund af plastflöskum er fyrirtækið að menga grunnvatn á Indlandi. Shell setur fram lífefnaeldsneyti sem lausn, en mengar enn í Nígeríu. Alcoa segja betra að notast við íslenska „sjálfbæra“ raforku en kol, en á sama tíma er standa þau fyrir gríðarlega mengandi báxítvinnslu og skógareyðingu á Jamaica. Þetta eru einungis örfá dæmi um það að lausnirnar sem settar eru fram á COP15 eru falskar.
Allar tilraunir til þess að minnka áhrif loftslagsbreytinga eru dæmdar til þess að mistakast á meðan við búum við markaðsmiðað hagvaxtarhagkerfi. Kerfi sem er byggt upp á sífellt stækkandi hagkerfi mun í eðli sínu alltaf byggja á arðráni, bæði á fólki og náttúru. Þessvegna eru lausnirnar á COP15 lygi.
Ekki kaupa lygina!

“Refugees, Migrants – Welcome. Shut down fortress Europe. No one is illegal”

Loftslagsbreytingar sem markaðshyggjan hefur ollið er stærsta orsök fólksflutnings milli svæða og mun aukast mikið á næsta áratug. Það eru ekki loftslagsbreytingarnar sjálfar sem orsaka þennan mikla flutning fólks heldur losunarheimildamarkaðurinn sem dregur ekki úr notkun jarðeldsneytis heldur eykur hana.

Stórfyrirtæki taka yfir heilu landsvæðin til þess að eingöngu að fá úthlutaðar losunarheimildir sem þeir selja svo til umhverfisspillandi fyrirtækja annarstaðar. Fólkið er platað í að skrifa undir pappíra, þeim er lofað gull og grænir skógar ásamt atvinnu fyrir alla fjölskylduna en svo er engu fylgt eftir. Það ráfar svo um, án lands til að búa á, jarðvegs til að rækta né atvinnu. Allastaðar í kringum þau eru landamæri sem loka á þau og yfirvöld landa í kring fram við þau eins og afbrotamenn.

Aðferðirnar til að framleiða carbon-credit eru margar en Svartsokka mun fara ítarlega í losunarheimildir á næstu vikum.

Svartsokka gengur nú niður Amagerbro og er umkringd tugi þúsunda kvenna, karla, kynlausra, margkynja, verkamönnum, flóttamönnum, innflytjendum og öðrum sem neita að láta þagga niður í sér og berst nú með öllum þeim sem hafa verið arðrænd og eru óvelkominn hvert sem þau fara.

“AAA… AAANTI…. ANTI CAPITALISTA “

“WE ARE HERE, WE WILL FIGHT, FREEDOM OF MOVEMENT IS EVERYBODY´S RIGHT”

Auglýst dagskrá í dag er sem hér segir:

12:00 – 13:00: Tónlist og ræður frá upphafspunktinum í Cristiansborg. Fjöldafundurinn hefst.

13:00: Gengið er frá torginu í Cristiansborg og stoppað á eftirfarandi stöðum:

13:15: Christianshavn Torv

14:00: Frankrigsgade Kirke

15:00: Sundby Idraetsplads

16:00 – 17.30: Kveikt á kertum við Bella höllina og ræðuhöld hefjast.

Klukkan 13:00 hefst mótmælagangan vegna Loftslagsráðstefnu SÞ í Kaupmannahöfn. Gert er ráð fyrir um 50 þús kvenna, karla, kynlausra og margkynja, sem koma frá 67 löndum og eru hluti af 513 hreyfingum. Þetta eru aðeins þau sem tilkynntu komu sína.

Þessar hreyfingar standa flestar fyrir andófi af einhverju tagi. Sem dæmi þá mun CJA, eða Climate Justice Action, mun “flæða” í gegnum strætin og Bike Bloc munu mæta á sérsmíðuðum Hópreiðhjólum og þannig ryðja veginn.

Hver veit hvað hinar 511 hreyfingarnar munu gera en það mun allt koma í ljós á næstu 12 tímum. Sumar hreyfingarnar eru að undirbúa sig fyrir átök aðrar hvetja til friðsamlegra mótmæla. Í dag hefur lögreglan þegar handtekið u.þ.b. 50 manns sem eru eflaust geymd í nýstárlegum minkabúrum sem Svartsokka skrifaði um fyrir stuttu. Sum þeirra með spraybrúsa og aðrar með trefil fyrir andliti. Lögreglan gerði einnig allar gasrímur fréttamanna upptækar. “Verður að ganga jafnt yfir alla” segja þeir.

Munum hversvegna við erum hérna. Nóg er komið af Cap and Trade sem var markaðshugmynd frá upphafi. Sá blekkingarleikur um að losunarheimildamarkaðurinn sjái um minnkun koltvísýrings í loftinu er lokið. Nú verður ekki fleira fólki ýtt út í jaðar svo hægt sé að ryðja land og búa til koltvísýrings-vaska og selja þannig nýjar losunarheimildir til mengandi stórfyritækja sem ekki vilja taka ábyrgð á þeim skaða sem þau hafa nú þegar ollið.

Við erum fólk, við erum dýr, við erum jörðin og við munum svara fyrir okkur!!

Margir mótmælendanna upplifa það að lausnirnar sem stjórnmálamennirnir vilja ræða séu falskar lausnir. Það eina sem ræða á eru leiðir til þess að lengja í hengingarólinni í stað þess að skera á hana, leiðir til að fá fólk til að kaupa “grænt” til að viðhalda neyslu og hagvexti. En eins og kemur fram hér þá er það engin lausn. Lausnina er ekki að finna nema með allsherjar afnámi kapítalismans og félagslegu réttlæti.

Enn lifir umræðan um það hvort loftslagsbreytingar séu raunverulegar og hvort hlýnun jarðar sé eins hröð eins og talið hefur verið. Þessi umræða lifir góðu lífi í kjölfar þess að upp komst um að vísindamenn sem stundað hafi loftslagsrannsóknir hafi hnikað til niðurstöðum rannsókna sinna.

Það skiptir þó ekki meginmáli því við vitum öll af eyðileggjandi áhrifum stóriðju á náttúruna og samfélög, til þess að öðlast þá vitneskju er nóg að draga andann og horfa í kring um sig. Við vitum af mengun stórfyrirtækja, af uppþornun drykkjarvatns af þeirra sökum og af áhrifum þeirra á eyðingu skóga. Við vitum líka að olíulindir klárast brátt og taki lífefnaeldsneyti við án nokkurra breytinga á neyslumunstrum muni það taka stór landsvæði af fólki sem hefur lifibrauð sitt af þeim.

Við vitum að hagvöxtur og umhverfisvernd mun aldrei fara saman og við vitum líka að sá stjórnmálamaður sem neitar að lofsyngja hagvaxtarguðinn nær ekki endurkjöri.

Við vitum þetta allt og þessvegna er Svartsokka á leiðinni til Kaupmannahafnar, grímulaus og berskjölduð, með vitneskjuna eina að vopni.

Nánar:

http://www.smugan.is/pistlar/adsendar-greinar/nr/2585

http://www.freedompress.org.uk/news/2009/11/29/cop15-notes-from-below/

Krúttlega shell netið veiðir allan vonda koltvísýringinn

Það getur verið afar athyglisvert að sjá það hvernig stórfyrirtæki nota svokallaðan grænþvott til þess að kaupa sér velvild. Svartsokka rakst nýlega á auglýsingu frá einu þekktasta grænþvottsfyrirtæki heims, shell, á vefsíðu tileinkaðri umhverfismálum. Þar reynir fyrirtækið að bæta ímynd sína, sem eins og margir vita, er ansi brotin eftir framgöngu Shell í Nígeríu, þar sem fyrirtækið varð uppvíst af margþættum umhverfisspjöllum og mannréttindabrotum.

Að sjálfsögðu vill olíufyrirtæki á borð við shell ekki að fólk hætti að nota olíu, því þá hættir fyrirtækið að græða. Þessvegna reynir það að láta fólk halda að það sé að reyna að gera eitthvað í því að minnka útblástur gróðurhúsalofttegunda, eins og sjá má hér. (Varúð; myndbandið getur valdið klígju).

Í grænþvottsherferðinni reynir shell að telja almenningi trú um það að lausnina á „eldsneytisvandanum“ (ofneyslunni) sé að finna í lífefnaeldsneyti, vökvagerðum kolum og hráolíu unna úr sandi og þykist fyrirtækið vera að „vinna að lausnum“ til að geyma kolefni neðanjarðar. Að sjálfsögðu munu svona fáránlegar „lausnir“ ekki breyta neinu þae sem hinar raunverulegu breytingar munu aðeins fást með því að ofurvald olíufyrirtækjana verði brotið á bak aftur en það vill olíurisinn að sjálfsögðu ekki.

Aukin notkun lífefnaeldsneytis mun einungis valda því að aukið landsvæði verður brotið undir ræktun hráefna í slíka framleiðslu. Á meðan er það landsvæði ekki notað í að rækta fæðu fyrir fólk sem auka mun hungur. Eins má ætla að hin aukna þörf fyrir landsvæði valdi eyðingu skóga, en eyðing skóga er álitin bera ábyrgð á 40% allrar aukningar kolefnis í andrúmsloftinu nú þegar. Það að vinna olíu úr sandi breytir að sjálfsögðu engu þar sem slík vinnsla er ekkert minna mengandi en annars konar olíuvinnsla og veldur mengun bæði í andrúmslofti og vatni, auk þess að auka magn gróðurhúsalofttegunda og valda aukinni eyðingu skóga.

Hér er því á ferðinni dæmigerður grænþvottur, reynt er að bæta ásýnd fyrirtækja með slæmt orðspor með því að notast við orðræðu um minnkun útblásturs, lausnir á hlýnun jarðar og svo framvegis en án þess að nálgast hina raunverulegu rót vandans.

Nú er rúmlega ár liðið frá upphafi „kreppunnar“ og allir virðast búnir að gleyma þeirri gagnrýni sem þá fór fram á nýfrjálshyggjuna og allt henni fylgjandi. Flestir virðast enn fastir í þeirri trú að Ísland sé einhvers konar einstakt tilfelli og er almennt talað á þann hátt að halda mætti að Ísland sé fyrsta og eina landið til að lenda í efnahagserfiðleikum.

Líkt og heyra mátti í frétt ljósvakamiðlanna fyrir nokkru þar sem sagt var í sorgartón að lánshæfismat landsins væri hið lægsta “þróaðra ríkja” hefur hroki landsmanna lítið minnkað. Vegna þess að heiminum hefur verið skipt í tvo hluta; þróuð lönd og vanþróuð, hefur þeirri hugmynd verið troðið inn í hugskot okkar að Íslendingar séu á einhvern þróunarfræðilegan hátt æðri suðrænum þjóðum. Um leið er okkur talin trú um það að við getum ekki lært neitt af þeim, né brotið odd af oflæti okkar og sameinast þeim í baráttu gegn nýfrjálshyggju og yfirráðastefnu stórfyrirtækja.

Alls staðar þar sem skuldir þjóða hafa vaxið þeim yfir höfuð er sagan sú sama: Almenningur neyðist til að borga skuldir einræðisherra, auðmanna og stríðsherra. Nánast öll lönd á suðurhveli jarðar hafa lent í sambærilegum vandræðum og Ísland, venjulega í kjölfar þess að efnahagskerfi nýfrjálshyggjunnar var troðið upp á þau. Víðast hvar átti það sér stað með skilyrtum lánum frá Alþjóðagjaldeyris- sjóðnum og ráðleggingum „sérfræðinga“ en sums staðar var það gert á blóðugri hátt.

Hinn ríkari hluti heims hefur hingað til nýtt sér þann valdamismun sem er ávallt til staðar milli þeirra sem eiga peninga og þeirra sem eiga þá ekki til þess að móta efnahagskerfi fátækari landi í sinn eigin hag. Ísland tilheyrir (eða tilheyrði) þeim hluta heimsins sem hagnaðist á ójöfnum viðskiptaháttum milli ríkra og fátækra landa. Þegar ójafnar leikreglur milli ríkra og fátækra koma svo í bakið á okkur vælum við endalaust yfir því að það sé „ekki verið að gera neitt fyrir okkur“ í stað þess að gera eitthvað í því að breyta kerfinu.

Auðvitað er ömurlegt að almenningur þurfi að borga skuldir útrásarfíflanna, auðvitað er niðurskurður ömurlegur en svona virkar heimurinn gott fólk. Svona virkar kapítalismi, svona virkar nýfrjálshyggja, svona virkar AGS, svona virka stórfyrirtæki, bankar, ríkisstjórnir, lögin. Svona virkar EES og líka ESB. Ef við ætlum okkur að gera eitthvað í þessu er ekki nóg að væla bara um það „að ríkisstjórnin sé ekki að gera neitt fyrir heimilin og fyrirtækin í landinu“ heldur þurfum við að breyta heiminum eins og hann leggur sig. Við þurfum að horfa lengra en að næsta húsnæðisskuldabréfi og bílaláni og líta á veröldina í kring um okkur. Við þurfum að horfa á alþjóðlega baráttu fólks sem hefur verið að vinna þrautarlaust að því í fjöldamörg ár að breyta heiminum og við þurfum að taka þátt í henni.

1. Hver er tilgangur Svartsokku?
2. Hvers vegna er Svartsokka nafnlaus?
3. Eru þetta ekki bara klikkaðir anarkistar?
4. Líta anarkistar ekki allir eins út og klæða sig eins?
5. Af hverju fáið þið ykkur ekki vinnu eins og annað fólk?
6. Farið þið einhvern tímann í bað?
7. Eruð þið ekki bara bitrar tjétlingar með loðnar píkur?
8. Umorðun spurningar: eruð þið femínistar?
9. Eruð þið skyrslettandi brjálæðingar?
10. Hvers konar aðgerðir vill Svartsokka sjá?
11. Bylting – hvers lags bylting?

1. Hver er tilgangur Svartsokku?

Svartsokku er ætlað að vera mótvægi við hlutdræga fréttamennsku flestra fjölmiðla. Að sama skapi er Svartsokka einnig hlutdræg. Hinn raunverulega sannleika er hægt að túlka á mismunandi hátt eftir því hverra hagsmuna er gætt. Þegar fjölmiðlar eru reknir af fjármagnseigendum og eru í samkeppni á markaði er öruggt að þeir birta ekki fréttir eða umfjöllun sem koma eigendum miðilsins illa eða ógna hefðbundnum gildum. Þetta vill Svartsokka vega upp með því að birta hina hliðina á málinu, þar sem hennar hagsmunir liggja eingöngu í réttlátara samfélagi, en ekki í gróða.

Svartsokka mun svara út frá sinni eigin sannfæringu og þau svör endurspegla það gildismat sem hún hefur.

2. Hvers vegna er Svartsokka nafnlaus?

- í fyrsta lagi er Svartsokka vefsíða en ekki einstaklingar. Þeir sem skrifa á sokku sjá ekki ástæðu til þess að skrifa nafn sitt við hverja þá setningu er ratar úr þeirra fingrum.

- í öðru lagi er tilgangur hennar að koma á framfæri vissum hugmyndum en ekki einstaklingum. Tilgangurinn er ekki að eigna sér höfundarrétt á þessum hugmyndum, þar sem þær eru fæstar upprunnar í hugarfóstri sokkunnar, né heldur að reyna að upphefja einstaklinginn með hugsanlegri orðsnilld eða speki.

- í þriðja lagi er tilgangur nafnleysisins að sýna samstöðu með þeim hugmyndarsystrum okkar og -bræðrum sem fylgt hafa hefð nafnleysisins. Nafnleysi þeirra er ekki val, heldur nauðsyn, vegna ofsókna sem róttækt fólk hefur oft á tíðum orðið fyrir. Nafnleysi fyrir suma getur skilið á milli feigs og ófeigs. Þó Svartsokka verði seint dregin fyrir aftökusveit vegna skoðana sinna þá finnst henni nafnleysishefðin eiga rétt á sér, einmitt til að sýna þeim virðingu sem lent hafa í því.

- í fjórða lagi er Svartsokka höll undir vissa tegund femínisma sem á tímabili var mótfallinn þeirri hefð feðraveldisins að troða nafni sínu að alls staðar til þess að sýna fram á eigin snilli. Þessi andstaða stafaði þó ef til vill fremur af því að ekki var hlustað á rök kvenna ef þær skrifuðu undir eigin nafni og notuðu því fremur karlmannsnöfn eða engin nöfn til að koma skoðunum sínum á framfæri. Þetta sýnir þó líka fram á það að við hlustum á suma en ekki aðra, allt eftir því hversu mikið vald sá hefur er talar.

Þar sem Svartsokka er hins vegar mótfallin einhverri miðstýringu um það hvort og hvernig fólk skrifi undir nafni er þeim sem senda inn greinar frjálst að gera það undir eigin nafni, gælunafni, fölsku nafni, skammstöfun, án nafns, með netfangi eða án þess. Með öðrum orðum þá mun Svartsokka ekki hafna innsendum greinum nema þær feli í sér hvatningu til kynjamisréttis, rasisma, neysluhyggju, eyðileggingar umhverfisins eða annars ósóma.

3. Eru þetta ekki bara klikkaðir anarkistar?

Já og nei. Svartsokka hefur ýmsar skoðanir, sumar þeirra geta flokkast undir anarkisma, aðrar gera það ekki að öllu leyti. Hún áskilur sér rétt til þess að vera óviss, skipta um skoðun, hugsa málin og halda fram fleirum en einu sjónarmiði. Að því leyti er hún frábrugðin flokkslýðræðisbullum sem velja sér fyrst flokk og aðlaga svo skoðanir sínar flokknum. En hvort sem Svartsokka er anarkisti eða ekki vill hún benda á að í umræðunni er mikill misskilningur í gangi um hvað anarkistar eru eða fyrir hvað þeir standa. Hér er ágætis útskýring á anarkisma: http://andspyrna.org/anarkismi.php. (Þó er Svartsokka ekki fullkomlega sammála öllu sem þarna stendur, enda túlkar hún anarkisma með sínum hætti).

Varðandi klikkunina þykir Svartsokku heimurinn klikkaðri en hún.

4. Líta anarkistar ekki allir eins út og klæða sig eins?

Anarkistar eru oft álitnir pönkaralegir í útliti og er sett samasem merki þar á milli. Það er hins vegar bæði einfaldandi og villandi. Anarkistar eru ólíkir innbyrðis og ekki eru allir tattúveraðir hettupeysuklæddir karlmenn anarkistar. Hins vegar er það svo, eins og með alla aðra hópa að fólk velur sér ef til vill svipaðan klæðnað og það fólk sem það umgengst mest. Anarkistar sem eiga anarkistavini fara því ef til vill ósjálfrátt að verða keimlíkir í útliti. Fyrir utanaðkomandi virðast anarkistar jafnvel furðulegir útlits. Það hugsar þó ekki út í það að manneskjan sem stendur við hlið þess og lítur nákvæmlega eins út og það gæti allt eins líka verið anarkisti án þess að bera það eitthvað sérstaklega utan á sér. Í augum Svartsokku er einkennisklæðnaður jakkafatagaura mun skrítnari og einsleitnari en klæðnaður anarkista verður nokkurn tímann.

5. Af hverju fáið þið ykkur ekki vinnu eins og annað fólk?

„Þeir, sem núið er um nasir að vera latir eru líka sjaldnast fullkomlega aðgerðarlausir heldur aðhafast annað en það sem fólki í umhverfinu þóknast. Þeir hafa þannig ef til vill önnur markmið, raða því sem skiptir og skiptir ekki máli með öðrum hætti en aðrir.“ Vísindavefurinn

NEI skrifaði einnig grein þar sem ítarlega er greint frá kostum letinnar fram yfir framkvæmdagleði.

6. Farið þið einhvern tímann í bað?

Nei, Svartsokka fer ekki í bað því hún er eingöngu til á stafrænu formi. Móðir hennar hefur reynt að baða hana nokkrum sinnum með hörmulegum afleiðingum.

7. Eruð þið ekki bara bitrar tjétlingar með loðnar píkur?

Jú vissulega, en á sama tíma er Svartsokka loðinn karlpungur, kynlaus og súpersexjúal, sam-og gagnkynhneigð og hárlaus api á rannsóknarstofu.

8. Umorðun spurningar: eruð þið femínistar?

Svartsokka skilgreinir sjálfa sig út frá hugmyndum sínum um anarkó-femínisma. Rétt eins og anarkismi eru til margar tegundir femínisma. Ef eitthvað er þá er femínismi enn fjölbreytilegri hugmyndafræði. Sá femínismi sem Svartsokka aðhyllist hefur oft verið nefndur róttækur femínismi og felur í sér þá trú að til þess að afnema kynjamisrétti sé nauðsynlegt að gerbylta öllum þáttum samfélagsins. Femínismi er að mörgu leyti erfiðari hugmyndafræði en anarkismi því í honum felst sá misskilningur að honum sé einungis beitt af konum gegn körlum og til þess að konur öðlist bita af því valdi sem karlmenn hafa að öllu jöfnu.

Róttækur femínismi felur í sér þá trú að í samfélaginu sé nánast alls staðar að finna valdatengsl. Þessi valdatengsl er ekki síst að finna inni í höfðum okkar. Eina leiðin til þess að uppræta þessa valdbeitingu (sem við beitum okkur gjarnan sjálf) er að læra að sjá þessi valdatengsl. Fólk bregst hins vegar oft ókvæða við þegar þeim er bent á þau – því af einhverjum orsökum virðist það okkur ósjálfrátt að viðhalda samfélagsskipaninni, hversu rotin sem hún er. Róttækur femínismi felur í sér þá trú að þessi valdatengsl séu alveg jafn slæm og hamlandi fyrir karlmenn og konur, því sé ekkert því til fyrirstöðu að bæði kynin vinni að því að afnema þau.

Varðandi anarkó-femínisma Svartsokku aðhyllist hún þá trú að rótttækur femínismi og anarkismi aðhyllist gjarnan sambærileg baráttumál, þ.e afnám valdníðslu í hvaða formi sem er, lárétta ákvarðanatöku í stað lóðrétts valds, samvinnu í stað samkeppni og áherslu á hæfileika einstaklinga en þó án sérstakar upphafningar eins yfir annan. Áhrif anarkisma og róttæks femínisma hvort á annað geta heldur ekki verið slitin í sundur. Sumir róttækir femínistar álíta anarkisma vera „kvenlega“ hugmyndafræði á meðan „hírarkía“ eða valdapíramídi sé „karllæg“ hugmyndafræði. Svartsokka setur þó spurningarmerki við þessa skiptingu í karl – og kvenlegt.

9. Eruð þið skyrslettandi brjálæðingar?

Eins og áður sagði, og enn og aftur, þá er Svartsokka vefsíða en ekki einstaklingur. Hún vill hvetja til aðgerða og byltinga fremur en eingöngu til skrifta. Á sama tíma er það nákvæmlega það eina sem hún getur gert sem aðgerðarsinni vegna þess að hún hefur ekki hendur, né fætur, né munn. Því er Svartsokka í eðli sínu hræsnari. En grundvöll allra aðgerða og byltinga hlýtur að vera að finna í hugmyndum, upplýsingum, rökum og spurningum. Þetta er það sem Svartsokka leggur til sem aðgerðarsinni. Grundvöllur alls andófs hlýtur að liggja í spurningunni: „Af hverju?“ Ef við spyrjum okkar á hverjum einasta degi AF HVERJU? þá hljótum við fyrr eða síðar að gerast andófsfólk, rótttæklingar, anarkistar, femínistar eða byltingarsinnar því við finnum svo oft að svarið við þessari spurningu er „afþvíbara“ eða „afþvíþettahefuralltafveriðsvona“ eða „afþvíþaðerekkerthægtaðgeraneittöðruvísi“.

10. Hvers konar aðgerðir vill Svartsokka sjá?

Svartsokka getur ekki sagt neinum öðrum hvað hann/hún á að gera, hún getur einungis bent fólki á að reyna að gera eitthvað eftir sinni bestu sannfæringu. Hún mælir einnig með aðgerðum í hópum, því þá getur hópurinn bæði bætt við hugmyndum og bent á hvað má betur fara. Hver og einn verður hins vegar að hugsa út frá sjálfum /sjálfri sér: Hvað get ég gert? Öll höfum við mismunandi hæfileika og aðstæður. Oft er það eina sem þarf að öðlast trú á möguleikanum til breytinga, sem oft krefst hugarfarsbreytingar sjálfs síns.

Fyrsta skrefið getur verið að læra að greina vald. Greining valds er í rauninni mjög einföld í framkvæmd og krefst einvörðungu stanslausar notkunar AFHVERJU spurningarinnar sem frá var greint hér að ofan. Að því loknu er hægt að hugsa upp leiðir til þess að brjóta niður valdið neiti maður að samþykkja valdbeitinguna. Nauðsynlegt er að meta hvað hentar aðstæðunum. Mun borgaraleg óhlýðni vera hentug? Mun gera gagn að haga sér ekki eftir samfélagslegum normum? Hjálpar það að benda öðrum á valdið? Er rótttækari aðgerða þörf?

11. Bylting – hvers lags bylting?

Hér hefur Svartsokka talað fyrir byltingu. Með orðinu byltingu sjá flestir fyrir sér sósíalíska byltingu líkt og í Sovétríkjunum sálugu eða á Kúbu, þar sem fúlskeggjaðir skæruliðar velta úr sessi þáverandi yfirvöldum og taka yfir með fyrirfram ákveðnu þjóðskipulagi. Færri gera sér ef til vill grein fyrir því að heimurinn allur er fórnarlamb byltingar sem átti sér stað yfir tiltölulega langt tímabil. Vegna þess hversu hægt hún gerðist og að fyrir flesta var ofbeldið sem í henni fólst hulið, var þessi bylting mörgum ósýnileg. Ofbeldi byltingarinnar hefur verið kallað ýmsum nöfnum en er einna augljósast í stríðinu gegn hryðjuverkum. Undir þeim formerkjum að verið sé að berjast gegn hryðjuverkum má réttlæta allt ofbeldi. Ofbeldi þessarar byltingar er þó svo víðtækt og alltumlykjandi að við gerum okkur ekki alltaf grein fyrir því af hverju það stafar. Þetta ofbeldi er að finna í eyðileggingu náttúrunnar, í afleiðingum klámvæðingarinnar, í samfélagslegu niðurbroti víða um heim, í nauðungarvinnu, vændi og eiturlyfjastríðum. Þessa byltingu má kenna við kapítalisma, nýfrjálshyggju, peningagræðgi eða spillingu, það skiptir ekki máli hvað hún heitir – en hún er til staðar.

Sú anarkíska bylting (eða gagnbylting gagnbyltingarinnar) sem Svartsokka talar fyrir felur það í sér að það er ekki hægt að gera sér grein fyrir því fyrirfram hvernig samfélagið verður eftir á, það myndi aldrei spretta fram sem fullsköpuð útópía heldur yrði það í sífelldri þróun og endursköpun. Í raun má segja að byltingin sjálf, vegferðin, í átt að fyrirmyndarsamfélaginu sé markmiðið, en ekki fyrirmyndarsamfélagið sjálft sem slíkt. Það sem þarf að breytast er fyrst og fremst hugsunarháttur fólks, við verðum að fara að hugsa meira út frá heildinni en aðeins okkur sjálfum.

Ef við leitumst við að bylta samfélaginu út frá hugmyndafræði einnar manneskju, hvort sem það er hugmyndafræði Karl Marx eða Milton Friedman, þá mun það samfélag verða gallað vegna þess að hugsun hvers einstaklings getur aldrei orðið fullkomin og gallalaus. Með því að vinna saman minnka líkurnar á þessum göllum, vegna þess að betur sjá augu en auga.

Nú hugsa kaldhæðnisraddirnar; en þetta mun aldrei takast, það sem hentar einum hentar ekki öllum og hagsmunir manna fara aldrei saman. Það er þá miðað við að allir muni alltaf hugsa út frá sjálfum sér en ekki út frá því hvað kemur heildinni berst. Þess vegna er hugarfarsbreytingin fyrsta skrefið.

Svartsokka vill í þessu samhengi taka sér í munn setningu frá Crimethinc:

Ef við gerum ekki byltinguna skemmtilega mun samfélagið sem upp úr henni rís verða leiðinlegt.

Síðastliðið ár hefur beinum aðgerðum fjölgað til muna og fleiri eru tilbúnir að beita líkömum sínum til að stöðva framkvæmdir, fundi og umferð í þágu málstaðarins. Þessi aukning hefur haft afdrifaríkar afleiðingar fyrir íslenskt aðgerðastarf sem er mun sýnilegra en áður, hefur meiri slagkraft og er að mörgu leyti líklegra til að leiða til breytinga en fyrr. Aktívismi er orðinn stór hluti af sjálfsmynd og lífsstíl sífellt fleiri einstaklinga. Í kjölfarið virðist sem hugtakið aktívisti eða aðgerðasinni hafi tekið á sig nýja merkingu og skírskoti nú eingöngu til þeirra sem grípa til beinna aðgerða og/eða borgaralegrar óhlýðni.

Fjölmiðlar nota nú orðið aðgerðasinni, að því er virðist, yfir ákveðinn hóp einstaklinga sem hefur verið áberandi með sínum beinu aðgerðum. En þeir sem stunda beinar aðgerðir virðast einnig sumir vera farnir að skilgreina hugtakið á svipaðan hátt. Þ.e. að aktívistar og aðgerðasinnar séu þeir einir sem stundi beinar aðgerðir og borgaralega óhlýðni. Þeir sem grípi til annars konar meðala í baráttu sinni (skrifi bréf eða greinar, búi til tónlist eða kvikmyndir eða einfaldlega taki þátt í mótmælastöðum) teljist ekki til aktívista eða aðgerðasinna.

Þessi skilgreining er jafn góð og gild og hver önnur en vekur þó upp spurningar þegar kemur að því að skilgreina baráttu gegn valdi sem hefur ekkert andlit, engar stofnanir og enga fulltrúa, aðra en mig og þig. Hér er átt við þá baráttu sem hinsegin fólk á Íslandi stendur frammi fyrir í dag. Lagalegu jafnrétti hefur verið komið á en framundan er gríðarlöng og erfið barátta við að breyta ríkjandi hugarfari sem gerir gagnkynhneigð að viðmiði í samfélaginu og leitast við að endurskapa alla í sinni mynd til að afhjúpa ekki þá staðreynd að gagnkynhneigð er ekki hið eina “náttúrulega ástand”.

Hið gagnkynhneigða forræði gegnsýrir samfélagið og þess gætir jafnt meðal gagnkynhneigðra, tvíkynhneigðra, samkynhneigðra og transgender fólks. Það holdgerist ekki í ákveðnum stofnunum eða fyrirtækjum sem hægt er að beina spjótunum gegn. Þetta óvinaleysi er einmitt helsta vandamál baráttufólksins því andstæðingurinn hefur ekkert andlit. Vilji baráttufólk beita beinum aðgerðum þá vaknar upp spurningin, gegn hverjum á að beina þeim? Við hvað á að hlekkja sig? Til hvers að stöðva umferð? Hverjum á að meina aðgang og að hverju? Ekki svo að skilja að beinar aðgerðir séu hér afskrifaðar sem óviðeigandi eða ónothæfar fyrir baráttu hinsegin fólks. Hins vegar krefst beiting þeirra þess að ofangreindum spurningum (og mörgum fleiri) sé svarað að vel yfirlögðu ráði til þess að aðgerðirnar reynist ekki óskiljanlegar þeim, hvers hugarfari þeim er ætlað að breyta. Í augnablikinu er því lítið sem kallar á slíkar aðferðir umfram aðrar. Þvert á móti, þá er ýmislegt sem kallar á greinaskrif, kvikmyndagerð o.fl. á meðan beinar aðgerðir reynast ekki eins augljós kostur.

Vonandi á það eftir að breytast en í millitíðinni vaknar upp sú spurning hvort baráttufólk fyrir réttindum hinsegin fólks geti ekki hlotið titilinn aðgerðasinni eða aktívisti nema þau grípi til beinna aðgerða? Í hugum hinsegin aktívista er svarið einfaldlega “auðvitað” en hjá öðrum fer svarið eftir því hversu fastheldnir viðkomandi eru á skilgreiningar. Þessi spurning er sérdeilis áhugaverð þegar litið er til þess að fastheldnin getur hæglega snúið baráttunni gegn hvers kyns valdi upp í andhverfu sína.

Barátta hinsegin fólks fyrir tilveru á eigin forsendum, þ.e. baráttan gegn regluveldi gagnkynhneigðar, er fyrst og fremst barátta gegn valdi, á svipaðan hátt og barátta femínista gegn feðraveldinu. Regluveldi gagnkynhneigðarinnar leitast við að jaðra alla sem ekki falla að norminu, eða þá að endurskapa þá í eigin mynd. Það reynir þannig að þagga niður í þeim röddum sem krefjast þess að litið sé gagnrýnið á stoðir þess og grafið sé undan þeirri hugmynd að gagnkynhneigð sé hið eina eðlilega ástand. Hin lagalega barátta er að baki og hinn stofnanagerði óvinur, ríkið, úr sögunni. Þar með er slagkrafturinn að mörgu leyti uppurinn því ekki er lengur hægt að benda á einhvern ákveðinn óvin því sá hvílir innra með okkur öllum og birtist sem regluveldi gagnkynhneigðarinnar. Fyrsta skrefið er því ekki að beina spjótunum í áttina að óvininum heldur einfaldlega að sannfæra jafnt hinsegin sem gagnkynhneigt fólk um að um raunverulegt vandamál sé að ræða. Svo mikil eru hreðjatök hins gagnkynhneigða regluveldis.

En hvað gerist þá þegar aktívismi er skilgreindur þröngt? Jú, baráttufólk fyrir hinsegin tilveru á hinsegin forsendum er þar með svipt róttækri aktívistasjálfsmynd og gert útlægt úr hópi aktívista, reynist baráttumálin þess eðlis að beinar aðgerðir eða borgaraleg óhlýðni séu ekki í forgrunni. Þannig er í raun verið að gjaldfella baráttuna sem lobbíisma þótt markmiðið sé róttæk breyting á hugarfari og samfélagsviðmiðum. Þessi örlög hinsegin aktívisma minna óneitanlega á regluveldi gagnkynhneigðarinnar sem beitir jöðrun og innlimun til að þagga niður í þeim sem ógna viðhaldi þess. Þannig má færa rök fyrir því að það sé hluti af þögguninni að neita hinsegin baráttufólki um tilkall til raunverulegrar, rótækrar aktívistasjálfsmyndar. Og í framhaldinu þarf að spyrja, getur verið að viðleitnin til að skilgreina aktívisma þröngt styðji við valdið, sem í þessu tilfelli birtist sem heterónormatívismi? Getur verið að þeir sem vilji takmarka hugtökin aktívisti og aðgerðasinni við þá sem grípa til beinna aðgerða og borgaralegar óhlýðni séu þar með að leggja lóð sín á vogarskálar þess valds sem aðgerðirnar beinast gegn?

Höfundur: Íris Ellenberger (iris1(hjá)hi.is)

Í hverju sem er, skólum, leik, starfi eða spurningarkönnunum erum við kröfð um það að við skilgreinum kyn okkar í karl (1) eða konu (2). Möguleikarnir á annarri skilgreiningu eru engir.

Í hugum margra er það aðlaðandi hugmynd að kynin séu ólík og líffræðilegur munur leiði af sér mjög mismunandi persónuleika sem bæti hvort annað upp. En veruleikinn er ekki svona einfaldur fyrir alla og fyrir marga eru þessir tveir flokkar mjög hamlandi. Við fæðumst vissulega með einhvers konar kynfæri, sem oftast nær eru látin ákvarða hvaða kyni við tilheyrum. Þetta er kallað líffræðilegt kyn (sex) en félagslegt kyn (kyngervi/ gender) er hins vegar það hlutverk sem við lærum smám saman að sé „rétt“ í samræmi við hvaða kyni við tilheyrum. Fjölmargir neita að láta troða sér inn í mót kyngervisins af pólitískum, sálrænum eða tilfinningalegum ástæðum. Sumir þeirra sem ekki falla inn í annan hvorn kynjaflokkinn hafa þó ekki þetta val.

Á hverju ári fæðast nýburar sem læknar eiga í erfiðleikum með að skilgreina hvoru kyninu þeir tilheyra. Oftast er það einn einstaklingur af hverjum 2000. Venjulega taka læknar ákvörðun um hvort einstaklingar fari í aðgerð til að breyta kynfærum þeirra í annað hvort kynið. Rökin sem eru notuð eru félagsleg en ekki læknisfræðileg, þ.e að það skerði félagsleg lífsgæði þessa fólks að falla ekki í annan hvorn flokkinn. Ekki er þó horft til ýmissa annarra lífsgæða áður en ákvörðun er tekin um hvoru kyninu einstaklingurinn á að tilheyra, til að mynda er ánægja þessa fólks af kynlífi oft skert í kjölfar aðgerðarinnar. Það er þó talið lítil fórn á altari normsins.

Caster Semanya er ein þeirra einstaklinga sem er skilgreind sem stúlka, en sökum þess að sumir eiginleikar hennar eru ekki álitnir nógu „kvenlegir“, hefur sá orðrómur komið upp að hún sé með erfðaeiginleika beggja kynja. Þessar fréttir hafa ekki verið staðfestar en það sem er talið skjóta stoðum undir það að ekki sé um „fullkomna konu“ að ræða er að Caster er með djúpa rödd, vöðvamikil og hefur ekki verið þekkt fyrir að ganga í kjólum. Að sjálfsögðu er kona ekki alvörukona nema hún gangi um í kjólum og háhæluðum skóm. Vafalaust væri auðveldara fyrir lækna að ákveða hvaða kyni við tilheyrðum ef aðeins við myndum fæðast í kjól eða buxum.

Það sem fólk hefur einna helst áhyggjur af er að hið „of háa“ testósterónmagn Caster hafi haft úrslitaáhrif í þá veru að hún vann 800 metra hlaup um daginn því testósterón er að sjálfsögðu það eina sem gerir manneskju hraðskreiða. En fyrst 1 af hverjum 2000 fæðast með einkenni beggja kynja (90 % af þeim er breytt í stelpur) og enn fleiri konur hafa náttúrulega hátt testósterónmagn án þess að það sjáist á þeim, hvernig stendur þá á því að þessar konur einoka ekki verðlaunasætin á ólympíuleikum og öðrum þjóðrembingsmótum?

Skiptingar í konur og karla og hvað telst kvenlegt og karlmannlegt er afskaplega hamlandi fyrir marga enda er „þriðja kynið“ viðurkennt víða í heiminum, sem er þá flokkur fyrir þá einstaklinga sem finnst þeir/þær ekki passa inn í hefðbundna kynjaflokka. Hvort sem við erum konur, karlar, „kvenlegir“ karlar, „karlmannlegar“ konur, lesbíur, hommar, tvíkynhneigð, transfólk, androgyni, bakla, kathoey, hijra, Ła’mana, winkte, hwamee, alyhaa eða eitthvað allt annað þá erum við fyrst og fremst manneskjur og eigum það skilið að það sé komið fram við okkur af virðingu.

Athugasemdakerfi hafa gert mikinn óskunda á Íslandi síðustu ár. Ekki vegna þess að margir hafa orðið fyrir árásum heldur því það gefur fólki færi á því að koma sínum skoðunum á framfæri hvar sem er án þess að þurfa að styðja þær í verki. Fólk virðist dirfast þess að hanga á Smettisbókinni allan liðlangan daginn þegar yfirmenn krefjast þess að þeir vinni að skapandi störfum eins fara yfir lagerstöðu fyrirtækisins, sannfæri fólk um yfirdráttarfagnaðarerindið eða annan óbjóð sem fyrirfinnst í atvinnustarfsemi nýfrjálshyggjunnar. Svartsokka hefur þó mikla samúð með þessum einstaklingum því þeir hafa engan samastað fyrir skoðanir sínar. Varla fær þetta fólk leyfi úr vinnunni á miðjum degi til þess að slátra þeirri siðmenningu sem kom þeim þangað upphaflega. Það virðist vera borin von fyrir þessa þræla að láta heyra í sér annars staðar en á bloggsíðum og kommentkerfum fjölmiðla.

Svartsokka vil endilega koma á framfæri rödd þeirra sem hafa eitthvað til málanna að leggja og hvetur lesendur til að senda inn texta í lesendabréfið sem hægt er að skoða hér.

Netfangið er svartsokka (hjá) svartsokka.org

Aktívistar í Palestínu tóku sig til sl. mánudag og rifu hluta af aðskilnaðarmúrsins sem byggður hefur verið milli Ísraels og Vesturbakkans í Palestínu. Um 150 manns tóku þátt í aðgerðinni. Múrinn var rifinn nálægt borginni Ramallah. Eftir stutt átök milli ísraelskra hermanna og aðgerðasinnanna náði herinn að dreifa hópnum með táragasi.

Mánudagurinn markaði upphaf samstöðuviku gegn aðskilnaðarmúrnum, sem er enn ein til raun Ísraela til að einangra palestínsku þjóðina og gera líf Palestínumanna illmögulegt. Víða lokar múrinn á möguleika fólks til að sjá sér farboða, þar sem mikið af ræktarlandi í Palestínu lendir hinum megin við múrinn. Múrinn er því notaður til þess að taka enn meira landsvæði af Palestínumönnum, en þess má geta að á milli hans og ísraelsku landamæranna eru um einn tíundi alls lands á Vesturbakkanum og um 35.000 Palestínumenn búa „vitlausu megin“ við múrinn, það er í einhvers konar einskis manns landi á milli hans og ísraelsku landamæranna. Stærð landsins sem lendir Ísraelsmegin við múrinn segir heldur ekki alla söguna því oft er um gott ræktunarland að ræða og landið er tekið með hagsmuni ísraelskra landtökubyggða í huga.

Aðskilnaðarmúrinn var byggður undir því yfirskini að vera „öryggisráðstöfun“, með það að leiðarljósi að loka meinta hryðjuverkamenn öðrum megin múrsins. Hann er því einstaklega augljóst dæmi um þær aðferðir sem stjórnvöld grípa til í þeim tilgangi að tryggja „öryggi“, en það er að loka fólk frá hvoru öðru, svelta það, einangra og koma í veg fyrir að nokkurs konar samræður eða samstaða geti átt sér stað. Í stað þess að reyna að stuðla að betri aðstæðum fólks og gera því kleift að lifa mannsæmandi lífi er allt gert til þess að sundra því með hræðlsuáróðri og lygum. Það versta sem við getum gert er að trúa lygunum og hræðast það fólk sem reiðist yfir ranglæti og heimsku. SAMSTAÐA GEGN AÐSKILNAÐARMÚRNUM!

Hér má sjá myndband af aðgerðinni á mánudaginn:

En hvers vegna eru stúdentar að berjast gegn markaðsvæðingu menntunar? Er ekki bara fínt að einhver fyrirtæki séu tilbúin til að borga fyrir fína skjávarpa og upphituð strætóskýli?

Hér á landi hefur lítil gagnrýnin umræða farið fram um markaðsvæðingu menntunar. Það er kannski ekki síst vegna þess að það er svo góðri dúsu stungið upp í fólk þegar kemur að henni; með markaðsvæðingu er hægt að kenna fleiri kúrsa, við fáum ódýran bjór, það eru flottari fyrirlestrarsalir til staðar, nemendafélögin hafa efni á strippurum í partíin, rassinn frýs ekki af okkur meðan við bíðum eftir strætó, við verðum öll heilalausar bikkjur.

En hvað kostar markaðsvæðingin stóran hluta af gagnrýnni hugsun? Hvernig eiga kennarar að gagnrýna stórfyrirtæki ef þau borga launin þeirra? Hvernig er hægt að ástunda gagnrýna hugsun gegn aðilum sem styrkja menntunina sem á að ýta undir þessa gagnrýni? Hvernig geta stúdentar gagnrýnt mannréttindabrot Rio Tinto á sama tíma og stúdentablaðið tekur við styrkjum frá því? Hvernig geta stúdentar auglýst Goldfinger^[1] og á sama tíma gagnrýnt sölu á mannslíkömum? Geta kennarar fengið launaávísun sína frá Landsvirkjun og fjallað um fyrirtækið á hlutlausan eða gagnrýninn hátt?

Það eru nánast allir sammála um það að eigendur fjölmiðla hafi áhrif á það hvernig fréttaflutningur er framkvæmdur. Hvernig geta nemendur og stúdentaráð gleypt við því að markaðsvæðing innan háskólans geti ekki haft áhrif á það hvernig menntun við fáum – og þar af leiðandi á hvernig við hugsum?

Dæmi um andóf gegn markaðsvæðingu innan HÍ:

^[1] Auglýsingar frá Goldfinger hafa á undanförnum árum birst í blöðum nokkurra nemendafélaga við HÍ.

Verkamenn í báxítnámunum í Fria í Guineu fóru í verkfall á síðasta ári til að mótmæla slæmum vinnuaðstæðum.

Í Fréttablaðinu sl. laugardag tjáði Gylfi Arnbjörnsson, sem ku víst vera kjörinn til þess að vera málsvari verkafólks, þá skoðun sína að nái álversframkvæmdir í Helguvík ekki fram að ganga muni fjárlög og þjóðhagsáætlun ríkisstjórnarinnar vera í uppnámi. Þetta er enn eitt dæmið um hræðsluáróðurinn sem dynur á okkur þess efnis að álver og önnur mengandi stóriðja sé eina leiðin til þess að bjarga efnahagnum og skapa störf.

Hvað í andskotanum eru fjárlög?

Orð líkt og fjárlög og þjóðhagsáætlun eru löng og flókin og fær mann til að finnast þessi atriði vera mikilvæg og þörf. Í raun eru þetta áætlanir, sem ríkisstjórnin setur fram út frá tilteknum forsendum á tilteknum tíma. Svartsokku þykir undarlegt að breytist þessar forsendur, eða séu mál könnuð til hlítar og að því loknu litin öðrum augum, geti ríkisstjórnin ekki endurskoðað áætlun sem hún setur sjálf fram^[1]. Til að mynda hefur komið fram eftir að ríkisstjórnin lýsti því yfir að haldið yrði áfram með álver í Helguvík, að ekki sé til nægileg orka á Suðvesturhorninu til að knýja álbræðsluna. Í því tilfelli mun því líklega verða leitað til Landsvirkjunar, sem vegna mikillar andstöðu almennings við álver var búin að setja fram áætlun um að virkja ekki meira fyrir slíka stóriðju. Má Landsvirkjun snúa baki við áætlunum en ekki stjórnvöld? Til viðbótar við þetta má nefna að Ísland er víst búið að gera áætlun um að losa ekki út meiri koltvísýring en orðið er, því ella brjóti það alþjóðlegar áætlanir um losun gróðurhúsalofttegunda. Er í lagi að brjóta þær áætlanir?

Til hvers er verkalýðsbarátta?

Þessi ummæli, og að því er virðist einarðleg afstaða formanns verkalýðssambands með atvinnurekendum og gegn fólki og náttúru, vekja upp spurningar Svartsokku um tilgang verkalýðsbaráttu nútímans á skeri líkt og þessu. Svartsokka hefur alla jafna frekar jákvæða afstöðu til verkalýðsbaráttu, enda er hún yfirlýstur andstæðingur arðráns og ójöfnuðar. Ósjaldan hefur hún fyllst reiði yfir afdrifum verkafólks sem víða er drepið fyrir það eitt að nýta sér rétt sinn til samkomu og krefjast betri vinnuaðstæðna. Því fyllist hún líka reiði yfir því að forystufólk verkalýðs hér á landi hugsi um það eitt að viðhalda óréttlátu kerfi þar sem hinir ríku græði á kostnað annarra, að hugsun þeirra nái ekki lengra en svo að koma efnahagslífinu aftur af stað til þess að við getum haldið áfram að keyra um á jeppum og vera með milljón á mánuði.

Landamæri loka okkur sýn

Ef verkalýðsforysta á Íslandi hefði einhvern tímann sest niður og lesið Kommúnistaávarpið, hefði hún fyrr eða síðar rekist á setninguna: „Öreigar allra landa sameinist!“, en það virðist hún ekki hafa gert, því þá væri afstaða hennar til stóriðju og heimskapítalisma líklega öðruvísi. Hvaða áhrif hefur stóriðja á Íslandi á hag verkafólks almennt, en ekki bara á Íslandi?

Meiri álbræðsla á Íslandi mun þýða meiri báxítvinnslu í löndum á borð við Ástralíu, Guineu og Jamaicu. Einn fimmti af ræktunarlandi á Jamaica er í eigu Báxítfyrirtækja og þar hefur báxítvinnsla eyðilagt stór landsvæði og gert fólki ókleift að rækta matvæli sér til lífsviðurværis. Því hefur fólk ekki aðra úrkosti en að vinna í báxítnámunum, þar sem það er á algjörum lágmarkslaunum. Þar hefur verkalýðsbarátta því miður farið í svipað far og hér, að öllu skipti að næla sér í bita af kökunni og viðhalda störfum, þó það feli í sér mengun og eyðileggingu landsins og mannlegs samfélags^[2].

Forsætisráðherra Jamaica hrósaði verkafólki nýlega fyrir að ná fram meti í báxítframleiðslu, eftir að Alcoa hótaði að leggja hana af. Þetta sagði hann bera vitni um dugnað jamaíkönsku þjóðarinnar^[3]. Hann tók það hins vegar ekki fram að þessu fólki væri ekki boðið upp á aðra úrkosti en þá að vinna í þessari verksmiðju, ella hefði það ekkert í sig og á, enga möguleika á að stunda ræktun matvæla því landið hefði verið tekið af þeim, né möguleika á að flytja úr landi, nema til að vera ólöglegir innflytjendur og vinna við bágar aðstæður annars staðar. Hvaða val hafði þetta fólk annað en að auka afköstin þó það þýði ekkert annað en meira arðrán?

Á Íslandi búum við (sem betur fer) ekki við aðstæður þar sem 20% ræktarlands er í eigu stórfyrirtækja, og víða er mögulegt ræktarland ekki nýtt. Er þar ekki að finna atvinnutækifæri? Á sama tíma og stórfyrirtæki fá ódýra raforku hækkar verðið á henni til grænmetisbænda. Ef mengandi stóriðja myndi borga meira fyrir raforkuna, en matvælaframleiðsla minna, myndi þá ekki skapast svigrúm fyrir atvinnusköpun? Við höfum aðra möguleika á að skapa störf sem fólk víða annars staðar, líkt og á Jamaica, hefur ekki.

Hættum að hugsa í lokuðum boxum stóriðju og landamæra!

Smelltu hér til að sækja Öskur! 4

Ríkisstjórn Bretlands hefur sett á fót verkefni til að koma í veg fyrir að ungir múslimar séu „lokkaðir“ inn í öfgatrú. Fréttir hafa hins vegar borist um að hinn raunverulegi tilgangur verkefnisins sé að fá starfsfólk félagsmiðstöðva og skóla til að njósna um skoðanir fólks. Höfundur skýrslu um efnið segir verkefnið ýta undir fordóma og ala á ótta gegn múslimum.

Verkefnið, sem nefnist Prevent (stytting á Preventing Violent Extremism programme) snýr að því að safna upplýsingum um fólk sem álitið er hafa „öfgafullar skoðanir“. Hvað það er að hafa öfgafullar skoðanir er ekki skilgreint af hálfu yfirvalda – en svo virðist sem það sé nóg að vera múslimi til að vera undir eftirliti. Verkefnið ýtir því undir fordóma  og ótta gagnvart þeim, samkvæmt nýlegri skýrslu um málið.

Fréttir herma að starfsmenn félagsmiðstöðva í London hafi verið undir þrýstingi frá lögreglunni um að láta í té upplýsingar um unga múslima, ella yrði dregið úr fjárframlögum til félagsmiðstöðvanna. Þessum upplýsingum átti að veita inn í miðlæga gagnagrunna lögreglunnar. Dæmi eru um að þeir starfsmenn sem neiti að taka þrátt í þessum persónunjósnum hafi orðið fyrir rógburði um að þeir styðji öfgamenn. Í öllum tilfellum voru þessir starfsmenn spurðir út í trúarskoðanir og pólitískar skoðanir þeirra sem þeir unnu með.

Dæmi um þær persónunjósnir sem hafa átt sér stað undir yfirskini Prevent verkefnisins ná allt frá upplýsingum um kynlífshegðun einstaklinga til trúnaðarupplýsinga úr geðheilsuverkefnum. Eitt dæmi hermir að nemandi sem sótti fyrirlestur um málefni Gaza var dæmdur sem „mögulegur öfgamaður“ og rannsakaður af stjórnvöldum í kjölfarið. Níu ára gamall drengur var einnig rannsakaður af stjórnvöldum og grunaður um „öfgamennsku“. Samkvæmt frétt Guardian var hann heilaþveginn (e. deprogrammed) í kjölfarið.

Innanríkisráðuneyti Bretlands heldur því fram að verkefnið snúist ekki um njósnir, heldur um það að „vernda viðkvæma einstaklinga og takast á við ástæður öfgamennsku“. Þessi verndun virðist snúa að því að taka út einstaklinga sem eru álitnir hafa róttækar skoðanir, njósna um þá og reyna að hafa áhrif á þá í þá veru að breyta þessum skoðunum þeirra til þess sem talið er “rétt” af breskum stjórnvöldum. Með þessu bendir ráðuneytið á að það sé ekki að stunda njósnir heldur einungis saklausan heilaþvott.

Á sama tíma er ekki tekist á við raunveruleg vandamál breskra múslima, sem felast í ýmsu mótlæti sem þeir verða fyrir. Dæmi um vandamál af þeim toga er að þurfa að kljást við meiri fátækt en aðrir Bretar auk hinna síendurteknu fordóma sem meðal annars birtast í ofangreindum persónunjósnum.

Meira um efnið:

Institute of Race Relation: Spooked: How not to prevent violent extremism

The Guardian: Government anti-terrorist strategy ‘spies’ on innocent

Al Jazeera: London denies UK Muslim spy charge

Án efa hafa margar þeirra stúlkna sem stunda vændi leiðst út í það vegna einhvers konar bágra félagslegra aðstæðna, en við skyldum hins vegar ekki yfirfæra eigið siðferðismat á alla aðra. Vafalaust kjósa sumar konar (já og karlmenn líka) að bjóða upp á kynlífsþjónustu af fúsum og frjálsum vilja og eygja oft mikla hagnaðarvon. Sumir kaupendur slíkrar þjónustu fengju ef til vill ekki notið neins kynlífs ef ekki væri boðið upp á þjónustu af þessu tagi. Tilraunir til að stjórna lífi borgaranna eru dæmdar til að mistakast og geta snúist upp í margfalt verri martraðir – líkt og þessi frétt færir okkur sanninn um.

Þrátt fyrir að Svartsokka geti tekið undir það að ekki sé rétt að ríkið stjórni lífi fólks gerir hún sér grein fyrir því (ólíkt frjálshyggjubloggurunum) að hegðun okkar er stjórnað af svo miklu fleiri þáttum en lögum og reglum. Vændi er eitt dæmi um slíkt, þar sem kynlífshegðun er stjórnað með peningaflæði og valdi þess sem hefur peninga milli handanna yfir þeim sem hafa þá ekki. Í bloggi frjálshyggjufélagsins er vísað í þessa frétt þar sem greiningardeild lögreglunnar lætur vanvirðingu sína fyrir vændiskonum og útlendingum í ljósi:

Í höfuðborgum nágrannalandanna hafa erlendar vændiskonur, sem leita viðskiptavina á götunni, valdið margvíslegum vanda á undanliðnum árum. Þar er um að ræða þaulskipulagða glæpastarfsemi sem erlendir glæpaflokkar halda einkum uppi, oft með aðstoð heimamanna …

Þarna er allri sökinni skellt á vændiskonurnar, sem valda svo miklum vanda með því að leita að viðskiptavinum, og á erlendu glæpaflokkana. Innlendu karlarnir sem leita uppi væniskonurnar  og halda uppi eftirspurninni eftir þeim valda hins vegar engum vanda.

Þessar fréttir eru dæmigerðar fyrir almenna umræðu um vændi sem ávallt beinist að vændiskonunni (eða karlinum) en aðeins sárasjaldan að kaupandanum. Þá sjaldan þegar athygli er beint að honum er það venjulega til að sýna fram á hvað honum sé mikil vorkunn, því hann fengi „ef til vill ekki notið neins kynlífs ef ekki væri boðið upp á þjónustu af þessu tagi“. Þetta gengur í berhögg við flestar rannsóknir sem gerðar hafa verið á vændi, sem sýna fram á að flestir kaupendur vændis séu giftir karlmenn^[1]. Snýst þetta þá ekki öðru fremur um vald? Óskorað og fullkomið vald yfir annarri manneskju sem byggt er á því að það er búið að borga fyrir notkun á henni?

Hvað er vændi?

Vændi er sú athöfn að stunda kynlíf gegn greiðslu og er því nátengt peningahagkerfinu. Því er oft haldið fram að vændi sé „elsta atvinnugrein“ konunnar, eins og það eitt og sér réttlæti tilvist þess. Svartsokka hefur hins vegar ástæðu til þess að halda að elsta atvinnugrein konunnar sé svokölluð „söfnun“, líkt og í hugtakinu „safnarar og veiðimenn“. Í flestum samfélögum sem byggja á söfnun og veiðimennsku sjá konur um að útvega meirihluta fæðunnar. Það sama á við um mörg samfélög sem stunda sjálfsþurftarbúskap. Konur eru því ekki háðar karlmönnum um að sjá fyrir sér í löndum þar sem aðgengi þeirra að landi er ekki hamlað. Með tilkomu eignarréttar á landi er það hins vegar yfirleitt svo að karlmennirnir eiga landið og þar af leiðandi geta þeir hamlað aðgengi kvenna að landi og fæðu. Til þess að geta fætt sig og börn sín geta konur því þurft að grípa til þess að selja eitthvað af því sem þær hafa, sem getur meðal annars verið möguleikinn á því að veita kynlífsþjónustu. Konur (og menn) þurfa því ekki að selja aðgang að líkömum sínum nema vegna þess að annar hluti mannkyns geta hamlað aðgengi þeirra að fæðu og öryggi.

Hvernig tengist vændi og frjálshyggja?

Í bókinni Global Sex^[2] kemur það fram að kynverund (sexuality) fólks hafi breyst í kjölfar frjáls fjármagnsflæðis. Með aukinni markaðshyggju hafi kynverund orðið eitt af þeim fyrirbærum sem hefur verið hlutgert og markaðsett.Í samfélögum sem byggjast á neysluhyggju og því að fullnægja öllum okkar minnstu þörfum og löngunum um leið og við finnum fyrir þeim, er kynferðisleg löngun að sjálfsögðu ein þeirra þarfa sem við viljum fá að upplifa um leið og við finnum fyrir henni. Hins vegar vill svo til að karlmenn sem hafa peninga milli handanna hafa möguleika á því að uppfylla þessa löngun með því að borga fyrir aðgengi að líkama annarrar manneskju, bæði kvenna og karla^[3]. Með frjálsu fjármagnsflæði og þeirri aukinnu efnahagslegu misskiptingu sem því fylgir hefur vændi víða aukist.

Vændi og valdamismunur heimshluta = erlend glæpagengi

Eins og sjá má í greiningu lögreglunnar er vændi alltaf einhverjum öðrum að kenna, aldrei „okkur“. Það að glæpagengin sem valda vændinu séu erlend firrir okkur ábyrgð og fjarlægir manneskjuna sem stundar það frá okkar raunveruleika. Kaup á vændi hljóta alltaf að byggjast á vissri afmennskun, því að álíta sig hafa leyfi til að gera það sem maður vill við aðra manneskju gegn því að borga fyrir það hlýtur að byggjast á því að maður ímyndi sér þá manneskju sem hlut.

Sumir eiga auðveldara með þessa afmennskun þegar seljandi vændisins er ekki af sama þjóðerni, talar ekki sama tungumál og lítur öðruvísi út. Þá eiga karlmenn til að mynda auðveldara með að fjarlægja sig veruleika þessarar manneskju, og á þá sækja síður hugsanir líkt og „hvað ef þetta væri dóttir þín?“ Þessvegna stunda sumir karlmenn vændi erlendis, en sömu menn myndu ekki gera það hér á landi. Það má til að mynda sjá í því að mörgum ungum strákum á Vesturlöndum finnst sjálfsagt og eðlilegt að fara til landa á borð við Taíland og borga fyrir kynlífsþjónustu, eitthvað sem þeim dytti ef til vill ekki í hug að gera heima hjá sér. Þar er valdamunur milli heimshluta farinn að spila inn í og réttlæta þessa athöfn og sumir halda því jafnvel fram að með því séu þeir að „hjálpa“ vændiskonunum út úr fátækt sinni, án þess að gera sér grein fyrir því að vændi í Suðaustur Asíu jókst gríðarlega í kjölfar frjáls fjármagnsflæðis og fjármálakreppu því fylgjandi – sömu þættir og þessir ungu drengir eru að græða á og gerir þeim kleift að ferðast til framandi landa á ódýran hátt.

Frjálst val eða þvingun?

Umræðan um vændi fer venjulega að snúast í hringi um sjálfa sig varðandi það hvort allar vændiskonur hafi það ömurlegt, eða hvort sumar hafi það ágætt og það réttlæti verknaðinn.Í rauninni snýst málið ekki allt um seljendur vændis, og hvort vændi sé val eða ekki, eða hvort allar hórur hafi það ömurlegt eða ekki, heldur um hvaða efnahagslegu og félagslegu aðstæður þurfi að vera til í samfélagi þannig að hluti fólks geti borgað fyrir afnot af öðrum einstaklingum samfélagsins.

Kaup og sala á fólki er því eina af birtingarmyndum markaðshyggju, þar sem allt er falt fyrir rétt verð. Hvort sem um er að ræða það að selja manneskju í ánauð fyrir lífstíð, eða kaupa sér aðgang að líkama annarar manneskju til þess að stunda á henni kynlíf eina kvöldstund, hlýtur að vera eitthvað rangt við það að hægt sé að stunda viðskipti með annað fólk.

Í síðustu viku voru þrír hælisleitendur sem búið höfðu hérlendis um skeið sendir til Grikklands. Flytja átti þann fjórða úr landi en hann neitaði að láta kúga sig til hlýðni við óréttlát lög og er enn í felum, eftir því sem Svartsokka best veit.

Ákvörðun um brottflutninginn var rökstudd með þeim hætti að það væri ekki andstætt lögum að senda mennina til þess lands sem þeir komu fyrst til, sem í þessu tilfelli er Grikkland. Fyrr í sumar var brottflutningi þessara manna frestað á meðan aðstæður hælisleitenda í Grikklandi voru skoðaðar. Í síðustu viku var sú ákvörðun svo tekin af dómsmálaráðfrú landsins að óhætt væri að senda mennina úr landi þar sem aðstæður í Grikklandi hefðu batnað. Svartsokku er ókunnugt um á hverju þessi ályktun er byggð.

Grikkland er þannig staðsett að þangað leita margir sem reyna að flýja aðstæður sínar með því að komast í hina víggirtu Evrópu, sem sendir þeim þau skilaboð að hún vilji ekkert með þá hafa. Grikkland er þekkt fyrir að vera eitt af þeim löndum sem veitir hlutfallslega fæstum hælisleitendum stöðu flóttamanns í Evrópu, eða 379 manns af 20.000 umsækjendum á síðasta ári. Aðstæður í Grikklandi hafa ennfremur verið gagnrýndar harkalega, meðal annars af flóttamannstofnun Sameinuðu þjóðanna. Á meðan mál þeirra sem koma til Grikklands eru könnuð, sem gert er í kerfi sem vart ræður við álagið, eru margir innflytjendanna og flóttamannanna geymdir í varðhaldsbúðum þar sem þeir fá ekki alltaf möguleika til útivistar, þar sem hreinlætisaðstæðum er ábótavant, og þar sem þeim er ekki veittur túlkur né lagaleg aðstoð (1).

Þeir flóttamenn sem ekki eru sendir í varðhaldsbúðir, eins og er líklega staðan hjá þeim sem sendir voru aftur til Grikklands í síðustu viku, eru þó ekki í mikið skárri aðstæðum þar sem þeir eru húsnæðislausir, peningalausir og gert ókleift að vinna. Þar til í sumar beið margra þeirra að búa í heimagerðum búðum, eins og þeim í Patras, en þær voru rýmdar og brunnu 19. júlí síðastliðinn. Í sama mánuði réðst lögreglan í aðrar flóttamannabúðir í suðurhluta Patras  og gerði hið sama. Mannréttindasamtök hafa gagnrýnt það að íbúum búðanna hafi ekki verið boðið upp á nein önnur úrræði og eru þeir því líklega enn á vergangi (2).

„Mismunum fólki – ekki löndum“

Ráðsfrú segir að ekki megi mismuna löndum með því að neita að senda hælisleitendur aftur til þeirra. En miðað við þann fjölda flóttamanna og innflytjenda sem bíður þess að fá landvistarleyfi í Grikklandi værum við líklega að gera yfirvöldum þar stóran greiða með því að bæta ekki fjórum manneskjum í endalausa biðröð mála sem bíða athugunar.

Ennfremur segir ráðsfrú að ef við sendum ekki þessa einstaklinga aftur til Grikklands sé Dyflinarsamkomulagið í uppnámi og þá um leið Schengen samkomulagið. Með þessu er hún að hræða almenning til þess að trúa því að taki Ísland við örfáum hælisleitendum séu stórir alþjóðlegir samningar í hættu. Dyflinarsamkomulagið byggist á því að það land sem fyrst tekur við flóttamönnum sé skyldugt til að leysa úr málum þeirra – öðrum löndum er því leyfilegt að senda flóttamenn aftur til þess lands, en það er ekkert sem segir að þau eigi að gera það, ella sé samkomulagið í uppnámi. Þetta samkomulag byggist á því að tryggja það að eitthvað land taki við flóttamönnum, að þeir séu ekki sendir frá einu landi til annars í eilífum vítahring. En hins vegar veldur þetta því að lönd eins og Grikkland og Ítalía lenda í því að taka við miklum meirihluta flóttamanna, án þess að ráða við það né hafa til þess pólitískan vilja. Lönd eins og Ísland getur hins vegar alltaf losað sig við alla ábyrgð því það er þannig staðsett að ólíklegt er að flóttamenn komi hingað fyrst.

„En þeir áttu enga vini…“

Svartsokka hefur heimildir fyrir því að brottflutningurinn hafi verið réttlættur með þeim hætti að einstaklingarnir 4 höfðu ekki myndað vina- eða fjölskyldutengsl á Íslandi. Öll skjöl sem þeir voru látnir skrifa undir voru á íslensku en ekki á ensku eða þeirra tungumáli og þeim var ekki útvegaður túlkur. Þegar þeir báðu um túlk þá fengu þeir svarið “geta ekki vinir þínir bara túlkað þetta fyrir þig?” Það vill hins vegar svo til að þeir sem fluttir voru úr landi höfðu myndað fjölskyldu og vinatengsl hér á landi, meðal annars við Svartsokku. Eins og komið hefur fram í fréttum hefur einn flóttamannanna gengið börnum íslenskrar unnustu sinnar í föðurstað. Þessi röksemdarfærsla fellur því um sjálfa sig.

Að auki má telja það furðulega leið til að meta það hvort einstaklingur megi dvelja áfram í landinu hvort hann hafi fjölskyldu– og vinatengsl hér, þar sem það er afar einstaklingsbundið hversu fljótt fólk er að kynnast öðru fólki. Sumir eiga þar að auki í meiri tungumálaerfiðleikum en aðrir og hefur það til að mynda að gera með það úr hvaða stétt og stöðu viðkomandi kemur. Einstaklingur sem er tiltölulega vel stæður er líklegri til að kunna ensku og þar af leiðandi líklegri til að kynnast fólki í nýja landinu en einstaklingur sem hefur litla sem enga menntun þegar hann flýr land. Með þessu móti erum við því farin að mismuna flóttamönnum eftir því hversu fljótir þeir eru að kynnast fólki.

Heimildir:

1. “Greece’s infrastructure struggles to cope with mixed migration flow”

2. “Concern for asylum seekers, refugees left homeless after makeshift camp closed in Greece”.

Þessi setning var hluti af auglýsingu á msn.com í nokkra mánuði en það sem gerir hana athyglisverða er hversu vel hún afhjúpar hin raunverulegu skilaboð markaðarins og hinnar skilyrðislausu undirgefni sem hann krefst. Í þessari einu litlu setningu endurspeglast þrældómur nútímakonunnar: HLÝDDU! ANNARS VERÐURU LJÓT! Ánauð markaðshyggjunnar á sér margar birtingarmyndir en ein tegund hennar er fegurðarþrælkun. Andstætt hefðbundinni þrælkun er fegurðarþrælkun ekki bundin við sérstakar staðsetningar, þrælarnir eru ekki beittir líkamlegum refsingum nema með óupplýstu samþykki sínu, og ólíkt hefðbundinni þrælkun er möguleikinn á að öðlast frelsi með hlýðni og undirgefni ekki til staðar. Yfirgnæfandi meirihluti fegurðarþræla eru konur.

Fegurðarþrælkun felst í því að markaðurinn skapar mót fyrir okkur til að vera steypt í og mörg eigum við í mestu erfiðleikum með að brjótast út úr. Ánauðin er fólgin í þeim áróðri sem dynur á okkur stanslaust, allt frá barnsaldri, að höfuðdyggð konunnar sé fólgin í því að vera falleg. Hinn skemmtilegi snúningur í þessu öllu saman er að þeirri fegurð verður aldrei náð. Takist einhverjum dugmiklum einstaklingum að ná því markmiði með þrotlausri vinnu og sársaukafullum aðferðum þá kemur enn skemmtilegra „twist“: það endist ekki! Öll eldumst við á endanum og ýmsar lífsnauðsynlegar leiðir til að viðhalda mannkyninu, til að mynda að ganga með börn og fæða þau, eru til þess fallnar að koma í veg fyrir að konur geti nokkurn tímann náð öllum markmiðum feguðaráróðursins.

Fegurðariðnaðurinn veltir 160 milljörðum bandaríkjadala á ári, þökk sé þrælslund okkar. Mest af gróðanum má rekja til þess að sjálfsmynd kvenna er kerfisbundið brotin niður allt frá barnæsku. Frá unga aldri er því haldið að okkur í gegn um auglýsingar og afþreyingariðnað að við munum enda sem einmana lúserar nema við spilum með. Afþreyingariðnaðurinn, og ekki síst hin svokölluðu kvennablöð, eru byggð upp með gríðarlegum auglýsingatekjum frá snyrtivöru-, megrunar-, og lýtalæknaiðnaðnum, sem hóta að hætta að auglýsa séu þeir gagnrýndir.

Um miðbik áttunda áratugarins grenntust fyrirsætur í tískublöðum að meðaltali um 6 kíló, sem var nóg til að umbylta sjálfsmynd meðalkonunnar og endurskilgreina eðlilega vaxna konu sem „of feita“. Um leið sköpuðust möguleikar til gróða á ýmsum megrunarvörum. Það að fá konur til að finnast þær of feitar, og leiðin til að minnka fitu sína (að svelta sig), gerir þær meðfærilegar, því vannærð manneskja með lágt sjálfsálit er ekki líkleg til að hafa orku í að stofna til byltingar. Og áfram heldur áróðurinn því ekki er nóg að vera grönn og meðfærileg. Allt frá brjóstum til píka má „lagfæra og fegra“, allt fyrir rétt verð. Möguleikarnir á því sem hægt er að troða inn í líkamann, eða skera burt af honum eru óendanlegir – og skiptir þá engu máli hvaða fórnir manneskjan færir til þess. Þó tilfinningin í kynlífinu minnki sökum fyllinga og afskurða þá er talið mikilvægara að manneskjan hafi hátt sjálfsálit, sem hún fær að sjálfsögðu aðeins með stórum brjóstum og fylltum vörum.

Snyrtivöruiðnaðurinn er ekki mikið skárri, en allt frá bensíni til mannsfóstra hefur fundist í snyrtivörum. Undanfarið hefur verið vakin athygli á þessu og fólk hvatt til að kaupa fremur „grænar“ snyrtivörur. Þar eru framleiðendurnir þó alveg jafn mikið að notfæra sér bága sjálfsmynd margra kvenna og hagnast á henni. Hvernig væri fremur að frelsa sjálfa sig og hætta að ausa pening í fegurðariðnaðinn? Líkt og kom fram áðan er ekki hægt að losna undan fegurðarþrælkun með hlýðni og undirgefni, því ávallt sækir ljótleikinn að á ný. Eina leiðin til að losa sig úr ánauðinni er að hætta að hlýða markaðinum og skilgreina upp á nýtt hvað telst fallegt. ÓHLÝÐNASTU! ÞÁ VERÐURU FRJÁLS!

Þegar Svartsokka las titilinn “Sýra notuð í fleiri árásum” á MBL brá henni því andstaða við stóriðju á Íslandi hefur verið friðsæl hingað til. Fólk hlekkjar sig við vinnuvélar til að stöðva vinnu á byggingarsvæðum álvera, skvettir skyri á Landsvirkjunarbás í Háskóla Íslands og á kosningaskrifstofum stjórnmálaflokkana, og svo í sumar skvetta lakkhreinsi á bíla forstjóra stóriðjufyrirtækjana.  Ef við lítum aftur framsetningu efnisins þá er mikilvægt að átta sig á því að ákveðnum lykilorðum hafa verið skipt út til að vekja tilfinningar hjá lesandanum um að skemmdarverkið í ofangreindri frétt hafi verið sýruárás á andlit Rannveigar.

Lakkeyðir -> Sýra
Bifreið -> Við heimili
Skemmdarverk -> árás

Hér fyrir neðan getur þú lesið textann að nýju eftir að rétt orð hafa verið sett inn:

Samskonar lakkeyðir var notaður á bifreið Rannveigar Rist, forstjóra Alcan, og Hjörleifs Kvarans, forstjóra OR, þegar skemmdarverk voru unninn á bifreiðum þeirra í sumar. Þegar Rannveig opnaði framdyr fjölskyldubílsins um morguninn skvettist lakkeyðir úr hurðarfalsinu í andlit hennar neðan við hægra augað og fær hún varanlegt ör.

Ef við skoðum orðin árás og skemmdarverk í orðabók þá er gríðarlegur munur á skilgreiningu þessara tveggja hugtaka.

Skemmdarverk #1: Verk unnið til að skemma eitthvað af ásettu ráði¹
Skemmdarverk #2: Vinna skemmdarverk (á <húsinu, bílnum>²

Árás #1: Atlaga (með vopnum) / veita einhverjum árás (1)
Árás #2: Árás á <hann, hana; liðið, herinn> (2)

Takið eftir hvernig vísað er til eitthvers þegar átt er við skemmdarverk og hann/hana eða hóp fólks þegar átt er við árás. Sér morgunblaðið engan mun á hlutum og fólki? Það annaðhvort sér engan mun á þessu tvennu eða er af ásetningi að breyta orðræðunni. Við skulum sjá:

Titill greinarinnar er einstök snilld því þar er 2/3 lykilorðum skipt út og við lestur greinarinnar sjálfar þá er strax búið að vekja upp reiði hjá lesandanum í garð þeirra sem stóðu að skemmdarverkunum. Kjarni greinarinnar, að lakkeyðir hafi slest úr falsi hurðarinnar á húð Rannveigar þegar hún opnaði hurðina, skiptir þar litlu máli því búið er að hafa áhrif á lesandann í titlinum alveg óháð því hvað hafi raunverulega gerst. Þegar Svartsokka les orðið sýra-árás-andlit í sömu setningu þá vekur það óhjákvæmilega hjá henni reiði því hún óskar engum þess að verða fyrir sýruárás hvar sem er á líkamanum. Sem dæmi má nefna sýruárásina sem Konstantina Kuneva, hreingerningarstarfsmaður OIKOMET, varð fyrir frá starfsmönnum fyrirtækisins eftir að hafa barist lengi fyrir bættari réttindum og kjörum fyrir starfsstéttina. Þar var sýru hellt yfir andlit hennar og hún einnig látin drekka hana (3).

Svartsokku blöskrar við hugsunina, hvort sem forstjóri Alcan, fyrirtæki sem sakað er um fjöldamorð og mannréttindabrot, yrði fyrir sýruárás eða einsaklingur í verkalýðsbaráttu. Það er hinsvegar ekki það sem gerðist í tilfelli Rannveigar. Hún varð ekki fyrir sýruárás heldur var lakkeyði (sem inniheldur sýrueyðandi efni) skvett á bílinn hennar. Svartsokka veit ekki hvort sömu einstaklingar skvettu lakkeyði á bifreiðarnar og þeir sem hlekkja sig við vinnuvélar en þrátt fyrir það þá er greinilega markvisst verið að stöðva skemmdarverk á náttúrunni með því að vinna skemmdarverk á eignum þeirra sem ábyrgðina bera eða reynt að stöðva vinnu með friðsamlegum hætti ÁN ÞESS að beita líkamlegu ofbeldi. Ef við skoðum sögu baráttu umhverfissinna á Íslandi síðust ár þá er það einkennandi þáttur í allri baráttunni. Ekkert líkamlegt ofbeldi.

Ásetningurinn var skemmdarverk á bíl Rannveigar en ekki árás. Rannveig gerir sér kannski grein fyrir því og þess vegna fór hún ekki með það í fjölmiðla? Þegar Morgunblaðið fréttir af slettunni þá reynir það að hafa samband við Rannveigu vegna málsins sem neitar að tjá sig. Ekki ætlar mogginn að stoppa og skrifar grein um málið engu að síður og breytir ásetningnum úr skemmdarverki á bifreið í sýruárás á andlit. Ef þessir einstaklingar ætluðu sér að skvetta sýru í andlit Rannveigar þá hefðu þeir varla komið að nóttu til og skvett lakkeyði yfir bílinn hennar.

En og aftur reynir Morgunblaðið að rægja málstað umhverfissinna með því að breyta orðræðunni til að gæta hagsmuna þeirrar stéttar sem stjórna miðlinum. Almenningsálitið er eitt mesta vald sem ríkir í landinu. Það sem ritstjórar Moggans vita að ef þú stjórnar almenningsálitinu þá hefurðu vald yfir fólkinu.

Heimildir
1. Íslensk Orðabók – Grundvallarrit um íslenska tungu. Ritstj. Mörður Árnason. Edda : 2007

2. Jón Hilmar Jónsson. Stóra Orðabókin um íslenska málnotkun. JPV útgáfa : 2005

3. Aftaka.org

Perú er eitt mikilvægasta málmefna framleiðsluland heims. Ríkur jarðvegurinn í Andesfjöllunum inniheldur mikið magn af kopar, silfri, blýi, gulli, sinki og öðrum náttúruauðlindum.Í stað þess að nýtast sem tól til að byggja upp samfélag Perú búa þá hefur námugröfturinn verið hrein martröð fyrir milljónir verkamanna og bænda vegna þeirrar nauðungarvinnu sem komið er upp á íbúa landsins. Árið 2008 var arður námufyrirtækja um 2500 milljarðar króna en lítið af því hefur borist til þeirra samfélaga sem eru staðsett við námurnar en í staðinn til þeirra erlendu fyrirtækja sem þar grafa og hluthafa þeirra. Fyrir utan að vera algjörlega ósjálfbær, þá hefur námugröftur mikla eyðileggingu og mengun í fjör með sér og hefur drepið þúsundir verkamanna og fjölskyldur þeirra vegna gróðahyggju kapítalsins eingöngu.

Perú er land þar sem hinir ríku og spilltu komast upp með glæpi og lögin hafa ekkert vægi þegar kemur að gróða, sérstaklega hvað námugröft og olíu varðar. Þau fátæku eru að sjálfsögðu algjörlega varnarlaus fyrir slíkri misnoktun. Sem dæmi má nefna námurnar í Casapalca þar sem verkamenn vinna 12 klst vinnudaga fyrir 110$ dollara á mánuði. Til að bæta ofan á viðbjóðin þá rukkar fyrirtækið 48$ fyrir svefnaðstöðu. Það dugar fyrir 2m x 2m klefa. Við getum öll ímyndað okkur hvernig það lítur út eftir að rúmi hefur verið komið fyrir. Verkamaðurinn hefur s.s. 60$ dollara á milli handanna fyrir sig og fjölskylduna. 2$ á dag. Fyrir alla fjölskylduna. Eða eins og World Bank orðar það svo vel, Extreme Poverty.

Verkamennirnir búa í þessum kofum sem eru óupphitaðir og í 15 þúsund feta hæð. Skolpið rennur í litlum skurðum í gegnum búðirnar og fellur fram af kletti og dreifist í kringum námurnar. Heilu vötnin hafa nú mengast vegna slæmrar umhirðu. Lögum samkvæmt er fyrirtækjum skylt að greiða hluta arðsins til starfsmanna fyrirtækisins. Hinsvegar eru 1000 verkamenn nú á tímabundnum ráðningarsamning sem gerir fyrirtækjunum kleift að komast framhjá þessum lögum. Ríkisstjórn Perú hefur sent eftirlitsmenn í námurnar en þeir hafa engin áhrif á vinnuaðstæður eða framkvæmd graftarins. Eftir þær umræður og mótmæli sem hafa skapast vegna námugraftar í Casapalca hefur samfélagið verið rekið úr Landssambandi námugraftar, olíu og orku.

Nú hafa 4500 verkamenn verið reknir eftir að hafa skráð sig í verkalýðsfélög til að berjast gegni betri vinnuaðstæðum og hærri launum. Aðstæðurnar mun heldur ekki koma til með að skána. Heimsverð á málmi hefur fallið mikið í verði og þá sérstaklega kopar og sink sem hefur fallið um 35% síðan í fyrra. Meirihluti verkamanna í námugreftri eru innfæddir Perúbúar, sem koma úr fátækum landshlutum og eru þvingaðir til að starfa í námum vegna ásetnings yfirvalda að halda samfélögum í Andes fjöllunum undir fátæktrarmörkum svo nægt vinnuafl sé til staðar fyrir námurnar í kring.

Afhverju er ég hér að tala um Perú? Það vill svo til að fyrirtækið Pan American Silver Corporation er eitt námufyrirtækjanna á þessu svæði og stofnandi og stjórnarformaður þess er Ross Beaty, stofnandi og stjórnarformaður MAGMA Energy. Fyrirtækið stundar ekki eingöngu námugröft í Perú heldur einnig í Mexíkó og Bólivíu og eru þær 8 talsins. Eins og kannski margir vita þá hefur MAGMA keypt 10% hlut GGE í HS Orku og reynir nú að festa kaup á hlut OR og Hafnarfjarðarbæjar, eða samtals, 31.3%. MAGMA bauð einnig í hluti Sandgerðis, Voga og Garðs.

Fyrirtæki eins og MAGMA verður til með beitingu ofbeldis, bæði gegn jörðinni og íbúum þess. Enginn er að fara að segja mér að Perú búinn hér fyrir ofan vilji starfa í námugreftri. Hann er þvingaður þangað vegna þess að engir aðrir kostir eru í stöðunni svo hann geti séð fyrir sér og fjölskyldunni sinni. Þarna spila spillt yfirvöld stóran hlut og selja auðlindir landsins á tombólu í stað þess að hafa hagsmuni þegna landsins í brjósti og líta svo undan þegar verkamenn biðja um bættari vinnuumhverfi og hærri vasapening. Erlendir fjárfestar hugsa aðeins um eitt; gróða, og í landi þar sem spillt ríkistjórn býður þeim námur án þess að setja nein skilyrði um öryggi verkamanna eða mannsæmandi laun, afhverju ætti fyrirtækið að taka frumkvæðið?

Meira en helmingur heimsbúa, 3 milljarðar, búa við sömu kjör og verkamaðurinn sem var lýst hérna fyrir ofan og þeim fer fjölgandi. MAGMA var stofnað fyrir þann gróða sem þrælavinnan í þessum námum skilaði og nú ætla yfirvöld hér í landi að taka við fjárhæðum sem eru útataðar blóði og óréttlæti. Það skiptir greinilega engu máli því MAGMA er ekki Pan American Silver. Það er annað fyrirtæki með aðra kennitölu. Svo lengi sem það er með aðra kennitölu þá eru yfirvöld með hreina samvisku. Það virðist vera auðvelt að þvo af sér blóðið undir þessu flaggi.

“There are no rich people in the world, and there are no poor people. There are just people. The rich may have lots of pieces of green paper that many pretend are worth something—or their presumed riches may be even more abstract: numbers on hard drives at banks—and the poor may not. These “rich” claim they own land, and the “poor” are often denied the right to make that same claim. A primary purpose of the police is to enforce the delusions of those with lots of pieces of green paper. Those without the green papers generally buy into these delusions almost as quickly and completely as those with. These delusions carry with them extreme consequences in the real world. Traditional communities do not often voluntarily give up or sell the resources on which their communities are based until their communities have been destroyed. They also do not willingly allow their landbases to be damaged so that other resources—gold, oil, and so on —can be extracted. It follows that those who want the resources will do what they can to destroy traditional communities.”

Svartsokka reyndi að þýða ofangreindan texta sem Derrick Jensen skrifar í Endgame en ákvað svo að merkingin týnist í þýðingunni.

Í morgun var fjallað um á mbl.is

“Garðar Þorbjörnsson eigandi Urðar og grjóts segir líklegast að einhverjir anarkistar standi að baki skemmdarverkum í Öskjuhlíð í nótt. Hann segir engin börn hafa verið að verki heldur fullorðnir menn með öflugar tangir. Slík verkfæri liggi ekki á glámbekk þar sem einhver vegfarandi geti gripið til þeirra.”

——————-
Premise 1: Fullorðnir menn skemma vinnuvélar
Premise 2: Allir fullorðnir menn eru ‘líklega’ anarkistar:

Conclusion: Anarkistar skemma vinnuvélar.
——————–

Að fréttamenn morgunblaðsins skuli hafa þetta eftir eigandanum og setja þetta svona fram er allgjörlega siðblint gefið að mbl yfirlýsir sig sem hlutlausan miðil.  Þetta er mjög vel framsettur subliminal áróður af hálfu morgunblaðsins þar sem eigandinn veit EKKERT hver gerði þetta né lögreglan samkvæmt fréttinni sem var skrifuð fyrr um morguninn.

Nýlega mættu 4 fulltrúar menntaráðs í Réttarholtsskóla til að skikka kennara skólans að byrja að stimpla sig inn fyrir og eftir vinnu. Réttó var eflaust ekki sá eini sem varð fyrir barðinu á eftirlitsplebbum menntaráðs en þó var aðeins einn kennari sem skrifaði um málið. Svartsokka veit hinsvegar ekki hvort hann hafi sagt eitthvað í smettið á fulltrúunum en hann skrifaði þó um það á bloggsíðunni sinni. Það merkilega er að grein vakti athygli því heimspekingurinn sagið Fokk Jú við yfirvöld í greininni. Það er augljóst að skítugur munnur með ljótt orðbragð getur komið manni langt.

Svartsokka gerir ráð fyrir að kennarar taki þessu nú bara með jafnaðargeði fyrst enginn talaði um þetta opinberlega og er einnig merki um skilyrðislausa undirgefni og bókstafstrú á alla þá sálma sem eru sungnir af menntaráði og fylgjum þeirra. Eru kennarar óttaslegnir um starfið sitt og þessvegna láta allt yfir sig vaða?

Ætla kennarar að stimpla sig inn í hvert skipti sem þeir hugsa um spurningar sem nemendur þeirra spurðu eða fá hugmyndir að verkefnum? Menntaráð er að setja samasemmerki milli starfslýsingu kennara og þeirra starfa þar sem allri sköpunargáfu er drekkt, t.d. starfsfólk á kassa. Starfsmaður hjá OLÍS sem stimplar sig inn fer ekki með vinnuna heim líkt og kennarar. Nú er Svartsokka ekki að skíta út starfsfólk á kassa heldur þá staðreynd að fólk yfir höfuð þurfi að vinna 9 tíma á dag svo það geti séð fyrir sér.

Í tilefni þess að yfirvöld taki fram fyrir hendurnar á  kennurum og sýnir í verki og ekkert traust er borið til þeirra, þýddi Svartsokka hluta úr grein skrifuð árið 1944 af George Woodcock um klukkuna sem fékk titilinn “Harðstjórn Klukkunnar”.

Klukkan, eins og Lewis Mumford hefur bent á, er vél aldarinnar, bæði vegna áhrifa hennar á tækni og venjur fólks.
Tæknilega þá er klukkan fyrsta sjálfvirka vélin sem hafði eitthvað mikilvægi í lífi fólks. Fyrir tíma klukkunnar voru voru vélar ekki sjálfvirkar heldur var eðli þeirra fjarlægt og ótraust og byggði á vöðvamassa fólks og dýra, vatni, eða vind. Það er hinsvegar rétt að Grikkir þróuðu fjöldann allann af sjálfvirkum frumstæðum græjum en voru nýttar til þess að tengjast yfirnáttúrulegum fyrirbærum eða til þess að skemmta harðstjórum Levintine borganna. En klukkan varð fyrsta sjálfvirka vélin sem byggði mikilvægi sitt á mati almennings og félagslegum hlutverkum.

Klukkugerð varð iðnaðurinn sem fólk kynntist vélvirkjun og vélarhönnun sem varð til þess að það lærði að hanna allar þær flóknu vélar iðnvæðingarinnar.

Félagslega, þá hafði klukkan róttækari árif en aðrar vélar því nauðungarkerfi iðnaðarvæðingarinnar varð að geta stýrt lífi fólks og þvingað það í vinnu svo iðnaðurinn gæti blómstrað.
Klukkan lagði grunninn að því að tími, fyrirbæri svo huglægt að engin heimsspeki hefur enn skilið eðli þess, yrði mældur nákvæmlega með áþreifanlegum hætti með því að telja hringi stóra vísis. Fólk hætti að líta á tíma sem duration og byrjaði að mæla hann í fjölda eininga (klukkustunda) eða lengd (vinnudagur). Tími, nú mældur með stærðfræðilegum táknum, var nú hægt að kaupa og selja rétt eins og aðrar munaðarvörur fyrst hann var mældur í fjölda eininga.

Nýju kapítalístarnir urðu mjög fljótt meðvitaðir um tímaeiningar. Þeir settu samasem merki milli tíma og vinnuafls og mikilvægasta hráefni iðnaðarins. “Tími er peningar” varð helsta orðatiltæki hugmyndafræði kapítalsismans og tímavörðurinn varð yfirmaður allra verkamanna.
Í dag ákvarðar hreyfing klukkunnar líf fólks og þau verða þrælar síns eigin tíma. Fólkinu er haldið hræddu. Í heilbrigðu og frjálsu samfélagi væri slík gerræðisleg drottnun einhvers fyrirbæris allgerlega út úr myndinni.

Að maðurinn skuli gefa vél sem hann hannaði sjálfur alvald yfir sér er enn fáránlegra en að  Master-slave samband. Mekanískur tími yrði færður í það hlutverk sem hann upphaflega þjónaði; sem viðmið og samræming og fólk myndi aftur ná jafnvægi, eftir að hafa lofsungið klukkuna frá upphafi hennar. Fullt frelsi er að vera frjáls frá harðstjórn fyrirbæra og kúgun mannsins á umhverfi sitt og allt sem í því er.

ÖSKRA var með fyrirlestur á DÖKKGRÆNUM DÖGUM sem kom í framhaldinu af Grænum Dögum sem haldnir voru í Háskóla Íslands. Grænir dagar voru um ekkert annað en neyslubreytingar og hvernig þær breytingar breyta núverandi ástandi til hins góða.Vandamálið er hinsvegar neyslan sjálf og munaðurinn, gljáandi eplin og þrútnar paprikurnar sem við krefjumst aðgangs að 24 klukkutíma sólarhrings. Við vitum öll hvað gerist þegar dagsetning dauðans gengur í garð. Öllu er hent meðan 45.000 einstaklingar, þar af 39.000 börn, deyja daglega af vannæringu.

SvartSokka birtir hér fyrirlesturinn í heild sinni

Green Consumerism – Öskra’s Dark Green Days 2009

I am not an expert in environmental issues and to be honest, I am completely against the idea of experts and non-experts, because it creates one more layer of authority in our society. Experts and scientists have the authority to always have the final saying in discussions and debates, even though their definitions and “facts” are usually partly based on the denial of emotions and relationships, both between a human and another human, as well as between humans and animals, human and plants, human and the natural environment.

As hard it might to believe I am simply a human being – a part of the natural environment – but like all of us I have been separated from the natural environment by this culture of concrete, high technology, “expertism”, ignorance and violence.

I am not here to talk as an expert or as a scientist, but as a human being caring for my fellow human and non-human beings, and the natural environment as whole – ready and willing to fight for it, against this culture of destruction – capitalism.

The motivation for Öskra’s Dark Green Days was a week of events organized by Gaia – students of environmental and resources studies here in the University – advertised as Green Days. There were several things about the Green Days that Öskra saw as a problem. First of all the Green Days did not offer any radical (if any) critique on capitalism even though capitalism is one of the main roots of the ecological crisis the whole world is facing. Secondly, the organizers seem to see us – human beings – only as consumers; the main focus of the Green Days was the so-called “Green Consumerism”. This definition – i.e. human beings = consumers – is first of all capitalism’s definition. We thought it unbelievably ignorant to look at the ecological crisis in this perspective and I personally wondered who really is paying the people of Gaia for being silent.

—

So, what ecological crisis am I talking about and how are they connected with capitalism?

With ecological crisis I am talking about many different things, which all have in common to be the result of our unsustainable culture, but as well the ground basis for it. This includes destruction of rainforests and their ecosystems, destruction and displacement of species and indigenous tribes (possibly the only people in the world who could call their lifestyle CO2 free), over fishing, mining of mountains, air and water pollution, drying, the constantly debated global warming and all it’s side effects, etc. etc.

Capitalism is based on the idea of constant growth of ones capital and this economical growth is practiced by production and consumption. Still theoretically, production and consumption do not necessary have to create economical growth for one individual so there upon the growth is built on the use and exploitation of humans, non-humans and other parts of the nature, slavery and violence, ecocides and genocides.

To take an example, we can go through the production line of aluminium step by step, starting from the mining of bauxite and it’s parallel destruction of the environment and the displacement of human communities; the refining of alumina, shipping of the alumina to a smelter site, the final production of aluminium, the shipping to a factory where an aluminium based product is produced, the transportation of that product to a shop, then the consumers home, than to the consumers trash, and finally back to the natural environment, but this time as a polluting waste.

In continuation of Gaia’s Green Days, I want to pick out the consumer.

—

“Green consumerism” is capitalism’s way to put all responsibility on the individual, or more so: the consumer. Not so long time ago most corporations denied the ecological crisis, e.g. global warming. But at a certain point – when the environmental issues had become more of a public issue – CEO’s seem to have realized that if they would not take a stand in the discussion about the environment, they would loose business. So as a response to that discussion, corporations came up with their own “solutions” to these problems, which all have one thing in common: the continuation of their production and the continuation of the unchanged role of the consumer. Suddenly purchasing from a certain company that only few months earlier had denied the ecological crisis had become the solution to the exactly same crisis.

And that is what ”green consumerism” is about: making sure that people’s consumption patterns do not change radically, but can be reformed with few “green” and “fair” steps; to make sure that the amount of corporations’ income does not lower; to make sure that the capital continues to grow.

And green consumerism has an extra bonus: the consumers’ “feel good”. We are told that by purchasing product A instead of product B, we do ours to prevent the further destruction of the planet; that it is a step good enough for us to take and not go any further than that. Stickers on products tell us that by buying it we help “saving the earth” or “creating a better future for coffee farmers”.

Let’s stop for a minute and look into some of the things that are included in green consumerism, e.g. organic production of food, fair trade with food producers and workers, and recycling. Does not sound too bad, does it?

I don’t think we have to have a debate about the benefits of organic food production. Food without pesticides, food that is not genetically modified is so much more healthier for the land base it is grown on and the human or non-human animal that eats it. Fair trade with food producers is something that most honest persons would believe is already taking place and recycling waste seems to be one of the most logical behaviors. By looking at these things as single events, behaviors and actions, it might seem hard to speak against them. But when they are presented – like green consumerism and capitalism does – as the solutions to the ecological crisis, we are as fair away from the truth as we can ever get.

These methods are not used in a revolutionary way, but instead squeezed into capitalism’s ideology and turned into reforms. We are told that the whole system is not the problem, but only single parts of the whole chain, that can be fixed and therefore the system can be fixed and made better.

But the problem is the whole chain. Capitalism is the problem!

The whole global capitalist system is based on transport and current transport is based on oil. This means that when oil resources finish in the world the system needs a new fuel or method of transport to be able to continue its run. This new method has to serve the same amount of transportations as oil does – even more, since the system is constantly expanding, including the amount of transport. New methods are already being researched and put in to practice, e.g. bio-fuels, electricity, methane and hydro.

These are first and only reforms that will be put into practice to prevent real social and ecological changes to take place. The question asked should not be: “With what will we replace oil?” but instead: “How can we create a sustainable world, not depended on this amount of transport?”

Firstly, the methods mentioned earlier are not as “eco-friendly” as they are presented. Bio-fuels, e.g. ethanol, are produced of crops, which means that incredibly many and huge land fields are needed to sustain the capitalist system. And where will this production take place? Not in the western world, if one looks at the history of our culture. Fields that other wise would an should be used for food production will be (and are being) used for the western consumers to be able to keep up their living standards, drive like before, purchase like before, consume like before – and even more!

Secondly, the production of e.g. new electronic, methane or ethanol-run cars and transports needs as much use of raw materials and water – aluminium, steel, plastic etc. – as the old petrol cars. This point about the raw materials and water used for production seems to be left out of the discussion about green consumerism, on purpose. How is the capitalist system going to continue its production of stuff – of trash – no matter how “green” it is – without harming the natural world?  The same story goes with the organic food. No matter how eco-friendly the food is grown, it goes the same long way of transport as the aluminum; it goes through the same production line of being transported from one continent to another, repeatedly packed and un-packed in plastic, getting to the shelves of a supermarket as a 200 gr. pack of luxury food, ending in the consumer’s trash bin.

Bio-fuels mean ecocide, aluminum means cultural genocide, capitalism – “green” or differently colored – means non-sustainability, injustice, destruction,

Green consumerism does not include equal distribution of food, resources and money. It does not include horizontal way of organizing, the dismantling of hierarchy. It does not include critique against a system that allows one or few persons to make money out of other people’s work and lives. It does not include equality, justice and sustainability. It simply makes us believe that we as consumers are taking the only actions that needs to be taken… or even that there really are not so much of environmental problems at all!

The owner of an organic food company can be as much of an asshole as the owner of a non-organic food company. His workers can be as oppressed as other workers, getting the same low or even lower wages as others. He can care as little for the environment as other businessmen, because “Organic” has been come a trademark for the company only, a stamp saying: “Buy Me!” The capitalistic food production does not take place to make sure that every one can eat, but to make one person or few person rich. This aim can be practiced with a little more “ethical” outlook than in other cases, but in the end it is the same old dirt.

“Fair Trade” is also a trademark – a stamp – for a product. As well as the organic stamp, Fair Trade is not revolutionary and is not aiming for radical social change. It is a way to make the consumer feel like he did his job and therefore to keep silent. And recycling serves the same job. Of course should we recycle, but the key problem is not how we can get all the trash we produce out of our own sight, but the fact that we produce all this trash! And not only we – the consumers – but instead this whole culture, this system: global capitalism.

Green consumerism does not challenge the public’s way of living, created by and for the authorities: work, buy, consume and die! It keeps the public in the same daily routine – inside each individual’s tiny box of life, with its mind somewhere far away from the problems our culture has created and is creating. It keeps the western world public distanced from oppressed people around the globe and away from the roots of the destruction of the natural environment. This helps the authorities and corporations (which should of course be included in the word “authorities”) and gives them all the space and time they need to do their business-as-usual. Green consumerism keeps us in the role of consumers, away from the real fight for the continuation of life on this planet.

—

With green consumerisms, corporations and governments have moved all responsibility from their own shoulders on to the individual as a consumer. What change does it make to take shorter showers and change our light bulbs if aluminium production is still taking place, with its use of thousands and thousands tons of water for every to of aluminum, the displacement of people, destruction of bauxite mountains? What change does it make to buy organic yogurt if soft-drink producers are still being allowed to dry up and pollute water resources? What change does it make to get drunk with “green” drinks if governments are still asking for and getting further permissions for Greenhouse Gases emission? What change does it make buy biodegradable plastic bags when national armies and war institutions are blowing up whole communities, raping, murdering, slaving and exploiting? What change does it make to buy fair trade coffee at Starbucks when Starbucks still exists?

Organic food is for sure a part of a justice and fair world. Fair Trade – not as trademark, but as an act – or even No Trade, but instead Mutual Aid, is a goal worth fighting for. Recycling and re-using should be common sense. But these are ways of living, not tactics in the struggle for the natural environment. And they are being used against us as tactics in the war against life.

We should not only struggle for the wellbeing of our selves, of other human animals or specific non-human animals, not only for the protection of a particular land base known to us. One might consider it a romantic cliché, but I do not: What we need is a revolution! We need a revolution that has the aim to dismantle all power structures, including corporations and other money based hierarchies, to prevent them from doing more damage that they have already done. This will not be done with organic shopping, but rather with the first step of deconstructing the idea of “shopping” as a part of our daily routine – with dismantling our identity as consumers only and re-identify as humans, as a part of the natural environment we originally come from.